I SA/Gd 216/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-05-11
Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski, Małgorzata Gorzeń, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), jeśli utracił posiadanie gruntów rolnych w wyniku działań osoby trzeciej, a następnie złożył wniosek o przyznanie tej pomocy?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), jeśli nie był w posiadaniu gruntów rolnych w dniu 31 maja roku, w którym złożył wniosek, oraz nie użytkował ich rolniczo przez cały rok kalendarzowy, nawet jeśli utrata posiadania nastąpiła w wyniku działań osoby trzeciej. Kluczowe jest faktyczne, efektywne gospodarcze korzystanie z gruntów, a nie tylko możliwość władania nimi.Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że strona nie była w posiadaniu wszystkich zadeklarowanych gruntów na dzień 31 maja 2011 r. oraz nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, co było wynikiem działań innej osoby, która naruszyła jej posiadanie. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, nakładając jednocześnie sankcje. Rolniczka wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując ustalenia organów i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. S.-L. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) w wyniku rozpatrzenia odwołania K. S.-L. (dalej: rolnik, strona, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) z dnia 30 kwietnia 2015 r., w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
W dniu 13 maja 2011 r. K. S.-L. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej także "płatności ONW") na rok 2011, w którym domagała się przyznania płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 130,94 ha położonych na działkach ewidencyjnych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...] (ONW strefa nizinna I) oraz działek rolnych o łącznej powierzchni 59,87 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w województwie [...], powiecie [...] gminie i obrębie [...] (ONW strefa nizinna II). Do wniosku strona załączyła materiały graficzne wraz z wraz z częściowo wypełnionym wnioskiem o przyznanie płatności.
W piśmie z dnia 26.03.2012 r. rolnik podtrzymała w całości deklarację zawartą we wniosku. Strona wyjaśniła, że [...] dokonał zasiewów zbóż ozimych jesienią 2010. Strona ponadto wskazała, że prace zlecone wykonywał [...] jesienią 2010r., kiedy zasiano żyto na całym areale gospodarstwa w K. i w późniejszym czasie nie wizytowała obsianej nieruchomości. W lutym 2011 r. doszło do kontroli ARiMR, podczas której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w użytkowaniu gruntów w stosunku do wniosku beneficjenta; ustalono brak możliwości stwierdzenia upraw. Na skutek działań L. N. doszło do zniszczenia zasiewów żyta ozimego z 2010 r.
Decyzją z dnia 30 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie pomoc finansową w wysokości 14.141,90 zł do powierzchni 58,38 ha z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - strefa nizinna II na rok 2011 oraz odmówił przyznania płatności ONW- strefa nizinna I na rok 2011 i nałożył sankcję w wysokości 7.656,28 zł.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości. Do odwołania załączono kserokopię wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17.11.2010 r., fotografie, odpis pozwu o ochronę naruszonego posiadania z dnia 20.03.2008 r., odpis wniosku egzekucyjnego w sprawie [...].
W dniu 3.08.2012 r. do Dyrektora OR ARiMR wpłynęło pismo strony, do którego załączyła postanowienie Sądu Rejonowego w C. o egzekucji świadczeń niepieniężnych z dnia 27.04.2012 r., postanowienie Sądu Okręgowego w S. w sprawie z wniosku wierzycielki K. S.-L. przeciwko dłużnikom L. N. i K.M. o wszczęcie egzekucji w celu wymuszenia zaniechania czynności z dnia 20.07.2012 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 6.07.2012 r. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania.
Decyzją z dnia 5 października 2012 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało ukierunkowane przez organ I instancji na wyjaśnienie, czy strona spełniała warunki do przyznania płatności ONW na rok 2011, w tym w szczególności czy była posiadaczem i użytkownikiem deklarowanych gruntów. Jednakże organ nie ustalił, czy strona była posiadaczem spornych działek rolnych na dzień 31.05.2011 r. oraz czy grunty były utrzymywane zgodnie z normami i wymogami przez cały rok kalendarzowy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r. przyznał stronie pomoc finansową w wysokości 14.141,90 zł do powierzchni 58,38 ha z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - nizinne strefa II na rok 2011 oraz odmówił przyznania płatności ONW- nizinne strefa I na rok 2011 i nałożył sankcję w wysokości 7. 656,28 zł.
