I SA/Gd 187/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2005 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik M. K. w dołączonym do skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2011 r. oddalającego skargę wnioskiem z dnia 14 marca 2011 r. zwrócił się o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej. Braki formalne wniosku poprzez jego podpisanie uzupełniono w dniu 1 marca 2012 r. (data stempla pocztowego). W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej jej pełnomocnik wskazał, że skarżąca pozostaje wprawdzie w związku małżeńskim jednak nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, wyjaśniono przy tym ogólnie, że małżonek partycypuje w kosztach utrzymania małoletniej córki, skarżąca osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 2.600 zł brutto, tj. poniżej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które w IV kwartale 2011 r. wyniosło 3.438,21 zł brutto, posiada mieszkanie o powierzchni 47 m2 (we współwłasności z małżonkiem) oraz samochód osobowy marki [...] o wartości około 6.000 zł, na zakup mieszkania oraz samochodu zaciągnęła kredyty bankowe, na których spłatę przeznacza znaczną część uzyskiwanych dochodów, z jej rachunku bankowego prowadzona jest egzekucja. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, że skarżąca, aby zachować aktywność zawodową ponosi wydatki na niepubliczne przedszkole, do którego uczęszcza jej córka. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 marca 2012 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 9 marca 2011 r.) wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia następujących dokumentów: (1) oświadczenia w przedmiocie wszystkich dochodów osiągniętych w 2011 r., wskazania ich źródeł i wysokości wraz z dokumentami okoliczności te potwierdzającymi (np. PIT-11, PIT-8C), bądź też zeznania podatkowego za ten rok, jeżeli zostało sporządzone, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłat, wpłat, przelewów), (3) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości miesięcznych dochodów osiąganych z wynagrodzenia za pracę (w kwotach netto i brutto) oraz średniej wysokości dochodu z tego tytułu uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy, (4) oświadczenia w przedmiocie wysokości przekazywanych przez męża wnioskodawczyni kwot na rzecz małoletniej córki wraz z dokumentem okoliczność tę potwierdzającym, (5) dokumentów z okresu ostatnich trzech miesięcy obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), w tym opłat za przedszkole (6) zaświadczenia z banków o aktualnym stanie zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup mieszkania i samochodu oraz dokumentów potwierdzających kwotę miesięcznej ich spłaty, (7) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Jednocześnie wyjaśniono, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych pełnomocnik skarżącej przedłożył: - informację o dochodach PIT-11, w której wykazano dochód osiągnięty przez skarżącą w 2011 r. ze stosunku pracy wyniósł 49.180,19 zł, - zaświadczenie od pracodawcy z dnia 21 marca 2012 r., z którego wynika, że średni miesięczny dochód skarżącej z ostatnich trzech miesięcy wyniósł 3.309,60 zł netto (4.607,78 zł brutto) wraz z zawiadomieniem z dnia 27 lutego 2012 r. o zajęciu wynagrodzenia do kwoty 113.063,95 zł, na którą składa się należność główna, odsetki oraz koszty egzekucyjne, - oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 21 marca 2012 r. o nieposiadaniu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach lokat terminowych, czy funduszach inwestycyjnych, - potwierdzenia poniesienia w okresie od grudnia 2011 r. do lutego 2012 r. (w formie przelewu bankowego z rachunku skarżącej prowadzonego przez [...]) opłat eksploatacyjnych za mieszkanie wraz z wpłatą na fundusz remontowy w kwotach: 450,04 zł, 490,04 zł i 491,40 zł, za energię elektryczną w kwotach: 179,48 zł i 245,35 zł oraz telefon w kwotach: 110,07 zł, 91,30 zł i 79 zł, których średnia miesięczna wysokość ww. okresie wyniosła łącznie 676,83 zł, - historię spłaty kredytu zaciągniętego w dniu 3 sierpnia 2011 r. w kwocie 10.300 zł na zakup samochodu, którego miesięczna spłata wynosi 445,48 zł, a kwota kapitału do spłaty na dzień 21 marca 2012 r. – 8.147,32 zł, - oświadczenie skarżącej z dnia 21 marca 2012 r. o