I SA/Gd 203/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Danuta Oleś po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od lutego do grudnia 2002 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. T. B. wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 31 stycznia 2008 r. (data stempla pocztowego), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach otrzymuje on rentę w wysokości 1.178,94 zł brutto, z której prowadzona jest egzekucja, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wydatkuje miesięcznie kwotę około 350 zł na zakup leków, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną uzyskującą dochód z emerytury w kwocie 2.280 zł brutto. Pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Małżonkowie posiadają udziały w nieruchomości (dom o powierzchni 130 m2), w której zamieszkują, a koszty utrzymania nieruchomości pokrywa małżonka wnioskodawcy. Ponieważ dane zawarte w oświadczeniu strony okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego to na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej "p.p.s.a.") zarządzeniem z dnia 14 lutego 2008 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych umożliwiających rozpatrzenie wniosku. Wśród tych dokumentów domagano się oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę w 2007 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez niego i jego małżonkę z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy, w tym obrazujących wysokość dokonywanych z renty wnioskodawcy potrąceń, oraz dokumentów poświadczających aktualny stan zadłużenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie (doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 22 lutego 2008 r.) wnioskodawca przedłożył odpis informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. (PIT-11), odpis decyzji z dnia 15 grudnia 2006 r. o przyznaniu mu renty wraz z odpisami odcinków tej renty za listopad i grudzień 2007 r. oraz styczeń 2008 r., odpis decyzji z dnia 14 marca 2006 r. o waloryzacji emerytury jego małżonki, odpisy dokumentów obrazujących wysokość opłat za: usługi telekomunikacyjne, prąd, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków oraz odpisy dowodów obrazujących wysokość wydatków na leki. Rozpatrujący sprawę referendarz sądowy uznał, iż wnioskodawca pomimo wyraźnego wezwania nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej dokumentów źródłowych, w związku z czym postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 203/07 odmówił T. B. przyznania prawa pomocy. W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie od powyższego postanowienia, pełnomocnik strony skarżącej uznał, iż wniosek o prawo pomocy oraz dokumenty przesłane w jego uzupełnieniu nie zostały przez Sąd dość wnikliwie rozpoznane i przeanalizowane w sposób prawidłowy. Zwrócił uwagę, że stwierdzenie czy skarżący posiada pojazd mechaniczny czy nieruchomość nie daje podstaw do domniemania o możliwości wniesienia opłaty sądowej, nie są to bowiem aktywa, które można natychmiast spieniężyć. Za dziwne uznał pełnomocnik porównywanie oświadczeń składanych w różnym czasie, nawet w krótkim czasie mogą nastąpić zmiany w sytuacji materialnej a podjęcie zatrudnienia jest taką zmianą, jak również zamiana świadczenia z renty na emeryturę lub ich wysokości, które to zmiany nastąpiły na przełomie okresów, w których składane były dokumenty. Źródła dochodów wykazane były przez złożenie informacji PIT-11, a skoro nie było innych dochodów, to wnioskodawca ich złożył żadnych dokumentów dotyczących tego stanu rzeczy. W ocenie pełnomocnika, strona dokonała uzupełnienia dokumentów zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., a przedstawione przez nią dokumenty w świetle art. 256 pkt 2 p.p.s.a. są wystarczające do przyznania prawa pomocy przynajmniej w częściowym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przepis art. 259 § 1 p.p.s.a. przewiduje, iż od zarządzeń i postanowień dotyczących m.in. przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy), strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 245 § 3 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W ocenie Sądu, dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do wniosku dokumentach nie odzwierciedlały rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w związku z czym były niewystarczające do rozpatrzenia wniosku. Uznać też należy, iż pomimo otrzymania wezwania, w którym w sposób szczegółowo wskazano wymagane przez Sąd dokumenty, skarżący nie uzupełnił w sposób prawidłowy wszystkich niezbędnych danych. Ponadto należy podkreślić, iż wniosek o przyznanie pomocy złożony w dniu 31 stycznia 2008 r. jest w istocie wiernym powtórzeniem wcześniejszego wniosku z dnia 22 lutego 2007 r. (data stempla pocztowego). Wysokość dochodów wnioskodawcy podanych jako aktualnych w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w niniejszej sprawie, pozostaje w oczywistej sprzeczności z danymi wynikającymi z oświadczenia złożonego w dniu 14 marca 2008 r. do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 459/07, toczącej się przed tutejszym Sądem. I tak w złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 stycznia 2008 r. wnioskodawca wskazał, iż uzyskuje dochód jedynie z renty z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.178,94 zł, co łącznie z emeryturą jego małżonki daje kwotę 3.458,94 zł, jednakże zgodnie z późniejszym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 14 marca 2008 r. złożonym przez wnioskodawcę do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 459/07, uzyskuje on dochód z emerytury w wysokości 1.648 zł oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 zł, co łącznie z emeryturą jego małżonki daje kwotę 5.428 zł. Wnioskodawca w żaden sposób tej niezgodności nie wyjaśnił, natomiast za niewiarygodne uznał Sąd argumenty pełnomocnika skarżącego podniesione w złożonym sprzeciwie, iż zmiany wysokości posiadanych przez skarżącego środków finansowych nastąpiły na przełomie okresów. Skarżący nie przedłożył bowiem do niniejszej sprawy żadnego oświadczenia o zmianie – w tym przypadku poprawie – swojej sytuacji finansowej. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, uchylając się od podania aktualnych i zgodnych ze stanem rzeczywistym informacji o swojej sytuacji finansowej oraz nie przedkładając dokumentów wskazanych w ww. wezwaniu. Takie postępowanie wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji czyni niemożliwym ustalenie, czy poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania uzasadniający przyznanie prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów należy stwierdzić, że wnioskodawca T. B. nie wykazał, aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające go do otrzymania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.