I SA/Gd 19/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2017 r. Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., złożonym na formularzu PPF, którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 18 maja 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący V. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W tym miejscu należy wskazać, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (skarżący ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości). Postanowienie to stało się prawomocne w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. Z uwagi na to, iż przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącego po prawomocnym rozpoznaniu przez referendarza sądowego uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, należało go zakwalifikować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Możliwość taką stwarza art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należą niewątpliwie postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację opisaną w tych dwóch wnioskach. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku, należy rozważyć, czy zaszły okoliczności faktyczne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego prawomocnego rozstrzygnięcia, odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy. W poprzednim oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, z którą mają na utrzymaniu siedmioro dzieci. Skarżący nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego małżonka również nie posiada żadnego majątku. Rodzina utrzymuje się z zasiłków na dzieci w wysokości 3.000 zł oraz świadczeń otrzymywanych z pomocy socjalnej (w związku z niepełnosprawnością dwójki dzieci) w łącznej wysokości 2.000 zł, a także z alimentów. Miesięczne dochody z ww. tytułów wynoszą łącznie około 6.000 zł. W rubryce nr 11 przeznaczonej na wpisanie zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca podał alimenty, których wysokości nie określił. W uzasadnieniu wskazał, iż ze względu na wiek i stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Skarżący uchylił się od przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby zweryfikować okoliczności powołane we wniosku i ustalić jego rzeczywistą sytuację finansową, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. W kolejnym oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podał w zasadzie dane tożsame z danymi podanymi w swoim poprzednim oświadczeniu z tą różnicą, iż miesięczne dochody określił na poziomie 4.500 zł, z czego 3.000 zł stanowią przyznane małżonce świadczenia wychowawcze (500 plus) w łącznej kwocie 3.000 zł miesięcznie, zaś 1.500 zł to alimenty i świadczenia z pomocy socjalnej na dwoje niepełnosprawnych dzieci. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 23 maja 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych za ten rok; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 lutego 2018 r.; c/ zaświadczeń właściwego organu potwierdzających, że wnioskodawca oraz jego małżonka posiadają obecnie status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku; d/ dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich świadczeń przyznanych wnioskodawcy, jego małżonce – świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych), świadczenia wychowawczego (500 plus) oraz świadczeń socjalnych, tj. decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczenie właściwego organu; e/ oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości pomocy otrzymanej w okresie ostatnich sześciu miesięcy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia; f/ oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie wskazanych w rubrykach nr 10 i 11 alimentów, wyjaśnienia, kto w jego rodzinie otrzymuje alimenty lub jest zobowiązany do ich płacenia oraz wskazania wysokości tych świadczeń i przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (np. dowodów uiszczania alimentów, odpisu wyroku sądu, umowy lub decyzji administracyjnej w tym przedmiocie); g/ wskazania, czyją własność stanowi dom, w którym zamieszkuje wnioskodawca wraz z rodziną (położony przy [...]) oraz wyjaśnienia, czy rodzina wnioskodawcy zajmuje tę nieruchomość odpłatnie czy też nieodpłatnie oraz kto i w jakim zakresie ponosi koszty związane z eksploatacją tej nieruchomości; h/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę i jego małżonkę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); i/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawcy, jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); j/ oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy, jego małżonki aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku. Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 12 czerwca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 174). W piśmie z dnia 19 czerwca 2018 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów o co najmniej 14 dni z uwagi na obszerność żądanej dokumentacji i konieczność jej przeanalizowania z udziałem skarżącego, a także dokonania tłumaczenia wezwania na język niemiecki celem jego prawidłowego wykonania. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2018 r. referendarz sądowy uwzględnił wniosek pełnomocnika w części i przedłużył wnioskowany termin o 7 dni, o czym pełnomocnik został poinformowany w dniu 17 lipca 2018 r. (potwierdzenie odbioru). Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 23 maja 2018 r. skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, iż skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił. Skoro skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku, aktualna pozostaje ocena sytuacji skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący, ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Zwrócić także uwagę należy, iż skarżący ubiegał się już o przyznanie mu prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. sądem i każdorazowo uchylał się od obowiązku przedstawienia kompletnej dokumentacji, która obrazowałaby jego pełną sytuację finansową, co skutkowało odmową uwzględnienia jego żądań (sygn. akt I SA/Gd 942-943/16, I SA/Gd 1187/16, I SA/Gd 18-19/17). W niniejszej sprawie skarżący – pomimo że było mu znane stanowisko referendarza sądowego oraz sądu, co do skutków, jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niego instytucji prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.