I SA/Gd 191/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek 1. oddala skargę; 2. przyznaje r.pr. M. D. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2008 r. Z.D. wystąpił do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Pracy o Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 264,90 zł, składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3.673, 31 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 811,10 zł za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 1999 r. wraz z odsetkami, tj. w kwotach wynikających z załączonego do wniosku wezwania do zapłaty z dnia 14 maja 2008 r. Uzasadniając swój wniosek Z.D. wskazał, że był zmuszony zaprzestać prowadzenia nieopłacalnej działalności gospodarczej i jest osobą bezrobotną, bez szans na znalezienie jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na wiek (60 lat). Wskazał także na swoją trudną sytuację życiową, w tym fakt okradzenia go na kwotę 5.000 zł przez C.D.. Do wniosku dołączono skierowane do urzędu skarbowego oświadczenia o zawieszeniu z dniem 2 października 2000 r. działalności gospodarczej oraz o jej likwidacji z dniem 11 września 2009 r., z których wynika, że podatnik podjął wskazane decyzje z uwagi na brak zapotrzebowania na jego usługi i uzyskiwanie dochodów z działalności na poziomie nie wystarczającym na opłacenie wymagalnych składek na ubezpieczenie społeczne, co spowodowało rosnące zadłużenie, a jednocześnie brak środków na inne podstawowe wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawcy. Wnioskodawca przedłożył ponadto zaoczny wyrok Sądu Rejonowego zasadzający na jego rzecz od C.D. kwotę 5.000 zł tytułem należnej zapłaty. Wezwaniem z dnia 7 sierpnia 2008 r., wydanym w oparciu o art. 50 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do wnioskującego o złożenie brakujących deklaracji rozliczeniowych za miesiące od stycznia 2000 r. do września 2000 r. w terminie 7 dni, po rygorem nierozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległych składek. Decyzją z dnia 6 września 2008 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w imieniu Prezesa ZUS, odmówił Z.D. umorzenia należności z tytułu nieuregulowania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 504,07 zł oraz odsetki w kwocie 898 zł; składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 7.053,51 zł oraz odsetki w kwocie 12.571 zł i składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.552,30 zł oraz odsetki w kwocie 2 .767 zł za okres od stycznia 1999 r. do września 2000 r. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca został wezwany przez organ o dostarczenie m.in. dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, oświadczenia o stanie majątkowym, dokumentów potwierdzających ważny interes strony tj. szczególną sytuację majątkową rodziny - brak dochodów i majątku, ubóstwo zobowiązanego zagrażające jego dalszej egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego, zaświadczenie z MOPR o korzystaniu z pomocy opieki społecznej, inne zobowiązania rodziny, szczególną sytuację osobistą - stan zdrowia zobowiązanego (dokumenty potwierdzające) lub członków jego najbliższej rodziny. Odpowiadając na wezwanie organu Z.D. dostarczył kserokopię zaświadczenia o nadaniu numeru REGON, kserokopię odpisu zwykłego księgi wieczystej nr[...], kserokopię decyzji Urzędu Miejskiego z dnia 3 listopada 2004 r. dotyczącą nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, kserokopię zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT z datą wpływu do Urzędu Skarbowego w dniu 11 września 2001 r., kserokopię wniosku o potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej z datą wpływu do Urzędu Skarbowego w dniu 21 lipca 2008 r., kserokopię zaświadczenia z dnia 18 lipca 2008 r. z Powiatowego Urzędu Pracy z informacją o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna od dnia 17 lutego 2005 r. i braku prawa do zasiłku, kserokopię wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 maja 2001 r. znoszącego ustawową majątkową wspólność małżeńską, kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 lipca 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po H.T. D. oraz oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 7 sierpnia 2008 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. W sytuacji braku całkowitej nieściągalności zaległe składki mogą zostać umorzone tylko w szczególnych przypadkach określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 144, poz. 1365; dalej jako "rozporządzenie wykonawcze z 2003 r.") w związku z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przytaczając pełną treść powołanych powyżej przepisów, organ wskazał, że po przeanalizowaniu materiału dowodowego uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu zaległych składek. Organ podkreślił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia, ani też przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 tej ustawy, ponieważ nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych (zadłużenie zabezpieczone zostało hipoteką na nieruchomości) i w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Następnie wskazano, że ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili względem Z.D. całkowitej nieściągalność zadłużenia. Organ nie stwierdził też, aby zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 2003 r. Organ wskazał, iż nie kwestionuje, iż Z.D. jest osobą bezrobotną i jak wynika ze złożonego oświadczenia pozostaje na utrzymaniu swoich dzieci. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał jednak dostatecznie, aby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić zaległych składek. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował, że spłata należności wiązałaby się dla niego ze zbyt ciężkimi skutkami, a w szczególności, że pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niezależnie od faktu stwierdzenia, że w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia, organ podkreślił, że zawarta w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych instytucja opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet w sytuacji gdy stwierdzone zostanie zaistnienie przesłanek umorzenia, organ nie musi umorzyć zaległości. Pismem z dnia 6 października 2008 r. Z.D. wystąpił o ponowne rozpoznanie sprawy przez Prezesa ZUS. Wnioskodawca wskazał na brak poprawy trudnej sytuacji materialnej, w której się znalazł, gdyż nadal pozostaje bez pracy i prawa do zasiłku, nie posiada żadnych środków utrzymania, natomiast cała dotycząca jego trudnej sytuacji dokumentacja został już przekazana do ZUS. W piśmie zawarto ponadto prośbę, aby lata, za które wnioskodawca nie opłacał składek, nie zostały uwzględnione przez ZUS przy naliczeniu jego emerytury lub renty. Decyzją z dnia 9 grudnia 2008 r., działający w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor Oddziału ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 września 2008 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przed wydaniem rozstrzygnięcia wnioskodawca został ponownie wezwany do dostarczenia dokumentów, które potwierdziłyby jego ważny interes w umorzeniu zaległości tj. zobrazowałyby trudną sytuację majątkową rodziny, szczególna sytuacją osobistą lub zdarzenie losowe i klęski żywiołowe, które ewentualnie dotknęły rodzinę wnioskodawcy. Uzupełniając wniosek o umorzenie należności wnioskodawca dostarczył zaś dokumenty obejmujące kserokopię postanowienia o wpisaniu wnioskodawcy do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych z dnia 26 września 2008 r., kserokopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 lipca 2008 r. dotyczącego zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. na poczet zaległości podatkowej, kserokopię pisma z dnia 2 października 2000 r. dotyczącego zawieszenia działalności gospodarczej oraz kserokopię decyzji z dnia 9 lutego 2005 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Po przeanalizowaniu akt sprawy organ potrzymał decyzję wydaną w pierwszej instancji, ponieważ w sprawie nadal nie został udokumentowany ważny interes strony. W ocenie organu Z.D. nie udokumentował dostatecznie swojej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, nie wymaga opieki osoby drugiej, ani też nie utracił możliwości uzyskiwania dochodów z powodu sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawcy nie zaistniały przesłanki umorzenia zawarte w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rozpatrując kwestię stanu finansów ubezpieczeń społecznych organ zwrócił końcowo uwagę na fakt, że obecnie funkcjonujący system ubezpieczeń oparty jest na zasadzie solidaryzmu społecznego. Ustawy regulujące należności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - stanowią elementy systemu gwarantowanych przez państwo świadczeń na rzecz obywateli z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych, z powodu bezrobocia czy niewypłacalności pracodawcy i mają doniosłe znaczenie z punktu widzenia szeroko rozumianej ochrony socjalnej. Państwo realizuje ten cel ze środków, które obowiązane są uiszczać ustawowo określone podmioty. Nie wywiązywanie się z obowiązku świadczeń, mających postać składek na ustalone fundusze, degeneruje system, prowadząc do przerzucenia ich ciężaru na ogół społeczeństwa. Zatem skuteczne dochodzenie zaległych składek wraz z należnymi odsetkami od dłużników jest w interesie społecznym i powinno być także brane pod uwagę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.D. wskazał, że organ odmówił mu umorzenia zaległości pomimo tego, iż wiedział, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący podkreślił, że starał się dostarczyć wszystkie żądane przez organ dokumenty, przy czym części z nich nie złożył właśnie z tego powodu, że jest człowiekiem ubogim, a ich uzyskanie wymagało uiszczenia opłaty na rzecz wydającego dokument organu (księgi wieczyste, urząd skarbowy). Wskazał także na fakt, że do jego trudnej sytuacji materialnej i osobistej przyczyniła się przewlekła choroba żony zmarłej w roku 2006. Skarżący stwierdził, że ZUS rozpatrzył jego wniosek jedynie pod względem własnych korzyści, a nie korzyści i praw obywatela, o czym świadczy fakt, że do dnia 14 maja 2008 r. ZUS naliczał mu należności (zaległe składki plus odsetki) za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 1999 r., po czym po złożeniu przez skarżącego wniosku o umorzenie należności za wskazany okres, zażądał od niego złożenia brakujących deklaracji za okres od stycznia 2000 r. do września 2000 r. Skarżący nie protestował ponieważ był już zdrowotnie i psychicznie zmęczony i myślał, że będzie mógł także w tej części zwrócić się z odrębnym wnioskiem o umorzenie należności. Do skargi dołączono dokumenty świadczące w ocenie skarżącego o jego trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 27 października 2009 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik zarzucił, iż zaskarżona decyzja narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 7 K.p.a., gdyż organ w sposób wadliwy ustalił i ocenił sytuację skarżącego. Stwierdził też, że decyzja jest sprzeczna z gwarantowanym przez art. 67 Konstytucji RP prawem wszystkich obywateli do pracy oraz zabezpieczenia społecznego. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.) Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z woli ustawodawcy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umorzenia składek tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności i na szczególnych warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Zawarte w tych przepisach unormowania należy łączyć z istotą Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako funduszu celowego, tworzonego głównie ze składek na ubezpieczenia społeczne przede wszystkim w celu realizacji świadczeń wynikających z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego (art. 51, 52 i 54 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Skarżący, argumentując złożony wniosek wskazał , iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jego wiek (60 lat) utrudnia mu znalezienie zatrudnienia. całkowitą nieściągalność należności oraz zły stan swego zdrowia. Zdaniem Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, utrzymując w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, prawidłowo ocenił właściwie zebrany materiał dowodowy podkreślając, iż w rozpatrywanej sprawie nie została wykazana całkowita nieściągalność zaległych składek oraz nie został wykazany ważny interes strony. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego organ wskazał, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] 7, która jest obciążona wpisem hipoteki na rzecz ZUS. Jak wskazano, w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym koszty i odsetki mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu tj. w sytuacji gdy dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Wyżej wymienione należności mogą być również umarzane, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (przepis podustawowy wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy wskazując, że stan majątkowy skarżącego nie uzasadnia niemożności regulowania swych należności, z uwagi zbyt uciążliwe skutki dla zobowiązanego. Dokumenty przedłożone przez skarżącego na poparcie wniosku o umorzenie zaległości nie uzasadniały twierdzenia o wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Wskazać należy, iż dokumenty, które zostały dołączone do skargi do tut. Sądu, winny zostać złożone na etapie postępowania prowadzonego przez organ, aby ten organ mógł dokonać ich oceny pod kątem zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości. Podkreślić należy, że instytucja umorzenia składek należy do sfery uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest teza zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2007 r., w sprawie II GSK 141/07 (publ. LEX nr 368197), zgodnie z którą decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Stanowisko to podziela Sąd w niniejszej sprawie. Wskazać także należy, iż w wyroku z dnia 24 maja 2007 r., Sąd Najwyższy w sprawie II UK 216/06 stwierdził, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. A z taką sytuacją, zdaniem Sądu, mamy w tej sprawie do czynienia. Zdaniem Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał te okoliczności, które świadczą o tym, że odmawiając umorzenia składek, nie przekroczono granic swobodnego uznania. Sąd może badać, czy nie skorzystanie przez wierzyciela z prawa umorzenia należności nie krzywdzi dłużnika, mając na uwadze przepis art. 28 ust. 3a i wydane na podstawie art. 28 ust. 3b rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organy obu instancji stosownie do treści art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ drugiej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy co znalazło odzwierciedlenie w motywach zaskarżonej decyzji. W sprawie wymaga podkreślenia, iż organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału chyba, że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych, do czego w rozpoznawanej sprawie nie doszło. Nie można organowi czynić zarzutu, iż w sposób dostateczny nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Organ, aby ocenić twierdzenia strony skarżącej wzywał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego trudną sytuację materialną i rodzinną. Wskazać przy tym należy, iż skarżący szereg dokumentów uzasadniających jego twierdzenia o trudnej sytuacji, przedłożył dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego. Podsumowując należy podkreślić, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS. Decyzja, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza także zasad Konstytucji RP, w tym wynikającej z przepisu art. 67 Konstytucji RP zasady prawa do pracy oraz zabezpieczenia społecznego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, w oparciu o art. 145 P.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania ani inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).