I SA/Gd 209/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. J. S. wnioskiem z dnia 8 lipca 2010 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Wprawdzie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże rozpoznania wymaga jedynie część złożonego wniosku obejmująca żądanie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z brzmieniem art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należy dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Ponieważ skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jedynym źródłem utrzymania małżonków jest emerytura wnioskodawcy wypłacana jest wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1.425 zł, małżonkowie posiadają dom o powierzchni 350 m2, średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu, do których zaliczono opłaty za: energię elektryczną (428,06 zł za dwa miesiące), gaz (1.457,69 zł za dwa miesiące), wodę (446,85 zł za dwa miesiące) oraz wywóz śmieci (166,92 zł za kwartał), wynoszą 1.222 zł, z uwagi na stan zdrowia wnioskodawca ponosi również znaczne wydatki na zakup leków (450 zł miesięcznie). Ponadto, z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy, ze względu na utratę wzroku uznany został także za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji (k. 8-9, 104 akt administracyjnych), względem jego majątku prowadzona jest egzekucja, w ramach której dokonano zajęcia emerytury, a na nieruchomości ustanowiono hipotekę przymusową (k. 104 akt administracyjnych), stan zadłużenia skarżącego wobec ZUS na dzień 25 listopada 2009 r. wynosił 692.337,19 zł (k. 155 akt administracyjnych). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia przede wszystkim wysokość miesięcznych dochodów małżonków oraz brak zasobów pieniężnych. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że dochody małżonków osiągane są wyłącznie przez wnioskodawcę i dodatkowo podlegają one zajęciu komorniczemu. Na uwadze należy mieć również stan zdrowia skarżącego, który skutkuje koniecznością wydatkowania znacznych kwot na leczenie. Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.