Organ I instancji wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku, w strefie nizinnej II wynosiła 59,87 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 58,38 ha. Ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG) odpowiadającą powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach działki ewidencyjnej nr [...] położonych w gminie L., obręb ewidencyjny L. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 2,5522 %. Zatem stosownie do treści art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8; dalej też: rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011), płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.
Odnośnie płatności ONW strefa nizinna I z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych, organ I instancji ustalił, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana wyniosła 130,96 ha, a stwierdzona 0,00 ha. Podczas przeprowadzonej kontroli administracyjnej organ I instancji ustalił, iż działki rolne C, D, E, F i G, położone na działkach ewidencyjnych nr [...] weszły w konflikt kontroli krzyżowej z innym producentem rolnym. W związku z wystąpieniem kontroli krzyżowej oraz na podstawie raportu z kontroli na miejscu, który był sprzeczny z oświadczeniem [...] o wykonaniu robót polowych, sporne działki zostały wykluczone z płatności. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 100%. Zatem stosownie do treści art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, rolnik jest wykluczony z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym.
W toku postępowania wnioskodawczyni wyjaśniała, że dowiedziała się o skali zniszczeń dokonanych przez L.N. wiosną 2011r., kiedy pojechała zwizytować nieruchomości, gdy tymczasem orka była wykonana np. w grudniu 2010. Na skutek działań podjętych przez L. N. doszło do zniszczenia zasiewów żyta ozimego z 2010r.
Wobec tego, w ocenie organu strona posiadała wiedzę o zniszczeniu własnych upraw przez L. N. już wiosną 2011 roku. Pomimo tego w dniu 13.05.2011 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW. W toku postępowania wnioskodawczyni wyjaśniała, że zasiane jesienią 2010 r. żyto ozime zostało poddane zabiegowi talerzowania w sierpniu 2011r. w celu wprowadzenia zielonego nawozu do gleby.
Kierownik Biura Powiatowego ARMiR, po skonfrontowaniu stanu upraw na podstawie zeznań świadków A. i M.B. oraz oświadczeń znajdujących się w sprawie L. N. ustalił, że na dzień 31 maja 2011 r. strona nie była w posiadaniu gruntów będących przedmiotem sporu, co stanowi podstawowy warunek przyznania płatności. Ponadto grunty nie były przez nią utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W związku z tym nie należą się jej płatności ONW strefa nizinna I.
Decyzją z dnia 20 listopada 2013 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił decyzję organu I instancji i przyznał płatność ONW na rok 2011 strefa nizinna II w wysokości 12.940,40 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 10.352,32 zł, środki krajowe 2 588,08 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW strefa nizinna I na rok 2011.
