I SA/Gd 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2017 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 4 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 w pomniejszonej wysokości postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2017 r. o odrzuceniu skargi. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, odrzucił skargę M. W. – dalej jako "Skarżąca" na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 4 października 2016 r. W dniu 20 marca 2017 r. Skarżąca za pośrednictwem platformy e-PUAP wniosła zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 22 lutego 2017 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 22 marca 2017 r. wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia. Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Sąd, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") odrzucił zażalenie. Zdaniem Sądu wezwanie z dnia 22 marca 2017 r. zostało doręczone Skarżącej zastępczo w dniu 14 kwietnia 2017 r., a zatem ustawowy termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upływał w dniu 21 kwietnia 2017 r. Składając w dniu 25 kwietnia 2017 r. w urzędzie pocztowym pismo zawierające m. in. podpisane zażalenie, Skarżąca uczyniła to 4 dni po upływie ustawowego terminu. W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia na postanowienie z dnia 9 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt I GZ 186/18 oddalił zażalenie. Pismem z dnia 16 czerwca 2017 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu "do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 lutego 2017 r." Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu, w piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2018 r. stwierdził, że "termin do wniesienia zażalenia" został zachowany, bowiem powtórne zawiadomienie zawierało nieprawidłowy termin na odbiór przesyłki, a błąd urzędu pocztowego nie może obciążać Skarżącej. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2018 r. tut. Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2017 r. o odrzuceniu skargi. W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia na postanowienie z dnia 25 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt I GZ 187/18 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji błędnie rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 22 lutego 2017 r. zamiast rozpoznać jak to wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, do których wzywał Skarżącą zarządzeniem z dnia 22 marca 2017 r. W ocenie NSA, niewłaściwe zakwalifikowanie pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika jaki jest jego rodzaj. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma, zaś dążeniem strony w sprawie jest bez wątpienia wykazanie, że uzupełnienie w dniu 25 kwietnia 2017 r. braków formalnych zażalenia z dnia 20 marca 2017 r. nastąpiło w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 i 87 p.p.s.a., uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu przez Sąd. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że kwestia uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej została prawomocnie przesądzona, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt I GZ 186/18 wprost wskazał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., że skuteczne doręczenie przesyłki zostało dokonane 14 kwietnia 2017 r., a w związku z tym uzupełnienie braków formalnych zażalenia w dniu 25 kwietnia 2017 r., nastąpiło po upływie 7-dniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Podkreślić należy również, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca faktycznie odebrała niniejszą przesyłkę w późniejszym terminie niż określony w art. 73 p.p.s.a. (tj. dnia 18 kwietnia 2017 r.) i jak wskazuje od tej daty liczyła termin dokonania czynności procesowej. Skoro nie budzi wątpliwości, że czynność została dokonana z uchybieniem terminu, to w złożonym wniosku o przywrócenie tego terminu Skarżąca powinna wykazać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia od postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu powołał się na błędy urzędu pocztowego, które uniemożliwiły prawidłowe wyliczenie terminu. W ocenie Sądu przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 295/10, LEX nr 670948 i NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 226/10, LEX nr 658416). Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznością taką nie jest w ocenie Sądu twierdzenie, że błędy urzędu pocztowego uniemożliwiły należyte działanie w sprawie. Jak podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Sąd stanął na stanowisku, że twierdzenie pełnomocnika Skarżącej, iż z uwagi na wskazanie nieprawidłowego terminu do odbioru przesyłki nie była w stanie prawidłowo wyliczyć termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, nie może mieć wpływu na bieg terminów sądowych. W ocenie Sądu wskazane okoliczności nie mogą stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Wnioskujący nie przedstawił żadnych okoliczności pozwalających na dokonanie oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło na skutek braku winy. Wyjaśnić należy, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (karta 28 akt sądowych) wynika, że wobec nieobecności adresata, doręczyciel w dniu 31 marca 2017 r. pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej awizo. Z adnotacji znajdującej się na wskazanym ZPO wynika, że Skarżąca odebrała przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w dniu 18 kwietnia 2017 r., natomiast podpisane zażalenie wraz z uzasadnieniem oraz jego kopię nadesłała w dniu 25 kwietnia 2017 r. (koperta w aktach sprawy – karta 34). Wskazać w tym miejscu należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (v. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1226/12, CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, takie domniemanie nie może zostać obalone na podstawie oświadczenia strony, że zawiadomienie zawierało nieprawidłowy termin do odbioru przesyłki. Analiza akt sądowych prowadzi do wniosku przeciwnego, bowiem na wskazanym ZPO widnieje data 31 marca 2017 r., a zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej (...), co prowadzi do prostego wniosku, że termin do odbioru przesyłki upływał z dniem 14 kwietnia 2017 r. Zarówno Skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie kwestionują faktu otrzymania zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki pocztowej, z wskazaną datą 31 marca 2017 r., a zatem nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że Skarżąca wiedziała, iż przesyłkę może odebrać w urzędzie pocztowym do dnia 14 kwietnia 2017 r. Skarżąca nie wyjaśniła również, dlaczego próbę podjęcia przedmiotowej przesyłki pocztowej podjęła dopiero w dniu 18 kwietnia 2017 r., pomimo posiadanej wiedzy o tym, że termin ten upłynął w dniu 14 kwietnia 2017 r. Skarżąca nie wyjaśniła, czy np. w tym czasie była nieobecna, czy stan zdrowia uniemożliwił jej podjęcia przesyłki, nie wykazała też, czy mogła posłużyć się inną osobą. Pełnomocnik Skarżącej zarzucił wprawdzie błędne działanie urzędu pocztowego, który przesyłkę wydał Skarżącej 4 dni po upływie terminu do jej odbioru, jednakże z akt sprawy nie wynika, aby próbował te kwestie wyjaśnić np. poprzez złożenie skargi na działanie poczty. W zestawieniu z dokumentem urzędowym, jakim jest prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, gołosłowne twierdzenie strony, nie może zostać uznane za wystarczające, a tym samym odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Mając na względzie, że wnioskujący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.