I SA/Gd 206/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. B. P. w skardze wniesionej na wyżej opisaną decyzję dyrektora izby celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełnione zostały w dniu 20 marca 2009 r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie wnioskodawca rozszerzył swoje żądanie wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2 800 zł brutto miesięcznie, które przeznacza w całości na pokrycie bieżących kosztów utrzymania oraz spłatę kredytów, jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości: domu jednorodzinnego o powierzchni 55 m2 w części ¼ oraz mieszkania o powierzchni 79 m2 w części ½, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. W uzasadnieniu wskazał, że posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych o łącznej wartości 149 000 zł oraz zadłużenie z tytułu należności podatkowych w kwocie około 50 000 zł. Podkreślił, że z uwagi na znaczne zadłużenie nie posiada zdolności kredytowej. Nie posiada także wartościowych ruchomości, które mógłby spieniężyć. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 marca 2009 r. (doręczonym stronie w dniu 8 kwietnia 2009 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych za rok 2008, bądź też odpisu zeznania podatkowego (jeśli zostało złożone), (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów bankowych, (7) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego oraz wobec banków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: wyciągi z dwóch rachunków bankowych (osobistych) sporządzone za okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r., odpis wypowiedzenia przez bank umowy rachunku bieżącego przeznaczonego do rozliczeń działalności gospodarczej z dnia 9 kwietnia 2009 r., zestawienie przychodów, wydatków oraz dochodów z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r., zestawienie naczelnika urzędu skarbowego stanu zaległości podatkowych oraz wobec ZUS na dzień 2 kwietnia 2009 r., stan zadłużenia z tytułu kredytu mieszkaniowego na dzień 14 kwietnia 2009 r. wraz z wysokością miesięcznej spłaty przesłany pocztą elektroniczną przez pracownika [...], odpisy dwóch faktur za gaz za okres od 8 stycznia do 9 lutego 2009 r. i od 9 lutego do 6 marca 2009 r. Przedłożył również dodatkowe oświadczenia z dnia 15 kwietnia i 24 kwietnia 2009 r. w przedmiocie wysokości kosztów utrzymania mieszkania, w tym opłat na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, posiadanych pojazdów mechanicznych i ich wartości, wysokości miesięcznych rat kredytów hipotecznego i remontowego oraz pożyczki ekspresowej zaciągniętych w [...], a także kredytu zaciągniętego na zakup samochodu w [...], posiadanych pojazdów mechanicznych i ich wartości. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący świadomie przedstawił swoją sytuację finansową w sposób selektywny, manipulując danymi tak by potwierdzały jego trudną sytuację finansową. Pomimo wezwania skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych jego sytuacja finansowa nadal budzi wątpliwości w świetle dotychczas składanych przez niego oświadczeń. Tym samym oświadczenie skarżącego uznać należało za niewiarygodne. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają następujące okoliczności. W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący składał pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (art. 233 § 1 Kodeksu karnego). Skarżący w złożonym wniosku pominął okoliczność, że jest właścicielem 2 samochodów osobowych marki Mercedes 500 E, rok produkcji 1992 o wartości szacunkowej 11 500 zł i Volvo 240 D, rok produkcji 1992 o wartości szacunkowej 6 000 zł oraz motocykla marki Yamaha Virago, rok produkcji 1987 o wartości szacunkowej 3 500 zł. Nadto jest posiadaczem samochodu osobowego marki Mercedes 320 CDI, rok produkcji 2003, na zakup którego zaciągnął kredyt, w związku z czym stanowi on własność banku. Warto przy tym nadmienić, że miesięczna spłata z tego tytułu wynosi 2 500 zł. Powyższe ustalenia przeczą twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on ruchomości, które mógłby spieniężyć, a następnie uzyskane z tego tytułu środki przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Wątpliwości budzi wysokość rzeczywiście osiąganych przez skarżącego dochodów. We wniosku wskazał bowiem, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga miesięczny przychód w wysokości około 2 800 zł. Z przedłożonego zestawienia sporządzonego na podstawie księgi przychodów i rozchodów wynika zaś, że w okresie od 1 stycznia do 31 marca br. osiągnął on dochód w wysokości 17 793,49 zł. Tym samym jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej we wskazanym okresie kształtował się na poziomie 5 931,16 zł netto. Natomiast zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki znacznie przewyższają uzyskiwane przez niego dochody. Ustalona na podstawie nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów i oświadczeń kwota wydatków związanych z kosztami utrzymania mieszkania (opłaty przekazywane na rzecz wspólnoty mieszkaniowej oraz za gaz) oraz spłatą rat kredytowych wynosi około 6 419 zł. Podkreślić trzeba, że bez wątpienia nie są to wszystkie koszty związane z bieżącym utrzymaniem skarżącego, a jedynie ich część. Taka sytuacja sugeruje, że skarżący osiąga wyższe dochody, bądź też że posiada inne jeszcze źródła przychodów lub oszczędności. W tym miejscu zwrócić uwagę należy, że zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżący jest nie tylko prezesem zarządu spółki "A" Sp. z o.o., ale także jej udziałowcem (posiada 30 udziałów o łącznej wartości 15 000 zł). Przypomnieć należy, że skarżący zobowiązany został do przedłożenia zaświadczenia z urzędu skarbowego bądź też zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, jak również kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, których nie przedstawił. Wprawdzie skarżący nadesłał odpis wypowiedzenia przez bank umowy rachunku bankowego przeznaczonego do rozliczeń działalności gospodarczej, jednakże zauważyć należy, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Tym samym nie można przyjąć, że wnioskodawca nie posiada innych rachunków bankowych. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami prawa osoba prowadząca działalność gospodarczą – przedsiębiorca pełni funkcję płatnika składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) i w konsekwencji to na nim spoczywa obowiązek opłacania należności z tytułu składek, w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia własnego rachunku bankowego. Dodatkowo podkreślić należy, iż jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą będący osobą fizyczną był zobowiązany do złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego z podaniem w szczególności wykazu rachunków bankowych, stosownie do art. 5a ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269 poz. 2681 ze zm.). Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez skarżącego w przedmiocie osiąganych przez niego dochodów i ponoszonych wydatków, a także stanu posiadanego majątku, gdyż dane w nich przedstawione są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, bądź też wnioskodawca uchylił się od przedstawienia stosownych dokumentów. Wykonanie przez skarżącego wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów jedynie w części uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej analizy jego sytuacji finansowej strony. Nadto, rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.). W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.