I SA/Gd 1916/98

1. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ nie wskazuje środków prowadzących do wzruszenia opinii biegłego w przedmiocie określenia wartości zajętej ruchomości. 2. Przepisy wzmiankowanej ustawy nie przewidują możliwości dokonania ponownego oszacowania ruchomości będących przedmiotem egzekucji. Nie oznacza to jednak, iż taki środek nie jest dopuszczalny, gdy ma prowadzić do wykonania obowiązku. Dział Egzekucyjny Drugiego urzędu Skarbowego w T. otrzymał do realizacji tytuły wykonawcze wystawiane na: Piotr Ł. "N.-T." w T. dotyczące zaległości z tytułu: - grzywny skarbowej, - podatku dochodowego od osób fizycznych, - zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, dokonując w dniu 7 sierpnia 1996 r. zajęcia ruchomości, stanowiących środki transportowe i dźwigowe, w tym w postaci samochodu marki "Robur" (...), rok produkcji 1981, wycofany z ruchu drogowego od miesiąca marca 1995 r. Z czynności tej został sporządzony protokół zajęcia ruchomości. Zobowiązany odmówił podpisania protokołu, co stanowiło podstawę do odebrania pojazdu. W tym samym dniu dokonano jego "wywózki". Orzeczeniem technicznym z dnia 28 sierpnia 1996 r. wydanym przez Specjalistyczne Usługi Budowlano-Remontowe we W. mgr inż. Ryszard S., oszacowano wartość pojazdu na kwotę 8.345 zł, ustalając współczynnik zużycia technicznego na 70 procent. Pismem z dnia 2 września 1996 r. organ egzekucyjny poinformował Piotra Ł. o dokonanym szacunku przez biegłego oraz zawiadomił, iż pojazd zostanie sprzedany w drodze licytacji. Następnie w dniach 16 i 17 września 1996 r. odbyły się sprzedaże licytacyjne, które nie doszły do skutku, z uwagi na brak oferentów. Następnie w dniu 3 stycznia 1997 r. odbyła się pierwsza sprzedaż samochodu z wolnej ręki za cenę wywołania wynoszącą 1/3 wartości szacunkowej pojazdu. Zarówno ta jak i trzy następne sprzedaże z wolnej ręki w dniach 14 kwietnia 1997 r., 19 sierpnia 1997 r. i 27 października 1997 r. nie doszły do skutku. Według organu egzekucyjnego nieudane próby sprzedaży z wolnej ręki były spowodowane wynikiem zawyżonej wartości pojazdu. Według oświadczenia organu egzekucyjnego, z uwagi na to, że samochód "Robur" był niesprawny technicznie nie zaoferowano jego kupna organizacji pomocy społecznej po cenie ustalonej przez organ, nie sprzedano go także jednostkom prowadzącym skup przedmiotów używanych lub zajmujących się skupem surowców wtórnych, ponieważ byłoby to nieuzasadnione ekonomicznie /art. 108 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. W tej sytuacji powołano innego biegłego celem powtórnego oszacowania pojazdu. Biegły rzeczoznawca ze "Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego" PZM S.A. wycenił pojazd na kwotę 2.100 zł, sporządzając opinię techniczną z dnia 29 listopada 1997 r. Pismem z dnia 4 grudnia 1997 r. zawiadomiono zainteresowanego o powtórnym szacunku. Samochód ten wystawiono na licytację w dniu 16 grudnia 1997 r., podczas której nie doszło do sprzedaży. W drugim terminie licytacji w dniu 17 grudnia 1997 r. pojazd został sprzedany za kwotę 1.050 zł plus VAT w wysokości 231 zł. Ze sprzedaży dłużnik otrzymał przy piśmie zawiadamiającym o powyższym - dowód zarachowania ww. kwoty. W dniu 15 grudnia 1997 r. Piotra Ł. złożył w Urzędzie Skarbowym skargę na czynności egzekucyjne dotyczące przedmiotowego pojazdu. Podatnik nie zgadzał się w niej z wartością oszacowania ruchomości na kwotę 2.100 zł, uważając ją za zaniżoną w stosunku do rzeczywistej wartości. Domagał się przy tym ustalenia przyczyn, które spowodowały, iż pojazd będąc przechowywany 15 miesięcy w magazynach Urzędu utracił znacznie na wartości. Drugi Urząd Skarbowy w T. rozstrzygając skargę w trybie art. 54 par. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ - postanowieniem z dnia 12 stycznia 1998 r. (...) oddalił ją jako bezzasadną. W uzasadnieniu organ ten odniósł, iż z uwagi na okoliczności, że wszelkie dotychczasowe próby sprzedaży pojazdu, czy to w drodze licytacji, czy też z wolnej ręki, nie przyniosły rezultatu, zaś pojazd był niesprawny technicznie i wycofany z ruchu od 1995 r. nie można było zaoferować jego kupna jednostkom wymienionym w art. 108 par. 2 wyżej cytowanej ustawy - zatem kierując się wyłącznie dobrem dłużnika powołał drugiego biegłego celem przeszacowania wartości pojazdu. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 1998 r. (...) Urząd Skarbowy odmówił dłużnikowi możliwości złożenia zażalenia na wysokość ponownego szacunku. Dłużnik złożył zażalenie na postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne, wskazując na naruszenie: - przepisów art. 6-7, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 Kpa przez niezastosowanie ich w niniejszej sprawie, - przepisów art. 7, art. 100 par. 1 i par. 2, art. 101 par. 1 i 2, art. 102 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot poniesionych kosztów egzekucyjnych. Domagał się również ustalenia zakresu szkody powstałej w wyniku nienależytego przechowywania zajętego pojazdu. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia 21 lipca 1998 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podkreśliła, że celem postępowania egzekucyjnego jest skuteczne wyegzekwowanie należności, a działając w taki właśnie sposób w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny działał bowiem na korzyść dłużnika, jak i Skarbu Państwa, czyniąc wszystko, by doszło do sprzedaży przedmiotowego pojazdu, w ramach obowiązującej procedury i aby nie można było postawić mu zarzutu tendencyjnego działania na niekorzyść zobowiązanego. Z tego też względu nie skorzystał z możliwości przewidzianych art. 108 par. 2 cyt. ustawy. Również bezcelowe było pozostawienie samochodu pod dozorem dłużnika, gdyż pojazd był wycofany z ruchu od 7 sierpnia 1996 r., a ponadto był niesprawny technicznie. Nie mógł też, zdaniem organu odwoławczego, ulec on zniszczeniu z winy organu egzekucyjnego, bo jego współczynnik zużycia technicznego według pierwszej oceny biegłego wynosił już 70 procent, a ponadto był przechowywany w takich samych warunkach jak u dłużnika, tj. na placu na "wolnym powietrzu". Odnośnie zarzutu obciążenia dłużnika kosztami egzekucyjnymi organ odwoławczy wyjaśnił, iż koszty te zostały pomniejszone stosownie do kwoty drugiego szacunku. Podkreślił również, iż organ egzekucyjny nie może mieć wpływu na uzyskaną cenę pojazdu, gdyż była ona wynikiem wyłącznie jego stopnia zużycia oraz niesprawności. Na postanowienie Izby strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, na skutek naruszenia przepisów art. 7, art. 100 par. 1 i 2, art. 101 par. 1, 2 i 4, art. 102 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz przepisów art. 6-8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. W jej uzasadnieniu strona przytoczyła zarzuty i ich argumentację, jak w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie organu pierwszoinstancyjnego. Skarżący poddał również w wątpliwość podejmowanie przez organ egzekucyjny działań mających na względzie dobro strony, w świetle utraty na wartości pojazdu w ciągu kilkunastu miesięcy kwoty przeszło 6.000 zł. Zarzucił nadto zastosowanie takiego środka przez organ, którego nie przewiduje prawo, a którym jest przeszacowanie wartości zajętej ruchomości. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Reasumując Izba stwierdziła, iż organ egzekucyjny prawidłowo wszczął i prowadził postępowanie, w oparciu o prawidłowo wystawione tytuły wykonawcze i wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem na skutek wydania zaskarżonego postanowienia nie zostało naruszone prawo. Istotą każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego /dłużnika/ ciążących na nim obowiązków - przy czym wymuszenie wykonania musi przebiegać zgodnie z regułami ustalonymi przepisami prawa. W przypadku postępowania egzekucyjnego w administracji, powyższe reguluje przepis art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./. Przy czym należy podkreślić, iż egzekucję administracyjną, w odróżnieniu od sądowej, cechuje mniejszy formalizm, przejawiający się m.in. tym, iż stosowanie postępowania egzekucyjnego, będzie miało miejsce wówczas tylko, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki, a on nie wykonuje ich dobrowolnie /vide: komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - R. Hauser i Zb. Leoński/. Z powyższego wynika, iż działanie organu odniosło skutek w postaci sprzedaży zajętej ruchomości i to nie za cenę najniższą. W interesie bowiem organu egzekucyjnego jest uzyskanie jak najkorzystniejszej ceny i to zarówno w interesie zobowiązanego jak i Skarbu Państwa. Również wybór sposobu prowadzonej egzekucji należy do organu egzekucyjnego, organ ten mógł więc zadecydować co do skorzystania lub nie z możliwości sprzedaży przewidzianych przepisami art. 108 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie dokonując sprzedaży w sposób, który przewidziany jest cyt. przepisem, zdaniem Sądu, w sposób wyczerpujący organ egzekucyjny to uzasadnił. Wprawdzie z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie nie wynika, iż można dokonać ponownego oszacowania ruchomości będących przedmiotem egzekucji, lecz nie oznacza to, iż taki środek nie jest dopuszczalny, jeśli ma prowadzić do realizacji tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie chodziło przecież o uzyskanie efektu w postaci sprzedaży samochodu celem zaspokojenia wierzytelności. Przebieg postępowania egzekucyjnego wskazuje, iż organ zrobił wszystko, by doszło do sprzedaży pojazdu, uzyskując w konkretnych warunkach jak najkorzystniejszą cenę. Nie stwierdził Sąd, by doszło do naruszenia zasad postępowania egzekucyjnego. O każdej czynności zobowiązany był powiadomiony, w tym również o dokonaniu drugiego szacunku i podaniem jego wartości. Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, iż wbrew przepisom nie został poinformowany o środkach odwoławczych na postanowienie z dnia 12 stycznia 1998 r. odmawiające wniesienia zażalenia na wysokość szacunku dokonanego przez biegłego, albowiem ustawa nie przewiduje żadnych środków prowadzących do wzruszenia tej czynności. Natomiast ustalenie ewentualnej szkody, oraz wysokości odszkodowania, powstałej w wyniku nienależytego zabezpieczenia zajętego pojazdu, nie podlega kognicji Sądu administracyjnego. Ta forma ochrony interesu strony, jako dotycząca roszczeń odszkodowawczych, może być realizowana przez nią na drodze postępowania cywilnego. W świetle powyższego, Sąd nie stwierdził, by zostały naruszone zasady postępowania administracyjnego w szczególności art. 6-8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 Kpa. Postępowanie było przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, dopuszczone zostały dostępne dowody oraz wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy, a o każdej czynności zobowiązany był powiadomiony. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż w sprawie zebrany materiał dowodowy, potwierdził, że wybór środka egzekucyjnego polegającego na sprzedaży samochodu w drodze licytacji po powtórnym oszacowaniu go przez biegłego, był uzasadniony z punktu widzenia zasady gospodarczego /racjonalnego/ prowadzenia egzekucji w celu osiągnięcia możliwej w konkretnych warunkach dla skarżącego ceny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ należało orzec jak w sentencji.