I SA/Gd 179/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi F.S na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 oddala skargę. F.S., działając jako producent rolny, wystąpił w dniu 14 kwietnia 2008 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) na rok 2008. Decyzją z dnia 4 lutego 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. przyznał stronie płatność w łącznej kwocie 3225,28 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 2083,36 zł do powierzchni 6,14 ha, uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 1141,92 zł do powierzchni 4,24 ha oraz odmówił przyznania płatności zwierzęcych z uwagi na fakt, że w 2006 r. strona nie otrzymała płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. W związku z otrzymaniem informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w G., o zawartej przez F.S. umowie dzierżawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 4 lutego 2009 r. sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzją z dnia 28 września 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. uchylił dotychczasową decyzję z dnia 4 lutego 2009 r. i odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nakładając sankcje w wysokości 3225,28. Organ wskazał, że w 2008 roku wnioskodawca nie był posiadaczem i nie uprawiał gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, zatem zgodnie z art. 7 ust. 1, ust. 2 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) – zwana w dalszej części Ustawą, płatności mu nie przysługują. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, iż F.S. wydzierżawił gospodarstwo rolne T.W., która od dnia 26 lipca 2005 r. jest użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2008 r. Organ podkreślił, że do otrzymania płatności uprawniony jest posiadacz zadeklarowanych działek, a samo dysponowanie tytułem własności do gruntu nie jest podstawą ich przyznania. Zgodnie bowiem z art. 7 ust 1 i 2 oraz ust. 6 Ustawy, do otrzymania płatności konieczne jest spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, grunty rolne oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty, którego rozpatrzenie następuje w formie decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu. Przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określone są więc ustawowo i nie jest możliwe w drodze umowy cywilnoprawnej, czy też na drodze uzgodnień między posiadaczem samoistnym a zależnym ustalenie, że o płatności we własnym imieniu wystąpi oraz otrzyma je osoba nieuprawniona, która następnie przekaże je innej osobie. Organ nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa poprzez nieprawidłowe w ocenie wnioskodawcy pouczenie o przysługujących mu uprawnieniach do złożenia wniosku. Pouczenie to, jak wskazywał wnioskodawca, miało mu zostać udzielone w 2005 r., a ustawa, na podstawie której udziela są wnioskowane płatności, uchwalona została w 2007 r. Ponadto organ nie jest związany informacjami udzielanymi przez osoby szkolące rolników, lecz jest związany przepisami prawa. Dyrektor ARiMR za prawidłowe uznał także nałożenie na wnioskodawcę sankcji na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 178212003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. L 141 z 30.4.2004 ze zm.). Podobnie ocenił organ odwoławczy odmowę przyznania płatności zwierzęcych na podstawie § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji z dnia 4 lutego 2009 r. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że przed wystąpieniem z wnioskiem o dopłaty uzyskał od Kierownika ARiMR informację, że możliwe jest uzyskania płatności przez właściciela, pod warunkiem, że z dopłat do gospodarstwa rolnego nie będą korzystać zarówno właściciel jak i dzierżawca. Informacja taka została przekazana przez ówczesnego Kierownika Biura i pracowników Agencji. Wskazał również, że otrzymane przez niego płatności zostały przekazane dzierżawcy i wykorzystane przez niego na prowadzanie gospodarstwa rolnego, co potwierdzają przesłuchani w sprawie świadkowie. W tym stanie rzeczy skarżący uznał, że nie doszło przez niego do naruszenia przepisów prawa, a tym samym brak jest podstaw do zwrotu przyznanych płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga wnioskodawcy nie jest zasadna. Podstawę przyznawania płatności bezpośrednich i uzupełniających do gruntów rolnych stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). W myśl art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Ponadto w myśl art. 7 ust. 6 Ustawy w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Celem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest bowiem wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony, to takie wsparcie powinno odnosić się do osób faktycznie użytkujących grunty na działalność rolniczą. Sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie. Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy) a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania płatności jest fakt, że właściciel nie może otrzymać takich dopłat za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Wynika to wprost z art. 7 ust. 6 Ustawy. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że wnioski o dopłaty zostały złożone przez F.S., który nie użytkował objętych wnioskiem działek rolnych, te bowiem oddane zostały w dzierżawę. Przysługujący skarżącemu tytuł własności nie uprawniał go do uzyskania płatności bezpośrednich, albowiem nie wykonywał na nich faktycznego władztwa połączonego z użytkowaniem gruntu. Możliwość przyznania płatności jest uzależniona od posiadania działek rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Konieczną przesłanką przyznania płatności jest "posiadanie" gruntów rolnych, a więc faktyczne władanie nimi. Nie chodzi tu o legitymowanie się prawem własności do tych działek, lecz o ich rzeczywiste użytkowanie. Uprawnionym do otrzymania płatności jest zatem dzierżawca, jako posiadacz zależny. Zapatrywania Sądu na powyższą kwestię nie zmienia przy tym fakt, że uzyskane przez skarżącego płatności były następnie przekazywane dzierżawcy gruntów. Do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności i do jej otrzymania uprawniony jest bowiem faktyczny posiadacz i użytkownik gruntów rolnych. Złożenie tego wniosku przez właściciela i uzyskanie przez niego płatności, stanowi naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 i 2 oraz ust. 6 Ustawy i uchybienia tego nie sanuje w żadnym wypadku przekazanie środków pieniężnych faktycznemu użytkownikowi gruntów. Podkreślić należy, że przepisy odnoszące się do przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Podstawowym warunkiem do uzyskania tych płatności jest posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Nie mają w tym przypadku znaczenia ustalenia zawarte między dzierżawcą a wydzierżawiającym w przedmiocie tego, kto wystąpi z wnioskiem o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W konsekwencji za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż został błędnie poinformowany o trybie postępowania i swoich uprawnieniach w sprawie składania wniosków o przyznanie płatności, Sąd pragnie wskazać, że kontrola zaskarżonego aktu odbywa się z punktu widzenia zgodności rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Mając na uwadze przywoływane wyżej przepisy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu administracyjnego nie jest wadliwe i odpowiada prawu. Ponadto akta sprawy nie wskazują na to, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Organ prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, strona miała zagwarantowaną możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a podnoszone przez wnioskodawcę zarzuty podlegały sprawdzeniu przez organ administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił jako niezasadną.