I SA/Gd 206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Asesor WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Referent Izabela Adamowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi A spółki z o. o. z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela o uznaniu zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej skarżącą). W uzasadnieniu postanowienia SKO podało, że skarżąca zgłosiła zarzut wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej w celu ściągnięcia zaległości w podatku od nieruchomości za 2007 r. bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Burmistrz [...] wypowiadając się jako wierzyciel uznał zgłoszony zarzut za bezzasadny wskazując w wydanym postanowieniu, że w przypadku gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, do wszczęcia postępowania egzekucyjnego upomnienie nie jest konieczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie wniesione na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela podtrzymało stanowisko w nim zawarte. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że stosownie do art. 15 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) Minister właściwy do spraw finansów publicznych określa, w drodze rozporządzenia, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z § 13 pkt 2 wydanego na podstawie tej delegacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Wedle zaś art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 z późno zm.), osoby prawne są obowiązane składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Z tych też względów zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nieuiszczenie naliczonego podatku od nieruchomości przez skarżącą było wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez upomnienia, co skutkowało uznaniem zgłoszonego zarzutu za bezpodstawny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego kolegium Odwoławczego zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego upomnienia skarżącej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że dokonana przez wierzyciela oraz Samorządowe Kolegium odwoławcze wykładnia przepisów prawa jest błędna. Skarżąca podkreśliła, że złożyła deklarację w podatku od nieruchomości za 2007 r. zawierającą obliczenie tego podatku. Jednocześnie skarżąca przyznała, że nie uiściła kolejnych rat podatku, co jej zdaniem nie uzasadnia jednak wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia, skoro złożyła deklarację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części "P.p.s.a" - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Otóż jak trafnie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustawodawca w przepisie art. 15 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawarł delegację dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W wykonaniu tej delegacji Minister Finansów w § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określił cztery przypadki, w których wszczęcie egzekucji może nastąpić bez uprzedniego doręczenia upomnienia. I tak m. in. w pkt 2 § 13 wydanego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r. (nadanym przez § 1 pkt 11 lit. a) rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U.03.9.106) postanowił, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa wart. 3a ustawy. Zarówno Burmistrz [...] zajmując jako wierzyciel stanowisko w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie od postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, zdały się zupełnie pominąć ostatnią część cytowanego przepisu, która ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Minister Finansów przewidując w § 13 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. możliwość wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia w sytuacji gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, wskazał także na odstępstwo od tego wyjątku (wszczęcie egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia ma bowiem wyjątkowy charakter wobec brzmienia art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), w przypadkach określonych wart. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym miejscu przytoczyć należy treść przepisu art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z pominięciem fragmentów nieistotnych dla rozstrzyganej sprawy, który stanowi w § 1 pkt 1, że w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych wart. 21 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika. Przy czym w § 2 ustawodawca zastrzegł, że w przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną jeżeli: 1) w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, ze stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; 2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa wart. 15 § 1. Przepis ten pozwala zatem na egzekwowanie zobowiązań powstałych z mocy prawa, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika, jeśli jednocześnie zostaną spełnione dwa warunki. Po pierwsze, wierzyciel przed wszczęciem postępowania musi przesłać upomnienie zobowiązanemu. Po wtóre, w owej deklaracji czy zeznaniu zamieszono klauzulę zawierającą pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (por. Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. R. Hauser i in. Wyd. C.H. Beck W-wa 2004, str. 33). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r. należne od skarżącej ma charakter zobowiązania powstającego z mocy prawa, a ponadto wynika z deklaracji złożonej przez skarżącą, która wypełniła w tym względzie obowiązek wynikający z treści art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Złożona przez skarżącą według ustalonego wzoru deklaracja zawiera klauzulę zawierającą pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Bezsporna między stronami pozostaje przy tym okoliczność, że skarżąca nie dopełniła obowiązku uiszczenia podatku wynikającego ze złożonej deklaracji. Egzekwowanie od skarżącej należności z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2007 w trybie egzekucji administracyjnej, w świetle tego co powiedziano wyżej, byłoby zatem dopuszczalne, gdyby wierzyciel dopełnił obowiązku doręczenia skarżącej upomnienia, o którym mowa wart. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Orzeczenie nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania wobec braku stosownego wniosku, zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 P /.s.a.