I SA/Gd 1941/19

Dnia 28 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 czerwca 2018 roku, nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012 p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi J.Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, złożył za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwanego Dyrektorem) skargę na decyzję tego organu z dnia 28 czerwca 2018 roku, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012. Jednocześnie ze skargą pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu "do wniesienia skargi" na wymienioną decyzję. W treści wniosku wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony i było spowodowane brakiem pieniędzy i złym stanem zdrowia skarżącego. Ponadto skarżący mylnie przypuszczał, że nie jest prawomocnie rozpatrzony jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca podał przy tym, że składa wniosek w terminie 7 dni od doręczenia pełnomocnikowi odpisu postanowienia Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II FZ 480/19, które oddala zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 817/18 o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora z dnia 28 czerwca 2018 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi miało charakter niezawiniony. Wnioskodawca uzasadniając brak swojej winy powoływał się na brak środków finansowych na pokrycie wpisu, zły stan zdrowia i mylne przekonanie, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został prawomocnie rozpatrzony. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że brak środków finansowych będący przyczyną niewykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, może co najwyżej stanowić podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych, a nie przesłankę przywrócenia terminu (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2010 r. I OZ 886/10; z 18 czerwca 2015 r. I OZ 614/15, publ. orzeczenia.nas.gov.pl). Ponieważ ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to nie może podlegać wątpliwości, iż brak środków finansowych wskazany we wniosku o przywrócenie terminu, może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych, a nie przesłankę przywrócenia terminu. Wniosek taki został zresztą przez stronę złożony w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 817/18, niemniej jednak referendarz sądowy ocenił, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na nieprzedstawienie przez wnioskodawcę dowodów pozwalających na ustalenie okoliczności istotnych dla oceny jego możliwości płatniczych. Stanowisko referendarza znalazło również aprobatę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 11 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 817/18, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza. W ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła przy tym, aby za przywróceniem terminu przemawiało zaistnienie okoliczności w postaci złego stanu zdrowia wnioskodawcy. Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. Do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy zatem samo powołanie się na zły stan zdrowia wnioskodawcy, jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy miał miejsce oraz, że mógł on mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawia także błędne przeświadczenie strony o nieprawomocnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy przypomnieć, że strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy co oznacza, że musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. W związku z tym mylne przekonanie strony skarżącej o innych skutkach czynności procesowej nie jest nadzwyczajną okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Również nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu (postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04, Lex nr 302279). Ponadto przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 135/12, Lex nr 1121266). W ocenie Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.