ponoszeniu przez małżonka opłat za przedszkole córki wraz z wyciągiem z rachunku bankowego męża – potwierdzenia wykonania przez niego przelewu bankowego z tego tytułu w kwotach: 637 zł (za grudzień 2011 r.), 573 zł (za styczeń 2012 r.) i 623 zł (za luty 2012 r.), - kopie tytułów wykonawczych z dnia 7 lutego 2011 r. wystawione na łączną kwotę 65.340 zł (należność główna z tytułu podatku VAT za miesiące od września do grudnia 2005 r.) oraz 39.402,50 zł (odsetki za zwłokę), - kopie zawiadomień z dnia 27 lutego 2012 r. o zajęciu posiadanych przez skarżącą rachunków w bankach: [...] do kwoty 114.141,05 zł, - wyciągi z dwóch rachunków kart kredytowych sporządzonych przez [...] za okres od 1 grudnia 2011 r. do 29 lutego 2012 r., których salda zadłużenia wynosiły: 1.008,50 zł i 2.497,20 zł (za grudzień 2011 r.), 833,05 zł i 2.523,27 zł (za styczeń 2012 r.) oraz 1.015,68 zł i 3.038,51 zł (za luty 2012 r.). W dołączonym do powyższych dokumentów oświadczeniu pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca – z uwagi na panujące między małżonkami relacje – nie uzyskała oświadczenia męża w przedmiocie wysokości w jakiej partycypuje on w kosztach utrzymania córki. Wskazał przy tym, że zgodnie z oświadczeniem skarżącej oraz załączonym wyciągiem z rachunku bankowego wkład małżonka ogranicza się do ponoszenia miesięcznych opłat za przedszkole. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił także, że pomimo starań nie uzyskała ona zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania i poinformował, że zostanie ono przedstawione niezwłocznie po jego wydaniu przez bank. Ponadto pełnomocnik podniósł, że udokumentowana wysokość wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy została zwiększona o roczną premię wypłacaną pracownikom. Zwrócił uwagę na prowadzoną względem majątku skarżącej egzekucję, w wyniku której zajęte zostało jej wynagrodzenie za pracę oraz posiadane rachunki bankowe. W konsekwencji zablokowane zostały wszystkie dostępne źródła finansowania kosztów sądowych. Końcowo pełnomocnik podniósł, że stan finansowy skarżącej od momentu sporządzenia skargi uległ pogorszeniu i – biorąc pod uwagę kwotę zobowiązań wobec Skarbu Państwa – w najbliższym czasie nie ulegnie on poprawie. Przechodząc do oceny złożonego wniosku stwierdzić należy, że analiza materiału dowodowego wskazuje, że wnioskodawczyni nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku oraz pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej możliwości płatniczych. Nadto porównanie danych wynikających ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze selektywnie, manipulując danymi tak by potwierdzały jej trudną sytuację finansową. Na wstępie wskazać należy, że skarżąca już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogła wywieść, że złożone we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Tym bardziej, że pierwszy wniosek skarżącej z dnia 14 marca 2011 r., w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie (w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 1.500 zł) oraz ustanowienie radcy prawnego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lipca 2011 r. został rozpoznany odmownie z uwagi na niewykonanie przez wnioskodawczynię wezwania, a w konsekwencji niemożność dokonania oceny jej sytuacji majątkowej; skarżąca uniemożliwiła weryfikację podanych we wniosku danych. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni zachowała się w sposób tożsamy, mimo iż mogła oczekiwać, znając stanowisko Sądu w tym zakresie, że będzie to skutkowało odmową przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca po raz kolejny uchyliła się od przedstawienia wszystkich istotnych dokumentów, które pozwoliłyby ustalić jej sytuację finansową w sposób niebudzący wątpliwości i które potwierdziłyby zasadność złożonego przez nią wniosku. Skarżąca uchyliła się od przedłożenia dokumentu istotnego dla dokonania oceny jej możliwości płatniczych, tj. wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Jak już wskazano skarżąca zobowiązana została do udokumentowania stanu zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, bądź też ich braku, wyciągami ze wszystkich posiadanych kont, które zawierałyby historię dokonywanych transakcji i salda, przy czym okoliczność prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego skarżącej była referendarzowi znana w dniu wydania zarządzenia (w aktach sprawy znajduje się bowiem zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2011 r. o zajęciu konta skarżącej posiadanego w [...] – k. 55). Zauważyć jednocześnie należy, że w wezwaniu wyraźnie zaznaczono, jakie okoliczności wymagają potwierdzenia stosownymi dokumentami źródłowymi, a w odniesieniu do których wystarczającym jest złożenie oświadczenia. Powyższemu żądaniu nie czyni zatem zadość złożone oświadczenie, że nie posiada ona środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach lokat terminowych, czy też w funduszach inwestycyjnych. Co istotne, skarżąca całkowicie pominęła kwestię rachunku posiadanego w [...], za pośrednictwem którego dokonuje ona opłat związanych z jej bieżącym utrzymaniem, a który nie podlega zajęciu egzekucyjnemu. Natomiast nadesłane wyciągi wraz z historią dokonanych transakcji dotyczą wyłącznie posiadanych przez skarżącą kart kredytowych, obrazują też salda zadłużenia z tego tytułu. Wskazać również należy, że zajęcie rachunków bankowych w ramach prowadzonej egzekucji samo w sobie nie może stanowić okoliczności, która w rozpoznawanej sprawie uzasadniałaby zwolnienie skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Warto przypomnieć, że zajęcie rachunku skarżącej posiadanego w [...] o numerze [...] nie uniemożliwiło jej realizacji stałych zleceń związanych ze spłatą kredytu mieszkaniowego (k. 61). Z tego rachunku skarżąca dokonuje również spłat zadłużenia z tytułu kart kredytowych, co potwierdzają opisy transakcji widniejące na nadesłanych wyciągach z rachunków tych kart. Poza tym prowadzona względem majątku skarżącej egzekucja nie uniemożliwiła jej zaciągnięcia w dniu 3 sierpnia 2011 r. kredytu na zakup drugiego samochodu osobowego (aktualnie skarżąca zadeklarowała posiadanie tylko jednego z nich), którego miesięczne raty w kwocie 445,48 zł regularnie i terminowo spłaca (dowód: historia spłaty kredytu z dnia 21 marca 2012 r.). Wątpliwości budzą także oświadczenia złożone przez skarżącą i jej pełnomocnika w przedmiocie ponoszenia przez męża kosztów utrzymania małoletniej córki, które były zmieniane. We wniosku pełnomocnik podniósł, że mąż skarżącej partycypuje w kosztach związanych z bieżącym utrzymaniem dziecka, wskazując przy tym, że opłaty za niepubliczne (prywatne) przedszkole ponosi skarżąca. Natomiast w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 6 marca 2012 r. pełnomocnik nadesłał oświadczenie skarżącej, z którego wynika tym razem, że to mąż a nie – jak wcześniej wskazywano – skarżąca ponosi opłaty za przedszkole córki. Wyjaśnił przy tym, że skarżąca nie jest w stanie przedstawić oświadczenia męża ww. przedmiocie ze względu na relacje panujące między małżonkami i jednocześnie przedłożył potwierdzenie przelewu dokonanego na rzecz przedszkola przez małżonka skarżącej, na którym figuruje numer jego rachunku bankowego. Nie sposób zatem przyjąć, że pomiędzy małżonkami panują złe stosunki, skoro mąż skarżącej przekazuje na jej prośbę dokument zawierający tego rodzaju dane. Niezrozumiałym jest również zaniechanie przez skarżącą przedstawienia dokumentu, który potwierdzałby aktualny stan zadłużenia z tytułu kredytu zaciągniętego przez małżonków na zakup mieszkania oraz wysokość spłacanej jego miesięcznej raty. Wprawdzie w wezwaniu zobowiązano skarżącą do przedłożenia zaświadczenia z banku, jednak w sytuacji gdy z winy banku skarżąca nie miała możliwości nadesłania żądanego dokumentu w terminie mogła ww. okoliczności udokumentować w inny sposób. Zauważyć bowiem należy, że powyższe informacje można ustalić na podstawie rachunku bankowego skarżącej posiadanego w [...]. W aktach sprawy znajdują się wydruki z tego konta z ubiegłego roku, z którego dokonywana jest spłata kredytu (k. 61 i 63). Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – uznać należało stwierdzenie, że wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową, w taki sposób by potwierdzała, że nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie tylko nie potwierdzają, że wnioskodawczyni nie ma możliwości płatniczych ich uiszczenia, ale także skutkują uznaniem za niewiarygodne złożonych oświadczeń. Postępowanie wnioskodawczyni nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.