Organ odwoławczy ocenił, że strona nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na dzień 31 maja 2011 r. i nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej płatności. Jednocześnie organ odstąpił od sankcji w myśl art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE nr L 316 z 02.12.2009 r. ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 1122/2009", gdyż strona nie miała wpływu na bieg wydarzeń, jaki miał miejsce na zadeklarowanych gruntach położonych w miejscowości R., po tym jak jesienią 2010r. zasiała na niej zboże ozime. Jednakże z uwagi na fakt, że o trudnościach z możliwością dostępu do działek ewidencyjnych objętych konfliktem krzyżowym i tym samym możliwym brakiem użytkowania tych gruntów, po tym jak L. N. naruszył posiadanie, strona nie poinformowała organu z własnej inicjatywy, lecz wyłącznie w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, który wezwał stronę do wyjaśnienia nieprawidłowości z powodu ubiegania się o płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], niemożliwe jest skorzystanie z możliwości niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 2 akapit pierwszy ww. rozporządzenia.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 121/14, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 20 listopada 2013 r. Sąd stwierdził, że organy nie dokonały oceny całego materiału dowodowego, w tym orzeczeń sądu powszechnego. Sąd podkreślił, że przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek płatności, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie. W rezultacie Sąd podkreślił, że w pierwszej kolejności należy dokonać niezbędnych ustaleń co do posiadania w ujęciu cywilistycznym i ocenić ukształtowane już prawa podmiotowe w oparciu o materiał dowodowy, a w dalszej kolejności rozważyć, czy naruszone posiadanie i jego przywrócenie miało wpływ na zasady prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym w kontekście faz upraw (chodzi o aspekt czasowy) i wpływu jaki zasady te wywierają na rolnicze użytkowanie. Reasumując Sąd wskazał, iż organy rozpatrując sprawę ponownie, winny dokonać oceny posiadania gruntów rolnych przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku, przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka M.P., zinterpretować znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy oraz dokonać oceny wskazywanych przez skarżącą orzeczeń sądu powszechnego.
Decyzją z dnia 3 lipca 2014 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r. Kierownik BP ARiMR przyznał stronie płatność ONW strefa nizinna II w wysokości 12.940,40 zł do powierzchni 57,72 ha oraz odmówił przyznania płatność ONW strefa nizinna I i nałożył sankcje w wysokości 7.656,28 zł.
Organ I instancji wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku w strefie nizinnej II wynosiła 59,87 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona wyniosła 57,72 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 3,7249 %. Zatem stosownie do treści art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., płatność została pomniejszona o 1.041,63 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.
Odnośnie płatności ONW strefa nizinna I, organ I instancji ustalił, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana wyniosła 130,96 ha, a stwierdzona 0,00 ha. Dowody zgromadzone w sprawie, w tym zeznania świadków, zeznania strony, przedłożone przez stronę dokumenty związane z cywilnoprawnym sporem o ochronę naruszonego posiadania, wskazują, że strona nie była w posiadaniu spornych gruntów na dzień 31 maja 2011 r., co stanowi podstawowy warunek przyznania płatności w świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 11 marca 2009 r. Strona wprawdzie wykonała zasiew na działkach rolnych będących przedmiotem jej wniosku, a także przeprowadziła w lipcu/sierpniu zabieg talerzowania gruntów, to jednak trudno w tym konkretnym przypadku uznać takie działanie za ciągłe, zgodne z normami, z dobrą kulturą rolną. Utrata przez stronę posiadania spornych gruntów na skutek nielegalnego działania L. N. nie miała charakteru przejściowego, o czym świadczy brak użytkowania rolniczego gruntów rolnych, zwłaszcza w okresie pomiędzy zwizytowaniem działek rolnych przez stronę a ich talerzowaniem. W tym czasie strona nie wykonywała żadnych zabiegów agrotechnicznych, zabiegi te wykonywał L. N. , chociaż w sposób nieuprawniony w świetle orzeczeń sądów cywilnych. Otrzymana przez stronę ochrona sądowa nie polegała na przywróceniu utraconego posiadania.
Organ zauważył, że wobec zniszczenia zasiewów żyta ozimego przez L. N. , przyoranie żyta na zielony nawóz nie było możliwe. Zgodnie z zeznaniami M.B. w lipcu 2011 r. na gruncie znajdowała się mieszanka żyta z gryką, plantacja była bardzo rzadka, w fazie kwitnienia i krzewienia, prawdopodobnie były to samosiewy.
Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 100 %. Zatem stosownie do treści art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 rolnik jest wykluczony z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1164), polegającą na niewłaściwej interpretacji rolniczego posiadania działek rolnych i uznanie, iż wykonane przez skarżącą prace agrotechniczne nie są przejawem rolniczego użytkowania oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. poprzez wady w sporządzeniu uzasadnienia faktycznego do zaskarżonej decyzji i niewłaściwe podanie podstawy prawnej decyzji.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ w sposób dowolny i nieuzasadniony ustalił, iż nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, na dzień 31 maja 2011 r. i że nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Organ nie dokonał ustaleń co do osoby i sposobu posiadania nieruchomości. Ponadto strona zarzuciła organowi pomijanie i marginalizowanie przez organ znaczenia wydanych w toku orzeczeń sądowych.
Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia 11 grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie § 2 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
Organ wyjaśnił, że płatności ONW przysługują wyłącznie producentowi posiadającemu i użytkującemu rolniczo grunt w dniu 31 maja danego roku, a tytuły prawne do nieruchomości nie mają znaczenia. W sprawach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych organy administracji badają jedynie posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności do niego (tytuł prawny).
W ocenie organu skarżąca nie była w dniu 31 maja 2011 r. posiadaczem spornych działek rolnych. Wynika to z orzeczeń sądowych wydanych przez sądy powszechne jak również pozostałego materiału dowodowego, w tym zeznań samej strony. Z postanowienia Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia 27.04.2012 r. (sygn. akt [...]) wynika, iż na dłużnika L. N. została nałożona kara grzywny oraz obowiązek złożenia do depozytu kwoty 135 899,64 zł tytułem zabezpieczenia szkody grożącej wierzycielowi wskutek dalszego działania dłużnika, który sporne grunty uprawiał, łamiąc tym samym zakaz ustanowiony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 30.04.2008 r. Kwota w wysokości 135 899,64 zł stanowić miała równowartość szkody grożącej wierzycielce K. S.-L. wskutek utraty dopłat wobec uprawiania gruntu - wbrew zakazowi – przez dłużnika na powierzchni 138 ha. Z kolei w wyroku Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia 6 lipca 2012 r. (sygn. akt [...]), w sprawie z powództwa K. S.-L. przeciwko m.in. L. N. , Sąd nakazał zaniechania naruszeń posiadania przez pozwanego, poprzez zaniechanie wchodzenia, wjeżdżania i przebywania na gruntach objętych wskazanymi księgami wieczystymi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przygotowana przez powódkę na rok 2011 uprawa została zniszczona przez pozwanego L. N. , który od wiosny 2011 prowadził prace polowe na spornej nieruchomości zakłócając w ten sposób posiadanie powódki.
Organ wskazał ponadto na zeznania skarżącej z dnia 25 lutego 2015 r., w których wskazała ona, że na jesieni 2010 zasiane zostało żyto ozime, które zostało zniszczone przez L. N. , o czym strona dowiedziała się na wiosnę, najprawdopodobniej w kwietniu 2011 roku. Strona wskazała także, iż wiosną 2011 r. (marzec, kwiecień, maj) nie prowadziła żadnych prac związanych z uprawą na spornych gruntach, natomiast w okresie maja 2011 L. N. na spornych gruntach jakieś prace polowe prowadził. Wyjaśniła również, iż jedynymi zabiegami prowadzonymi przez nią był zasiew żyta na jesieni 2010 oraz talerzowanie gruntów w lipcu 2011.
Zdaniem organu, z powyższego wynika bezspornie, że skarżąca nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów na dzień złożenia wniosku o przyznanie dopłat. Fakt, że działania L. N. były bezprawne, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Warunkiem uzyskania płatności jest bowiem posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenie, zbieranie plonów, czy decydowania o innym przeznaczeniu, np. stalerzowaniu masy zielonej, której jednak być nie mogło w związku z zaoraniem pola przez L. N. , o czym strona wiedziała składając wniosek o przyznanie płatności.
Organ podkreślił też, że utrata posiadania przez skarżącą nie miała charakteru przejściowego, posiadanie to nie zostało jej bowiem przywrócone.
Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżącej nie przysługują płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2011, a wobec stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną należało nałożyć sankcje, gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Ponadto z uwagi na fakt, że o trudnościach z możliwością dostępu do działek ewidencyjnych objętych konfliktem krzyżowym i tym samym możliwym brakiem użytkowania tych gruntów, po tym jak L. N. naruszył posiadanie, strona nie poinformowała organu z własnej inicjatywy lecz wyłącznie w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, niemożliwe jest skorzystanie z możliwości niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sytuacji, gdy rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, z zastrzeżeniem, że organ nie powiadomił rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub nie poinformował rolnika o stwierdzonych nieprawidłowościach. W badanej sprawie wyjaśnienia następowały dopiero na wezwanie organu, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.
K. S.-L. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej :
1. obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 7 Ustawy polegającą na niewłaściwej interpretacji rolniczego posiadania działek rolnych i uznanie, iż wykonane przez skarżącą prace agrotechniczne nie są przejawem rolniczego użytkowania,
2. obrazę przepisów prawa procesowego:
a) art. 3 ust 1 pkt 4 Ustawy w związku z art. 10 § 1 i 81 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy po zebraniu całego materiału dowodowego, lecz przed wydaniem decyzji.
b) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wady w sporządzeniu uzasadnienia faktycznego do zaskarżonej decyzji, niewłaściwe podanie podstawy prawnej decyzji.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Podniosła, że organ, rozpatrujący sprawę w sposób dowolny i nieuzasadniony ustalił, iż nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, na dzień 31 maja 2011 r. i nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Zarzuciła, że zabiegi wykonywane przez L. N. są oderwane od wymogów zachowania dobrej kultury rolnej.
W przekonaniu skarżącej wykazała ona w toku postępowania poprzez złożone wyjaśnienia, zeznania świadków, załączoną dokumentację, iż grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały wymagany przepisami okres roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Począwszy od jesieni 2010 r., kiedy zostały wykonane prace po żniwach i zasianiu żyta ozimego na 2011 r., poprzez wizytację pól aż po talerzowanie gruntów w lipcu 2011r., była posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem.
Zdaniem skarżącej, nie można wskazanych w toku postępowań zabiegów agrotechnicznych uznać jedynie za sporadyczne lub jednorazowe. Talerzowanie gruntów rolnych w lipcu 2011 r. było kontynuacją podjętych decyzji wynikających z wcześniejszych działań, a nie jednorazowym działaniem na polu. Skarżąca podała, że już w 2010r. podjęła decyzję odnośnie nieruchomości w K. i musiała ją kontynuować między innymi poprzez rozciągnięte w czasie działania. Skarżąca wskazała, iż jej stosunek do nieruchomości ma zakres szerszy niż tylko wykonanie jednego zabiegu agrotechnicznego na spornej nieruchomości. Przejawem posiadania faktycznego jest również swoboda w decydowaniu o stanie działek rolnych.
Zdaniem skarżącej, za sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującymi uznać należy pomijanie i marginalizowanie przez organ znaczenia wydanych w toku orzeczeń sądowych. Związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c, że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia.
W dalszej kolejności skarżąca zwróciła uwagę na uchybienia procesowe, których dopuścił się zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.
Wskazana w zarzutach skargi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), nie miała w sprawie zastosowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił natomiast m.in. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2009 r., Nr 40, poz.329). Zgodnie z tym przepisem płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności i pod warunkiem rolniczego trwałego użytkowania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy
Istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie.
Taki pogląd wyrażony został również w wydanym w tej sprawie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 121/14. W wyroku tym Sąd wskazał, że istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Dalej Sąd stwierdził, że dla oceny wniosku skarżącej istotne jest dokonanie ustaleń w zakresie posiadania przez nią zadeklarowanych gruntów na dzień 31 maja 2011 r. oraz ich rolniczego użytkowania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej. Istotne jest także, w świetle powoływanych przez stronę orzeczeń sądów cywilnych, ustalenia, czy naruszone posiadanie i jego przywrócenie miało wpływ na zasady prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym w kontekście faz upraw w aspekcie czasowym i wpływu jaki zasady te wywierają na rolnicze użytkowanie.
