I SA/Gd 206/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na decyzję Dyrektor Izby Celnej w G. z dnia 20 stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 20 lutego 2009 r. (data wpływu 25 luty 2009 r.) B. P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 20 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności B. P., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. wnosząc równocześnie o zwolnienie od wpisu od skargi. Następnie pismem z dnia 20 marca 2009 r. wniesionym na urzędowym formularzu PPF B. P. (zwany dalej Skarżącym) uzupełnił braki wniosku rozszerzając równocześnie swoje żądanie o zwolnienie w całości od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zaś źródłem jego utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2 800 zł brutto miesięcznie, które przeznacza w całości na pokrycie bieżących kosztów utrzymania oraz spłatę kredytów. Jest on również współwłaścicielem dwóch nieruchomości: domu jednorodzinnego o powierzchni 55 m2 w części ¼ oraz mieszkania o powierzchni 79 m2 w części ½, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. Skarżący wskazał również w uzasadnieniu, że posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych o łącznej wartości 149.000 zł oraz zadłużenie z tytułu należności podatkowych w kwocie około 50.000 zł. Podkreślił, że z uwagi na znaczne zadłużenie nie posiada zdolności kredytowej. Nie posiada także wartościowych ruchomości, które mógłby spieniężyć. Pismem z dnia 30 marca 2009 r. tutejszy Sąd zobowiązał Skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: - zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych za rok 2008, bądź też odpisu zeznania podatkowego (jeśli zostało złożone), - wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, - dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na Skarżącego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), - dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów bankowych, - dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego oraz wobec banków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał: wyciągi z dwóch rachunków bankowych (osobistych) sporządzone za okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r., odpis wypowiedzenia przez bank umowy rachunku bieżącego przeznaczonego do rozliczeń działalności gospodarczej z dnia 9 kwietnia 2009 r., zestawienie przychodów, wydatków oraz dochodów z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r., zestawienie naczelnika urzędu skarbowego stanu zaległości podatkowych oraz wobec ZUS na dzień 2 kwietnia 2009 r., stan zadłużenia z tytułu kredytu mieszkaniowego na dzień 14 kwietnia 2009 r. wraz z wysokością miesięcznej spłaty przesłany pocztą elektroniczną przez pracownika K., odpisy dwóch faktur za gaz za okres od 8 stycznia do 9 lutego 2009 r. i od 9 lutego do 6 marca 2009 r. Przedłożył również dodatkowe oświadczenia z dnia 15 kwietnia i 24 kwietnia 2009 r. w przedmiocie wysokości kosztów utrzymania mieszkania, w tym opłat na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, posiadanych pojazdów mechanicznych i ich wartości, wysokości miesięcznych rat kredytów hipotecznego i remontowego oraz pożyczki ekspresowej zaciągniętych w P. S.A., a także kredytu zaciągniętego na zakup samochodu w Volkswagen Bank Polska, posiadanych pojazdów mechanicznych i ich wartości. Z dokumentacji wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący osiąga miesięczny przychód w wysokości około 2 800 zł, przy czym z zestawienia sporządzonego na podstawie księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 marca br. osiągnął on dochód w wysokości 17.793,49 zł. Oznacza to, że jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej we wskazanym okresie kształtował się na poziomie 5.931,16 zł netto. Z drugiej strony ustalona na podstawie nadesłanych dokumentów i oświadczeń kwota wydatków związanych z kosztami utrzymania mieszkania (opłaty przekazywane na rzecz wspólnoty mieszkaniowej oraz za gaz) oraz spłatą rat kredytowych wynosi około 6 419 zł. Podkreślić trzeba, że bez wątpienia nie są to wszystkie koszty związane z bieżącym utrzymaniem Skarżącego, a jedynie ich część. Nadmienić również należy, że zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym Skarżący jest nie tylko prezesem zarządu spółki "A" Sp. z o.o., ale także jej udziałowcem (posiada 30 udziałów o łącznej wartości 15 000 zł). Reasumując, zadeklarowane przez Skarżącego miesięczne wydatki znacznie przewyższają uzyskiwane przez niego dochody. Na ocenę sytuacji majątkowej Skarżącego wpływa również fakt, iż jest właścicielem 2 samochodów osobowych marki Mercedes 500 E, rok produkcji 1992 o wartości szacunkowej 11 500 zł i Volvo 240 D, rok produkcji 1992 o wartości szacunkowej 6 000 zł oraz motocykla marki Yamaha Virago, rok produkcji 1987 o wartości szacunkowej 3 500 zł. Nadto jest posiadaczem samochodu