I SA/Gd 211/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100(sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego K.O. (dalej: zobowiązany, skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela A SA od nr [...] do [...] z dnia 25 stycznia 2013 r., obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2008 do grudnia 2012 r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 29 marca 2013 r. Pismem z dnia 2 kwietnia 2013 r. zobowiązany zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku określonego w przedmiotowych tytułach wykonawczych w związku z wyrejestrowaniem odbiornika telewizyjnego w styczniu 2008 r. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wierzyciel zajął stanowisko w przedmiocie zgłoszonego zarzutu uznając go za nieuzasadniony. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez zobowiązanego, postanowieniem z dnia 19 października 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 23 kwietnia 2014 r. Naczelnik US jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. wydanym na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.e.a."), uznał wniesiony przez zobowiązanego zarzut za nieuzasadniony. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. zobowiązany wniósł zażalenie, w którym zarzucił, że stanowisko wierzyciela zostało zajęte bez czekania na decyzję KRRiTV o umorzeniu niesłusznie naliczonych należności abonamentowych. Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiocie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tj. m.in. zarzutu nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela. Z ostatecznego postanowienia wierzyciela wynika, że A S.A nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie przez zobowiązanego odbiornika telewizyjnego, w związku czym zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi jest nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że ewentualne postępowanie w zakresie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości w płatnościach opłat abonamentowych pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w styczniu 2008 r. złożył pismo o wyrejestrowaniu odbiornika rtv, a A przez pięć lat nie informowała go, że powinien dokonać tego na specjalnym druku. Ponadto podkreślił, że wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania prowadzonego wobec skarżącego do czasu zajęcia stanowiska przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji w sprawie umorzenia zaległości abonamentowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ stwierdził, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 17 marca 2015 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela nie mogło wywrzeć skutków prawnych, bowiem postanowienie to zostało wydane po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wierzyciela o zarzutach i znajdowało podstawę prawną w art. 34 § 3 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. Oba postanowienia będące przedmiotem skargi, tj. postanowienie Naczelnika US z dnia 20 listopada 2015 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez stronę w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 grudnia 2015 r. wydane zostały mimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co nastąpiło postanowieniem Naczelnika US z dnia 17 marca 2015 r. Jak jednoznacznie wynika z treści tego postanowienia, wydane ono zostało na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. na żądanie wierzyciela. Zupełnym nieporozumieniem są zawarte w odpowiedzi na skargę wywody organu odwoławczego, że jakkolwiek organ egzekucyjny nie wydał postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania na podstawie art. 34 § 3 u.p.e.a. - stanowiącego, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wyrażenia przez wierzyciela stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, o ile stanowisko to nie zostanie wyrażone w terminie 14 dni od dnia powiadomienia wierzyciela o wniesionych zarzutach - to jednak skoro postanowienie o zawieszeniu postępowania nastąpiło po upływie czternastu dni od dnia powiadomienia wierzyciela o zarzutach, to postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 17 marca 2015 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela nie mogło wywrzeć skutków prawnych, np. w kontekście art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Wywód ten nie daje się logicznie obronić. Ustawa nie przewiduje konkurencyjności podstaw zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W razie zbiegu kilku podstaw uzasadniających zawieszenie postępowania zastosowanie ma każda z nich. Skoro postępowanie egzekucyjne zawieszone zostało na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. na żądanie wierzyciela, to nie można twierdzić, że nie wywołuje ono skutków prawnych, bowiem zastosowanie mogłaby mieć jeszcze inna podstawa prawna zawieszenia postępowania (art. 34 § 3 u.p.e.a.). Postanowienie z dnia 17 marca 2015 r. weszło do obrotu prawnego i do czasu wyeliminowania go z tego obrotu w przewidzianym przez procedurę trybie, wywołuje wszelkie skutki prawne, jakie są związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na wskazanej w nim podstawie prawnej, tj. na żądanie wierzyciela. Skutki zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 58 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków (§ 1). Organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych (§ 2). Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 3). Trwający stan zawieszenia postępowania, wobec braku skutecznego jego podjęcia, obliguje organy do powstrzymania się przed podejmowaniem wszystkich - poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie czynności, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie nie działa, nie wykonuje dalszych czynności egzekucyjnych, następuje też wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w u.p.e.a. Uprawnienie do podejmowania ściśle określonych czynności wynika z wyraźnych przepisów tej ustawy (np. z cytowanego wyżej art. 58 § 1 u.p.e.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w podzielanym przez tutejszy Sąd wyroku z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 783/10 (por. orzeczenia.nsa.gov.pl) zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie właściwego tytułu wykonawczego wywołało taki stan postępowania, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy (lis pendens), w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane. Jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, zwłaszcza przepisów określających przesłanki takiego zawieszenia, to niewątpliwie istota zawieszenia we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie. Kompetencję do podejmowania czynności procesowych pomimo zawieszenia postępowania, w szczególnych okolicznościach, przewiduje art. 102 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Przepis ten znajduje zastosowanie także w postępowaniu egzekucyjnym, a to z uwagi na dyspozycję art. 18 u.p.e.a. Sad stwierdza, że w niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się żadnej z przesłanek, o jakich mowa w art. 102 k.p.a. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało więc organ do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności (poza wyraźnie dopuszczonymi przez przepisy prawne), w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania egzekucyjnego, do czasu podjęcia postępowania. W sprawie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ egzekucyjny w czasie zawieszenia postępowania nie był uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów. Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, organ odwoławczy takie działanie zaaprobował. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił oba wydane w sprawie postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.