I SA/Gd 1787/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 3 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący A. K. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że uzyskuje on dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.469 zł netto, ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego jedyny majątek stanowi udział w ½ części w budynku mieszkalnym (którego powierzchni ani wartości nie podał), którego zakup w całości sfinansował z kredytu. Do swoich stałych zobowiązań wnioskodawca zaliczył ratę kredytu w wysokości około 630 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2018 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie, b) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją o wysokości dokonywanych potrąceń, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia w przedmiocie pobierania świadczeń rodzinnych oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub ich odmawiających lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość oraz w przypadku ich niepobierania – wskazania przyczyny nieubiegania się o nie, alternatywnie – wskazania osoby, która te świadczenia na dzieci pobiera, e) dokumentu bankowego (zaświadczenia, harmonogramu spłaty kredytu) obrazującego wysokość jego aktualnego zadłużenia i wysokość spłacanych przez niego miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jego innych zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), f) oświadczenia, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak – przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, g) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz i media), h) oświadczenia w przedmiocie posiadanej nieruchomości, tj. wskazania jej powierzchni i wartości oraz wyjaśnienia, czy pozostali współwłaściciele partycypują w kosztach jej utrzymania i w jakiej wysokości, i) oświadczenia, czy matka jego dzieci płaci na nie alimenty, jeżeli tak – podania w jakiej wysokości oraz przedłożenia dokumentu na tę okoliczność (odpisu umowy, ugody, wyroku), a jeżeli nie – wyjaśnienia, czy ubiegał się o alimenty, a jeśli nie – dlaczego z tych świadczeń zrezygnował. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 25 kwietnia 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 30). W odpowiedzi skarżący zwrócił się z wnioskiem (którego brak formalny uzupełnił w dniu 7 maja 2018 r.) o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 11 maja 2018 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 28 maja 2018 r.), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.