osobowego marki Mercedes 320 CDI, rok produkcji 2003, na zakup którego zaciągnął kredyt, w związku z czym stanowi on własność banku. Warto przy tym nadmienić, że miesięczna spłata z tego tytułu wynosi 2.500 zł. Powyższe ustalenia przeczą twierdzeniom Skarżącego, iż nie posiada on ruchomości, które mógłby spieniężyć, a następnie uzyskane z tego tytułu środki przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący nie przedłożył również wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej (np. zaświadczenia z urzędu skarbowego bądź też zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, jak również kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami) ograniczając się jedynie do nadesłania odpisu wypowiedzenia przez bank umowy rachunku bankowego przeznaczonego do rozliczeń działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 206/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wyjaśnił, że zatajenie faktu posiadania samochodów i motoru nie wynikało ze złej woli a jedynie z dosłownego odczytania instrukcji wniosku nakazującej ujawnienie ruchomości o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Wartość żadnego z opisanych powyżej środków transportu nie przekracza tej kwoty. Dalej wyjaśnił, iż wskazany przez niego dochód w wysokości 2.800 zł miesięcznie jest średnim dochodem rocznym osiągniętym w 2008 r., gdyż z uwagi na kwartalne rozliczanie się Skarżącego z podatków wskazanie wysokości dochodu za 2009 r. stało się możliwe dopiero kwietniu br. w formie uzupełnienia dokumentów. Wskazał również, że rachunek bankowy przeznaczony do rozliczeń działalności gospodarczej wypowiedziany przez bank z powodu braku środków jest jego jedynym rachunkiem bankowym a udziały w "A" sp. z o.o. zbył 2 lata temu, co potwierdza akt notarialny nr [...]. Końcowo Skarżący podał, że ponoszone przez niego wydatki i zobowiązania przewyższają znacznie jego przychody z uwagi na fatalną sytuację materialną w jakiej się znalazł, co pozbawia go zdolności kredytowej oraz uniemożliwia terminową spłatę długów. W ocenie Skarżącego okoliczności te uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w postulowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Nadmienić również trzeba, że to rzeczą Skarżącego, jako zainteresowanego w sprawie, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż Skarżący nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, postępowanie Skarżącego polegające na podawaniu nierzetelnych i niepełnych informacji na temat swojej sytuacji finansowej oraz uchyleniu się od przedłożenia części dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Pomimo tego Sąd opierając się na załączonych dokumentach i zgromadzonych danych ustalił, iż Skarżący który nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą i według jego oświadczenia za rok 2008 osiągał średni dochód ok. 2.800 zł miesięcznie. Przy czym na potwierdzenia osiąganych w 2008 r. dochodów Skarżący nie złożył żadnych dokumentów. Zdaniem Sądu rzeczywiste dochody Skarżącego mogą być jednak wyższe na co wskazuje m.in. wysokość ponoszonych wydatków, jednakże wątpliwości te nie zostały rozwiane z uwagi na wybiórcze przedstawienie dokumentów mających obrazować sytuację majątkową Skarżącego. Nie wdając się w polemikę ze Skarżącym odnośnie tego, czy redakcja wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy umożliwia szczegółowe przedstawienie sytuacji majątkowej, czy też nie wskazać należy że jest on właścicielem trzech samochodów i motocykla. O ile zakup Mercedesa 320 CDI został sfinansowany z kredytu bankowego, przez co stanowi on własność banku, to pozostałe środki transportu wycenione przez Skarżącego na kwotę 21.000 złotych stanowią jego własność którą może rozporządzać. Ponadto Skarżący jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości: domu jednorodzinnego o powierzchni 55 m2 w części ¼ oraz mieszkania o powierzchni 79 m2 w części ½. Z akt sprawy nie wynika kto jest współwłaścicielem pozostałej części każdej z nieruchomości jednakże na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego należy przypuszczać, że należą one do rodziny Skarżącego, co oznacza że korzysta on w sposób pośredni lub bezpośredni ze wsparcia rodziny. Okoliczności te nie zostały przez Skarżącego dostatecznie wyjaśnione. Reasumując wskazać należy, że Skarżący nie tylko posiada majątek który umożliwia mu finansowanie postępowania sądowego ale również nie przedstawił w sposób kompleksowy i dostateczny swojej sytuacji majątkowej. Na marginesie podkreślić należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków Skarżący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania przedsiębiorcy na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność przedsiębiorcy staje się finansowana ze środków publicznych. Z tych względów Sąd rozpatrując przedmiotową sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.