I SA/Gd 2043/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Sędziowie NSA: Ewa Kwarcińska Zbigniew Romała Protokolant: Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości z tytułu podatku rolnego za 1995 rok I uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...] II opisane powyżej decyzje nie mogą być wykonane I SA/Gd 2043/00 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...]. nr [...]Wójt Gminy określił zaległość w podatku rolnym za 1995 r. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w łącznej kwocie 43.863,20 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony, w których powołano się na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku podatkowego w podatku rolnym Agencji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego obowiązek podatkowy obciążał Agencję na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa zarzuciła naruszenie art. 3 ustawy o podatku rolnym poprzez zastosowanie jego treści w brzmieniu obowiązującym od roku 1997 do roku 1995. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Przyznając błędne zastosowanie art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym wskazano, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 3 ust. 1 i 6 ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że analiza przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 107 poz. 464 ze zm.) wykazuje, że nie można utożsamiać Agencji ze Skarbem Państwa. Występuje bowiem ona w obrocie prawnym samodzielnie jako odrębny od Skarbu Państwa podmiot, któremu ustawa przyznała osobowość prawną (art. 33 kodeksu cywilnego). Agencja wykonuje prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz państwa w stosunku do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Skarb Państwa jest nadal właścicielem nieruchomości tworzących Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa (art. 5 i art. 12 powyższej ustawy z dnia 19 października 1991 r.). Agencja dysponuje Zasobem na zasadach określonych w tej ustawie (art. 12 ust. 3) oraz nim gospodaruje (art. 24 ust. 1). W orzecznictwie Sądu Najwyższego uznano, że Agencja jest jedynie instytucją powierniczą Skarbu Państwa, gdyż na zewnątrz występuje jako wyłączny dysponent określonego prawa, działając we własnym imieniu i ponosząc (własną) odpowiedzialność za te działania (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1994 r. III CZP 189/93 – OSNAPU 1994 nr 6 poz. 121). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego również utrwalił się pogląd, że Agencja dysponuje Zasobem na podstawie konstrukcji prawnej powiernictwa (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 1995 r. VI SA 5/95 – ONSA 1995 Nr 4 poz. 151). Sposób gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa został określony wyczerpująco w rozdziale 5 cytowanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. i w tych tylko granicach Agencja może gospodarować mieniem zlikwidowanego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej (art. 14 ust. 5 tej ustawy). Natomiast mienie nie zagospodarowane w trybie art. 24 ust. 1 Agencja ma obowiązek zabezpieczyć, aby nie uległo zniszczeniu, uszkodzeniu lub kradzieży (par. 37 statutu Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa). Ustawowe zadania Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa zatem nie obejmują prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Sposoby gospodarowania tym mieniem określa art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. Do zadań Agencji więc nie należy gospodarowanie na gruntach rolnych Skarbu Państwa w sposób określony w art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r., a ponadto Agencja nie włada tymi gruntami na podstawie umowy lub bezumownie. Agencja włada gruntami rolnymi Skarbu Państwa na podstawie szczególnego tytułu prawnego. Wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy. Taka forma objęcia gruntów rolnych Skarbu Państwa we władanie nie mieści się w zakresie wyznaczonym przez hipotezę przepisu art. 3 ust. 6 ustawy o podatku rolnym. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nie ciążył w 1995 r. obowiązek podatkowy w podatku rolnym od przejętych we władanie gruntów rolnych Skarbu Państwa nie zagospodarowanych w trybie określonym w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Należy zauważyć, że dopiero ustawa z dnia 4 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym, o lasach, o podatkach i opłatach lokalnych oraz o ochronie przyrody (Dz. U. nr 91 poz. 409) objęła Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa obowiązkiem podatkowym w podatku rolnym. Ustalenie powyższego obowiązku nastąpiło przez stosowną nowelizację art. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. 1993 nr 94 poz. 431 i Dz. U. 1994 nr 1 poz. 3). Nowelizacja ta świadczy o tym, że do dnia wejścia w życie powyższej ustawy z dnia 4 lipca 1996 r., to jest do dnia 31 grudnia 1996 r., na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nie ciążył obowiązek podatkowy w podatku rolnym od nie zagospodarowanych gruntów. Powyższy pogląd zaprezentowany został w Uchwale Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 17.12.1996 r. (FPK 13/96) i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni go podziela. Oznacza to, że zaskarżone w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Wbrew stanowisku SKO nie można bowiem upatrywać – jak wskazano powyżej – obowiązku podatkowego Agencji w treści art. 3 ust. 1 i 6 ustawy o podatku rolnym. Natomiast zastosowany w sprawie art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym zaczął obowiązywać dopiero od 1997 r., a więc nie można było na jego podstawie kreować obowiązku w roku 1995. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w myśl art.145 § 1 ust.1a ustawy z dnia 30.08.2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd orzekł, że decyzje organów obu instancji nie mogą być wykonywane. MK