I SA/Gd 205/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. określił skarżącemu P.M. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, czerwiec, wrzesień i październik 2010 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia 15 kwietnia 2016 r. W dniu 7 czerwca 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęła skarga strony, złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na ww. decyzję organu II instancji z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania w trybie art. 239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej zwaną O.p.). Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji, gdyż stwierdził, że zabezpieczenia hipoteczne ujawnione w księgach wieczystych nr [...] i nr [...]z tytułu przedmiotowych zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług nie skorzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w przypadku dojścia do egzekucji z tych nieruchomości. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie organu odwoławczego skarżący zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 239f § 1 pkt 2 O.p. przez jego niezastosowanie pomimo spełnienia przesłanek obligujących organ do wstrzymania z urzędu wykonania decyzji ostatecznej oraz sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, że zabezpieczenie hipoteczne ujawnione w księgach wieczystych nr [...]i nr [...]z tytułu przedmiotowych zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w przypadku dojścia do egzekucji z nieruchomości. W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie zaszły okoliczności obligujące organ do wstrzymania z urzędu wykonania decyzji wymiarowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego, gdyż decyzja ta jest ostateczna, została zaskarżona do sądu administracyjnego, wpisy hipotek przymusowych są prawomocne, a wierzytelności zabezpieczone tymi hipotekami korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Skarżący kwestionuje twierdzenia organu podatkowego, że wartość hipotek jest mniejsza od wartości wierzytelności zabezpieczonych hipotekami, stwierdzając jednocześnie, że nawet gdyby uznać rację organu w zakresie wartości przedmiotowych nieruchomości, to wstrzymanie wykonania decyzji winno nastąpić do wysokości odpowiadającej wartości nieruchomości. Skarżący podkreślił przy tym, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego zmierzającego do oszacowania wartości przedmiotowych nieruchomości. Błędnie, w ocenie skarżącego, organy obu instancji uznały, że zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług nie skorzystają z pierwszeństwa w przypadku dojścia do egzekucji, albowiem w dziale IV ksiąg wieczystych obciążonej nieruchomości ujawniono hipotekę przymusową zabezpieczającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Skarżący podkreślił, iż zgodnie z treścią działu IV KW o nr [...] i nr [...] wniosek o wpis hipoteki przymusowej zabezpieczającej wierzytelność obejmującą zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za 2009 r. wraz z odsetkami został złożony równocześnie z wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej zabezpieczającej wierzytelność obejmującą zaległe zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. Z treści księgi wieczystej nie wynika zatem, aby jakiekolwiek inne prawo miało wyższe pierwszeństwo niż hipoteka zabezpieczająca zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 239f § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Warunkiem wstrzymania wykonania decyzji w myśl przywołanego przepisu jest spełnienie przesłanki prawomocnego wpisu hipoteki przymusowej lub wpisu zastawu skarbowego, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, zabezpieczających wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę. Z akt sprawy wynika, że wnioskami z dnia 18 lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym [...] o wpis hipoteki w księgach wieczystych o nr [...]i nr [...]prowadzonych dla nieruchomości, będących własnością skarżącego: 1) działki nr [...]o pow. 10,1284 ha, położonej w Ł., gm. [...] obręb ewid. [...], oznaczonej jako: R-grunty orne oraz 2) działek o nr [...] o łącznej pow. 10,1284 ha, położonych w B., gm. [...], obręb ewid. [...], oznaczonych jako: R-grunty orne. Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w dniach 12 kwietnia 2016 r. i 6 maja 2016 r. dokonał w ww. księgach wieczystych wpisów hipotek, które uprawomocniły się odpowiednio z dniem 29 kwietnia 2016 r. i 21 maja 2016 r. Stosownie do przepisu art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 790 ze zm.) o pierwszeństwie ograniczonych praw rzeczowych wpisanych do księgi wieczystej rozstrzyga chwila, od której liczy się skutki dokonanego wpisu, natomiast prawa wpisane na podstawie wniosków złożonych równocześnie mają równe pierwszeństwo. W ocenie Sądu literalna wykładnia przywołanego przepisu jest jednoznaczna i prowadzi do stwierdzenia, że skoro zabezpieczenia hipoteczne wierzytelności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. zostały wpisane w księgi wieczyste na podstawie wniosków złożonych równocześnie, to prawa te mają równe pierwszeństwo. Powyższe oznacza, że wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług wynikające z ostatecznej decyzji z dnia 15 kwietnia 2016 r. nie skorzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (w przypadku dojścia do egzekucji z obciążonych hipotekami nieruchomości) w stosunku do wierzytelności z tytułu podatku dochodowego za 2009 r. W konsekwencji Sąd stwierdza, że organ podatkowy prawidłowo uznał, iż skarżący nie spełnił przesłanki, na którą się powołuje, warunkującej wstrzymanie wykonanie decyzji ostatecznej na mocy art. 239f § 1 pkt 2 O.p. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, iż organ podatkowy słusznie przyjął, iż ustanowione hipoteki nie zapewniają zaspokojenia zabezpieczonych nimi wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług. Wskazać bowiem należy, iż podstawą złożenia wniosków z dnia 18 lutego 2016 r. o wpis hipotek przymusowych było 5 administracyjnych tytułów wykonawczych o numerach: [...]z dnia 23 listopada 2015 r. obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., [...]z dnia 24 listopada 2015 r. obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2010 r., [...]z dnia 24 listopada 2015 r. obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., [...]z dnia 24 listopada 2015 r. obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za wrzesień 2010 r. oraz [...]z dnia 24 listopada 2015 r. obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za październik 2010 r. Wpis hipoteki z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. opiewa na kwotę 1.988.643,40 zł, zaś wpis hipoteki z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za marzec, czerwiec październik 2010 r. (zobowiązanie za wrzesień 2010 r. zostało uregulowane) opiewa na łączną kwotę 1.254.480,60 zł. Podczas gdy z dokonanej przez organ podatkowy na podstawie zestawień Głównego Urzędu Statystycznego, pism Urzędu Gminy [...] i Urzędu Gminy [...] analizy wartości nieruchomości skarżącego obciążonych hipoteką przymusową, wynika, że wartość nieruchomości położonej w B. gm. [...] (KW nr [...]) wynosi 280.995,84 zł (23.416,32 zł/1 ha x 12 ha), zaś wartość nieruchomości położonej w Ł. gm. [...] ([...]) wynosi 237.169,86 zł (23.416,32 zł/1 ha x 10,1284 ha). Jak słusznie zauważył organ podatkowy, w przypadku dojścia do egzekucji z ww. nieruchomości, samo zaspokojenie kosztów egzekucyjnych, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia, wyniesie 295.522,23 zł (2.013.889,00 zł +1.269.691,38 zł x 9%). Nadto do powyższej kwoty należy doliczyć wydatki egzekucyjne, których wysokości na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie da się oszacować, jednakże można przyjąć, że przewidywana i najbardziej prawdopodobna kwota uzyskana ze sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości co najwyżej zaspokoi koszty i wydatki egzekucyjne. Sąd stwierdza, że organ podatkowy prawidłowo ocenił, że okoliczności sprawy uzasadniają twierdzenie, iż ustanowione hipoteki nie zapewniają zaspokojenia zabezpieczonych nimi wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy 2010 r. W konsekwencji Sąd uznał zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego zmierzającego do oszacowania wartości obciążonych hipotekami nieruchomości za chybione. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.), oddalił skargę.