I SA/Gd 210/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi sprawy ze skargi M. K.-K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 grudnia 2020 r. nr 100300/71/2020-RED-7492 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 października 2020 r. nr 100300/71/2020-RED-6406 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2020 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie (dalej jako organ lub ZUS), działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) - dalej: k.p.a., art. 34 § 3 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) - dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia M.K. (dalej: zobowiązana lub Skarżąca) na postanowienie Wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku (dalej: Wierzyciel) z 22 października 2020 r., którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych: od nr [...] do nr [...] z 18 stycznia 2010 r. i nr [...] z 18 stycznia 2010 r.- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniesione przez zobowiązaną zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w związku z zajęciem świadczenia dokonanego na podstawie zajęć z 9 września 2020 r. dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych z 18 stycznia 2010 r. nie mogą zostać uznane za zasadne. W ocenie Prezesa ZUS, postanowienie Wierzyciela z 22 października 2020 r. w tym przedmiocie jest prawidłowe. W zarzutach według zobowiązanej egzekwowane należności za okres od marca 2007 r. czerwca 2009 r. na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako u.s.u.s.) uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Ponadto zdaniem zobowiązanej najpóźniej z dniem 16 lipca 2014 r. przedawnieniu uległy wszystkie zobowiązania, których dotyczą tytuły wykonawcze stanowiące podstawę przedmiotowych zajęć. Zobowiązana wskazała również, że faktu przedawnienia nie zmienia podniesiona przez organ egzekucyjny argumentacja dotycząca rzekomego zawieszenia biegu terminu przedawnienia - a to z uwagi, że tytuły wykonawcze nie zostały wystawione przez wierzyciela z uwzględnieniem treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. na oboje małżonków. Zobowiązana wskazała, że w jej związku małżeńskim obowiązuje ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej a sama nie posiada majątku osobistego a więc dochodzenie należności na postawie tak wystawionych tytułów wykonawczych nie było możliwe przeprowadzenie przez organ jakichkolwiek czynności egzekucyjnych. Tym samym podjętych przez organ czynności nie można uznać za ważne i prowadzące do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Nadto zobowiązana wskazała, że ustawodawca w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. używa sformułowania "wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu" Definicję zobowiązanego zamieszczono w art. 1a pkt 20 ustawy. W myśl tej definicji zobowiązanym jest między innymi osoba fizyczna "która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym". Oznacza to, że zobowiązanym za należności składkowe jest osoba prowadząca działalność gospodarczą. Ponieważ współmałżonek podatnika odpowiada za zobowiązanie małżonka majątkiem wspólnym, ustawodawca w art. 27c u.p.e.a. (przepis obowiązujący w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych) ustalił zasadę, że w takim przypadku wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy na oboje małżonków. Prezes ZUS w rozpoznaniu zażalenia nie dopatrzył się przedawnienia należności z tytułu nieopłaconych składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Organ wskazał, że upomnienia z 5 listopada 2008 r. zobowiązana odebrała osobiście 17 listopada 2008 r.; upomnienia z 23 czerwca 2009 r. odebrała osobiście 6 lipca 2009 r.; upomnienia z 14 grudnia 2009 r. odebrała osobiście 28 grudnia 2009 r. Tytuły wykonawcze z 18 stycznia 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego z 18 stycznia 2010 r. zobowiązana odebrała osobiście 8 lutego 2010 r. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z 9 września 2020 r. odebrała osobiście 16 września 2020 r. W takim stanie faktycznym i prawnym, w opinii organu, nie może być mowy o przedawnieniu należności z tytułu nieopłaconych składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. W toczącym się postępowaniu nie doszło do wyegzekwowania należności a samo postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. W sprawie nie doszło do przedawnienia należności, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Postępowanie egzekucyjne ze swojej natury często jest długotrwałe, ale w niniejszym postępowaniu wina za tak długotrwałe postępowanie egzekucyjne leży po stronie zobowiązanej, bowiem po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie dokonała żadnej wpłaty na poczet swoich zobowiązań, nie składała również wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty. Prezes ZUS nie dopatrzył się również błędnego wystawienia tytułów wykonawczych. Organ zwrócił uwagę, że zgodne z wpisem do Centralnej Ewidencja i Informacji o Działalności Gospodarczej - CEiDG jak i złożonymi dokumentami i znajdującymi się w Kompleksowym Systemie Informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przesądzają, że płatnikiem składek (a co za tym idzie zobowiązanym do opłacania wszystkich należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne) jest Skarżąca i to ona w niniejszej sprawie posiada status zobowiązanego, a nie Skarżąca wraz z mężem. Tytuły wykonawcze zostały wystawione tylko na osobę zobowiązaną. Wierzyciel nie miał prawa wystawić tytułów wykonawczych na małżonka Skarżącej, gdyż on nie jest zobowiązanym w tym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 59 § 1 ust. 7 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - poprzez niezastosowanie rzeczonych przepisów i odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela, mimo przedawnienia należności nimi objętych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r. w sprawie I SA/Gd 296/21 oddalił skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku odrębnego współmałżonka, status zobowiązanego posiada Skarżąca, a nie jej małżonek, gdyż to Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod firmą N. i pod numerem NIP [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutów skarżącej o przedawnieniu należności z tytułu składek wskazując, że wprawdzie zgodnie z obecnie obowiązującym art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu co do zasady po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, jednakże należy mieć na względzie katalog okoliczności mających wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia oraz przepisy przejściowe w tym art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Zdaniem WSA organ trafnie zwrócił uwagę, że na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie bieg przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2007 r. do czerwca 2009 r. został zawieszony od dnia doręczenia upomnień i w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym jest zawieszony nadal. W toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do wyegzekwowania należności, a samo postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a także zasądzenie kosztów postępowaniu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie I GSK 1562/21 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko co do konieczności precyzyjnego odniesienia treści art. 27c u.p.e.a. do stanu faktycznego sprawy. Ponowie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I GSK 1562/21, z treści art. 27c u.p.e.a. - zgodnie z którym jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków - przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 ustawy, a drugi statusu takiego nie ma, ale zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Ugruntowane orzecznictwo sądowe w zakresie wykładni art. 27c u.p.e.a. potwierdza także, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków nawet w sytuacji, gdy tylko jedno ze współmałżonków jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 tejże ustawy. Na gruncie tej sprawy zajęty rachunek bankowy prowadzony przez B. S.A. był prowadzony dla obojga małżonków K., którzy - jak twierdzi skarżąca - pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko skarżącej, że zasadny jest postawiony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fundamentalny zarzut dotyczący skierowania egzekucji do majątku wspólnego (skarżącej i jej męża) w sytuacji wystawienia tytułów wykonawczych jedynie na skarżącą. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w istocie oznacza to, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Stanowi to uzasadnioną podstawę do jego uchylenia. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji zarzut (wraz z jego uzasadnieniem) dotyczący kwestii przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami egzekucyjnymi jest w istocie zarzutem wadliwego zastosowania art. 24 ust. 5b u.s.u.s.. Jednak na obecnym etapie postępowania wskutek wadliwości zaskarżonego postanowienia w zakresie przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego sprawy - zarzut ten należy uznać za przedwczesny. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a..