I SA/Gd 208/11

Dnia 24 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 grudnia 2010 roku, Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące od stycznia do lipca 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej zwana Spółką) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka ubiegły rok zakończyła stratą w wysokości [...] zł – przy przychodach w wysokości [...] zł i kosztach w kwocie [...] zł (zgodnie ze sporządzonym rachunkiem zysków i strat za 2010 r.), strata wykazana w korekcie zeznania podatkowego złożonego przez spółkę za zeszły rok wyniosła [...] zł – przy przychodach w kwocie [...] i koszach w wysokości [...] zł. W bieżącym roku prowadzona przez spółkę działalność także przyniosła jej stratę, której wysokość na koniec maja, czerwca i lipca wynosiła odpowiednio: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł przy przychodach w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Wartość aktywów spółki według bilansu za 2010 r. wynosi [...] zł, z czego rzeczowych aktywów trwałych [...] zł, zaś środków i innych aktywów pieniężnych [...] zł. Względem spółki nie toczą się żadne postępowania egzekucyjne. Spółka terminowo spłaca swoje zobowiązania względem instytucji finansowych, ZUS, urzędów skarbowych i celnych. Nieterminowo spłaca zaś zobowiązania względem swoich kontrahentów z tytułu dostaw usług i towarów. Wartość tych zobowiązań na dzień 31 lipca 2011 r. wynosiła [...] zł. Na rachunku bankowym prowadzonym dla spółki na koniec kwietnia, maja, czerwca i lipca br. znajdowały się środki pieniężne w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Wpływy zaksięgowane na tym rachunku w lipcu br. wyniosły [...] zł, w czerwcu br. [...] zł, zaś w maju br. [...] zł. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie Spółka złożył sprzeciw podnosząc, że posiadany przez nią majątek stanowią w przeważającej części automaty do gier, które z uwagi na brak popytu na tego rodzaju asortyment nie może zostać spieniężone. Niemożliwa jest również sprzedaż majątku nieruchomego, albowiem miałaby ona charakter nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie takiego prawa. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W świetle powołanych uregulowań można przyznać osobie prawnej prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji należy rozważyć, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie może się odbywać bez uwzględnienia wysokości wpisu należnego od skargi. Istotą zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, czy to w całości, czy w części, jest bowiem to, że z uwagi na ich wysokość, skarżący nie jest w stanie ich uiścić w ogóle, bądź też ich poniesienie odbyłoby się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. W rozpoznawanej sprawie zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193) należny jest wpis w wysokości 6.577 zł. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego materiału w postaci dokumentacji dostarczonej przez skarżącą wynika, że w chwili składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, Spółka dysponowała środkami finansowymi w wysokości umożliwiającej jej poczynienie oszczędności na poczet należnych kosztów postępowania. Jak wskazuje na to analiza wydruku z rachunku bankowego, na konto Spółki wpływały kwoty kilkukrotnie przekraczające wysokość należnego wpisu tj. kwotę 6.577 zł. Tytułem przykładu należy wskazać na wpłatę w wysokości 50.000 zł z 19 lipca 2011 r., 60.000 zł z 20 lipca 2011 r., 60.000 zł z 14 lipca 2011 r., czy 135.000 zł z 7 lipca 2011 r. Powyższe wskazuje w sposób nie mogący budzić wątpliwości, że Spółka miała realną możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na poczet kosztów postępowania. Tym samym, w okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wniosek podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem Spółka mając pełną wiedzę o konieczności uiszczenia wpisu od skargi, a taką niewątpliwie posiadała po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia z dnia 29 czerwca 2011 r. oddalającego zażalenie Spółki na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wyzbywa się swoich dochodów nie zabezpieczając środków na pokrycie wydatków związanych z toczącym się postępowaniem, to tym samym nie istnieją podstawy do traktowania jej w sposób wyjątkowy, usprawiedliwiający przerzucenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów za stronę. Ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych winien bowiem w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków skarżąca Spółka, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., II SA/Gd 296/04, LEX nr 203311). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.