I SA/Gd 1876/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi M. G. i K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargi. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego – K.G. oraz Skarżącej - M.G. - jako małżonki zobowiązanego odpowiedzialnej majątkiem wspólnym – na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 06 września 2018 r. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2016 r., którą. organ uchylił decyzję organu I instancji i ustalił Skarżącemu – K.G. zryczałtowany 75% podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r. w wysokości 35.193,00 zł. W tytule wykonawczym, obejmującym kwotę należności w wysokości 28.676,90 zł należności głównej, wskazano Skarżącą – M.G jako osobę odpowiedzialną majątkiem wspólnym za ww. zobowiązanie. Wezwaniem z dnia 18 września 2018 r. - w oparciu o ww. tytuł wykonawczy - organ egzekucyjny dokonał zajęcia stanowiącej własność Skarżących nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...]. Wezwanie wraz z odpisem tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano przedmiotowego zajęcia, doręczono Skarżącemu – K.G. w dniu 21 września 2018r., natomiast Skarżącej – M.G. - w trybie art. 43 K.p.a - w dniu 20 września 2018 r. Dwoma odrębnymi pismami z dnia 21 września 2018 r., Skarżący, w oparciu o art. 54 u.p.e.a., wnieśli skargę na dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zajęcie nieruchomości, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozparzenia skargi . Postanowieniami z dnia 2 października 2018 r. nr: [...] skierowanym do Skarżącej - M.G. oraz nr [...] skierowanym do Skarżącego K.G. Naczelnik Urzędu Skarbowego: uwzględnił skargi w części dotyczącej określenia w zaskarżonej czynności wysokości odsetek za zwłokę w ten sposób, że określił wysokość odsetek za zwłokę na dzień 18 września 2018 r. w kwocie 4.027.20 zł, a nie jak wskazano w kwocie 10.101,77 zł oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 2.943.50 zł, a nie jak wskazano w kwocie 3.489,30 zł, razem dochodzone należności w kwocie 35.669,80 zł, a nie jak wskazano w kwocie 42.290,17 zł, usuwając tym samym wady zaskarżonej czynności; w pozostałym zakresie skargę oddalił; odmówił uchylenia czynności zajęcia nieruchomości, dokonanej na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 18 września 2018 r., odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. Po rozpoznaniu zażaleń Skarżących złożonych pismami z dnia 12 października 2018 r. na ww. postanowienia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu 29 listopada 2018 r. postanowienia nr: [...] wystawione na Skarżącą M.G. oraz [...] wystawione na Skarżącego K.G. Uchylił w nich ww. rozstrzygnięcia i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ stwierdził, że wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia zawierają niedopuszczalny w trybie art. 54 u.p.e.a. rodzaj rozstrzygnięcia, gdyż z przepisu art. 54 § 5a u.p.e.a. wynika, że skarga na czynność egzekucyjną może być wyłącznie zasadna, bądź niezasadna, nie jest możliwe natomiast jej uwzględnienie w części. W dniu 11 stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienia nr: [...] wystawione na Skarżącą M.G. oraz nr [...] wystawione na Skarżącego K.G., którymi umorzył postępowanie w sprawie złożonych przez Skarżących skarg na ww. czynności, jako bezprzedmiotowe ze względu na uchylenie w dniu 15. listopada 2018 r. czynności egzekucyjnej dokonanej wezwaniem nr [...]. Uchylenie czynności organ uzasadnił uregulowaniem w dniu 06 listopada 2018 r. egzekwowanej należności. Pismem z dnia 22 listopada 2018 r. Skarżący wniósł o wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych naliczonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, a następnie - pismem z dnia 11 grudnia 2018 r. - o wydanie w tej sprawie postanowienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po uprzednim wydaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., wydał w dniu 20 grudnia 2018 r. postanowienie nr [...], którym określił Skarżącym koszty powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 2.943,50 zł. Pismami z dnia 04 stycznia 2019 r., Skarżący wnieśli zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji o tożsamej treści, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia z dnia 20 grudnia 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zdaniem Skarżących pomimo uchylenia zakwestionowanej czynności sprawę należało rozpatrzyć merytorycznie. Postanowieniem nr [...] z dnia 16 kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 20 grudnia 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był fakt uchylenia przez organ postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z 11stycznia 2019 r., w którym organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym skarga została nierozpatrzona. Jako, że