I SA/Gd 192/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 18 lutego 2015 r., pełnomocnik R. R. zwrócił się o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – sprawą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pełnomocnik podał, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów, nie ma żadnych zasobów pieniężnych, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 79 m2. Ponieważ pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie ma żadnego źródła dochodu, jak również nie posiada środków pieniężnych, a jednocześnie samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, referendarz sądowy uznał oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku nie tylko za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, ale także za budzące wątpliwości i – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 3 marca 2015 r. wezwał skarżącą (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a/ wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; b/ oświadczenia, czy skarżąca została zarejestrowana jako osoba bezrobotna; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); c/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon itp.); d/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); e/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania, z jakich środków skarżąca ponosi konieczne koszty swojego utrzymania; f/ oświadczenia, czy skarżąca w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystała ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); g/ oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy). Poinformowano także skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik nadesłał: - wyciągi z trzech rachunków bankowych skarżącej prowadzonych przez [...] za okres od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r., których salda końcowe wynosiły 3,08 zł oraz -10.000 zł; - odpisy faktur VAT za: gaz za okres od 4 listopada 2014 r. do 4 marca 2015 r., energię elektryczną za okres od 10 listopada 2014 r. do 13 stycznia 2015 r., usługi telekomunikacyjne świadczone przez operatora telefonii komórkowej za okres od 5 grudnia 2014 r. do 4 marca 2015 r. oraz zawiadomień o wysokości opłat za mieszkanie obowiązujących od 1 maja 2014 r. i od 1 stycznia 2015 r.; - dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśnił, że skarżąca nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, utrzymuje się z tzw. prac dorywczych (sprząta, sezonowo pracuje jako kelnerka, pomoc przy weselach itp.) i z tych środków ponosi koszty swojego utrzymania, nie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej oraz nie otrzymuje pomocy finansowej ani rzeczowej od rodziny, czy też od innych osób, nie posiada samochodu. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej pozostaje nadal niejasna. Z oświadczenia złożonego na druku PPF oraz danych zawartych w nadesłanych dokumentach wynika, że średnie miesięczne koszty, jakie ponosi skarżąca tytułem opłat za lokal, media oraz usługi telekomunikacyjne wynoszą 942,65 zł. Skarżąca nie posiada środków na rachunkach bankowych, korzysta z dwóch kredytów w rachunkach, których limit wynosi po 10.000 zł, nie ma stałego źródła dochodu – utrzymuje się z tzw. prac dorywczych (w tym sezonowych), przy czym nie podała kwoty dochodów uzyskiwanych z tego tytułu, nie korzysta z pomocy społecznej, żadnej pomocy nie udziela jej też rodzina ani inne osoby. Z historii operacji dokonanych na koncie skarżącej o numerze [...] wynika, że w grudniu 2014 r. skarżąca dokonała wpłaty środków w łącznej wysokości 1.800 zł, w styczniu 2015 r. – 900 zł, zaś w lutym 2015 r. – 500 zł. Biorąc pod uwagę wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponuje skarżąca na rachunkach bankowych, kwotę ponoszonych przez nią wydatków na opłaty za lokal, media oraz usługi telekomunikacyjne oraz fakt, że nie osiąga ona stałych dochodów nie sposób przyjąć, że skarżąca jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Podkreślić należy, że istotą odrębnego gospodarstwa jest samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych ze swoim utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z eksploatacją lokalu, opłatami za media, wyżywieniem, zakupem środków czystości i odzieży. Z dokonanych ustaleń wynika zaś, że (poza grudniem 2014 r.) skarżąca nie dysponowała środkami w wysokości pozwalającej jej nawet na uiszczenie opłat, które udokumentowała fakturami, co prowadzi do wniosku, że faktycznie dysponuje ona kwotami znacznie wyższymi aniżeli te, które zdeponowała na rachunku bankowym, bądź też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą, bądź osobami. W takim zaś przypadku, skarżąca zobowiązana była wykazać zarówno posiadane przez te osoby składniki majątku, jak i wysokość osiąganych przez nie dochodów, czego nie uczyniła. Obowiązek ujawnienia tego rodzaju danych wynika wprost z konstrukcji formularza PPF, gdzie w rubrykach od 6 do 10 wnioskodawca winien wskazać osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątek oraz dochody. W świetle powyższego nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że na druku PPF pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów, zaś w dodatkowym oświadczeniu wyjaśnił, że koszty swojego utrzymania skarżąca ponosi sama z dochodów, jakie osiąga z tzw. prac dorywczych, nie podając przy tym ich wysokości. Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa skarżącej, pomimo udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 3 marca 2015 r., wciąż budzi wątpliwości. Co więcej, w ocenie referendarza sądowego przyjąć można, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala jej na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.