czynność zajęcia nieruchomości stanowiła podstawę wyliczenia przez organ I instancji kosztów egzekucyjnych, rozstrzygnięcie w zakresie kosztów egzekucyjnych, przed oceną prawidłowości w/w czynności było przedwczesne. Postanowieniem [...] z dnia 08 maja 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uwzględnił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości dokonanego na podstawie zawiadomienia nr [...] nr [...] z dnia 18 września 2018 r. i usunął wady zakwestionowanej czynności polegającej na zawyżeniu w zaskarżonej czynności egzekucyjnej odsetek za zwłokę w ten sposób, że określił wysokość odsetek za zwłokę na dzień 18 września 2018r. w kwocie 4 027,20 zł, a nie jak wskazano w kwocie 10 101,77 zł, kosztów egzekucyjnych w kwocie 2 943,50 zł, a nie jak wskazano w kwocie 3 489,30 zł, razem dochodzone należności w kwocie 35 669,80 zł, a nie jak wskazano w kwocie 42 290,17 zł. Następnie dnia 10 lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych. Ustalił kwotę kosztów postępowania w wysokości 327,00 zł z tytułu opłaty manipulacyjnej, oraz 2 616,50 zł z tytułu zajęcia nieruchomości. Wyżej wymienione postanowienie zostało odebrane przez Skarżącą w dniu 16 lipca 2019 r., a przez Skarżącego w dniu 30 lipca 2019 r. Z zachowaniem ustawowego terminu, dwoma odrębnymi pismami o tożsamej treści złożonymi przez Skarżących z dnia 19 lipca 2019 r., oraz odrębnym pismem - złożonym przez Skarżącego z dnia 01 sierpnia 2019 r., Skarżący wnieśli zażalenia na postanowienie nr [...] z dnia 10 lipca 2019 r. (w treści pisma jako datę postanowienia Skarżący wskazują dzień 12 lipca 2019 r.). Ponadto Skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - na skutek ww. zażaleń - w dniu 28 sierpnia 2019 r. wydał postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy ww. postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podzielił pogląd co do podstaw obciążenia skarżących kosztami postępowania egzekucyjnego. Odrębnymi pismami z dnia 11 września 2019 r. Skarżący wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu nr [...] z dnia 28 sierpnia 2019 r. W treści skarg podniesiono, że postanowienie to narusza: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 12 lipca 2019 r. gdyż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uwzględnienia zażalenia; art. 64 § 1 pkt 6, § 6, § 9 pkt 5, § 10 i art. 64 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu w zawyżonej kwocie kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku Skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 06 września 2018 r.; art. 64 c § 1 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu kosztów ww. postępowania egzekucyjnego, bez jednoznacznego stwierdzenia, iż kosztów tych nie ponosi Skarżący ani jego małżonka M.G.; art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 18, art. 34 § 1, § la, § 4, § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na sporządzeniu błędnych rozstrzygnięć i uzasadnień postanowień organów obydwu instancji, w których organy I i II instancji nieprawidłowo wyliczyły kwotę kosztów egzekucyjnych i błędnie przyjęły, iż koszty obciążają Skarżących. W konsekwencji powyższego wniesiono o: uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 28.08.2019 r. oraz w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego.; zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania według wg norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie obu skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne. Z postanowienia organu I instancji z dnia 10 lipca 2019 r. wynika, ze organ określił Skarżącym koszty powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 6 września 2018 r. Na całość kosztów postępowania w wysokości 2 943,50 zł złożyły się: opłata manipulacyjna stanowiąca 1% kwoty egzekwowanej należności objętej ww. tytułem wykonawczym - w wysokości 327,00 zł (liczona od kwoty 32 703,10 zł, na którą składa się należność główna w wysokości 28 675,90 zł oraz kwota odsetek wyliczona na dzień 18 września 2018r. w wysokości 4 027, 20 zł), opłata za zajęcie nieruchomości, stanowiąca 8% kwoty egzekwowanej należności głównej – w wysokości 2 616,50 zł (liczona od kwoty 32 703,10 zł, na którą składa się należność główna w wysokości 28 675,90 zł oraz kwota odsetek wyliczona na dzień 18 września 2018 r. w wysokości 4 027,20 zł). Powyższe kwoty wynikają z zaokrąglenia do pełnych dziesiątek groszy (zgodnie z art. 27a § 2 u.p.e.a. w związku z § 1 u.p.e.a.). W złożonych do Sądu skargach przedmiotowemu postanowieniu Skarżący zarzucili naruszenie przepisów: art. 64 § 1 pkt 6, § 6, § 9 pkt 5, § 10 i art. 64b u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu w zawyżonej kwocie kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 września 2018 r. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 9 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera za zajęcie nieruchomości - 8 % kwoty egzekwowanej należności nie więcej niż 34 200 zł. Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie nieruchomości powstał, zgodnie z art. 64 § 9 pkt 5 u.p.e.a, z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a (tj. wezwania do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości). W omawianej sprawie wystawiono zawiadomienie o zajęciu nieruchomości nr [...] z dnia 18 września 2018r. W ocenie Sądu opłaty manipulacyjne stanowiące 1% kwot egzekwowanych należności, objętych ww. tytułami wykonawczymi zostały przez organ I instancji wyliczone prawidłowo. Organ wyliczył opłaty zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. uwzględniając odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu 18.09.2018 r., tj. w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W ocenie Skarżących postanowienia organu I i II instancji są nieprawidłowe przede wszystkim z tego względu, że kosztami został obciążony nie tylko zobowiązany - Skarżący K.G., ale również Skarżąca M.G., która nie miała w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowaniu egzekucyjnym statusu zobowiązanej. Niedopuszczalne zatem - w ocenie strony - było obciążenie kosztami egzekucyjnymi M.G. Zdaniem Sądu prawidłowy jest podgląd organu, że skarżąca odpowiada solidarnie majątkiem wspólnym jakim jest zajęta nieruchomość. Małżonek osoby zobowiązanej nie jest podmiotem mieszczącym się w hipotezie art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Jednak ponosi odpowiedzialność za długi swojego współmałżonka. Sporne koszty egzekucyjne powstały w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego, zgodnie z art. 27c u.p.e.a, na zobowiązanego K.G i jego współmałżonkę M.G. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony obojgu skarżącym, a zajęta nieruchomość stanowiła ich majątek wspólny. Dlatego też naliczone koszty egzekucyjne obciążają, co do zasady zobowiązanego K.G., przy czym jego małżonka M.G. ponosi odpowiedzialność za ich uregulowanie z majątku wspólnego. Sąd przy tym zauważa, że podobny pogląd wyrażono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 1008/19. Skarżący zarzucają również naruszenie przepisów art. 64b u.p.e.a. Przepis ten szczegółowo wylicza co można uznać za wydatek egzekucyjny. Jednak z akt sprawy nie wynikają żadne kwoty z tego tytułu, które obciążałyby skarżących. Ponadto Skarżący wskazują na naruszenie art. 64c § 1 i § 3 u.p.e.a. Ich zdaniem nie zostało jednocześnie stwierdzone, iż kosztów nie ponoszą Skarżący. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jednak jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela (art. 64c § 3 u.p.e.a.). Istnienie wad postępowania, powodujących przejście na wierzyciela lub organ egzekucyjny odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, musi być stwierdzone wydanymi wcześniej postanowieniami, z których wynika jednoznacznie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Organ wydający postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie bada tego, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Rolą tego organu jest zbadanie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie, z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. W omawianym stanie faktycznym nie stwierdzono, aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było zgodne z prawem. Stąd też zarzut ten jest nieuzasadniony. W ocenie Sądu także niezasadne są podniesione przez Skarżących zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. polegające na błędnym sporządzeniu rozstrzygnięć i uzasadnień organów obydwu instancji. Wydane postanowienie zawiera wszelkie elementy wymienione w art. 124 § 1 K.p.a., oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 124 § 2 K.p.a.). Analiza treści wskazanych przez Skarżących postanowień dowodzi, że spełniają one wymogi określone w art. 124 § 1 oraz § 2 K.p.a. Końcowo, odnosząc się do twierdzenia dotyczącego niezastosowania art. 32a u.p.e.a., Sąd zauważa, że przepis ten nie dotyczy kontroli legalności decyzji przed sądem administracyjnym (a jedynie postępowań w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej - zgodnie z treścią tego przepisu). Należy też zwrócić uwagę, że bez wpływu na sprawę pozostawały pozostałe kwestie podniesione w skargach. Zaskarżone przez skarżących postanowienia dotyczyły bowiem jedynie wyliczenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych. Mając to na uwadze Sąd uznał także, że wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przywołanych we wniesionych środkach zaskarżenia art. 138 § 1 w zw. z art. 144 K.p.a., art. 64 § 1 pkt 6, § 6, § 9 pkt 5, § 10 i art. 64 b u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. z art.119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł o oddaleniu obu skarg.