Powyższe zalecenia co do kierunku dalszego postępowania zostały przez organy prawidłowo wypełnione. Z akt sprawy wynika, że na zadeklarowanych gruntach rolnych zarówno skarżąca dokonywała zabiegi agrotechniczne, jak również działania w tym zakresie podejmował L. N. . Pomiędzy tymi osobami toczył się spór co do posiadania ww. gruntów rolnych. Przy czym niniejsza sprawa dotyczy ustalenia jedynie tego, czy okoliczności faktyczne świadczą o posiadaniu gruntu i jego rolniczym użytkowaniu w badanym roku przez skarżącą. Jak słusznie wskazał organ, kwestia posiadania tych gruntów i rolniczego ich użytkowania z zachowaniem zasad dobrej kultury rolnej przez L. N. pozostaje poza granicami tej sprawy. Z tego względu wszelkie zarzuty w tym zakresie podniesione w skardze pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Czynności podejmowane przez L. N. podlegają ocenie w niniejszej sprawie jedynie pod kątem tego, czy spowodowały one przerwanie posiadania spornych gruntów przez skarżącą oraz w jakim zakresie i z jakim skutkiem dla wymogu prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym, a nie pod kątem spełnienia przez L. N. warunków do przyznania płatności. Stąd też uzupełnienie materiału dowodowego o część dokumentacji zgromadzonej w sprawie z wniosku L. N. nie świadczy o niekonsekwencji organu, lecz o dążeniu do wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.
Nieuzasadniony jest też zarzut dotyczący niezwrócenia się do [...] z zapytaniem, czy wiosną 2011 r. były wykonywane zabiegi rolnicze na polach K. . Zarzut ten jest o tyle niezrozumiały, że skarżąca nigdy nie twierdziła, nawet w skardze, że jakiekolwiek zabiegi oprócz zasiewu żyta ozimego jesienią 2010 r. i talerzowania gruntów w lipcu 2011 r. były wykonywane na jej zlecenie. Skarżąca nie wykazała, aby nieprzeprowadzenie tego dowodu miało więc jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, co jest niesporne, że w sezonie wegetacyjnym 2010/2011 jedynymi zabiegami wykonanymi przez skarżącą na spornych działkach był zasiew żyta na jesień 2010 i talerzowanie gruntów w lipcu 2011 r. Ponadto za bezsporne należy uznać to, że wskutek bezprawnego działania L.N. , posiadanie spornych gruntów przez skarżącą zostało naruszone, o czym świadczy choćby fakt wytoczenia przez nią powództwa o ochronę tego posiadania. W wyroku z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w C. nakazał m.in. pozwanemu L.N. zaniechania naruszeń posiadania przez powódkę K.S.-L. spornych nieruchomości, poprzez zaniechanie wchodzenia, wjeżdżania i przebywania na tych gruntach w celu prowadzenia praw polowych. Sąd ustalił, że przygotowana przez powódkę na 2011 rok uprawa została zniszczona przez pozwanego L. N. – od wiosny 2011 roku prowadził on prace polowe na nieruchomości i w związku z przygotowanymi uprawami złożył wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich. W dniu 26 kwietnia 2012 r. na zlecenie powódki pracownicy gospodarstwa [...] przystąpili do wykonywania prac polowych, aby przygotować zasiewy na 2012 rok. L. N. wraz z osobami działającymi na jego polecenie zablokował sprzęt rolniczy poprzez m.in. zastawienie go innymi samochodami, rzucanie bron pod koła pracującego ciągnika, wreszcie wystawienie prowizorycznego ogrodzenia wokół zaparkowanego sprzętu. Pracujący na zlecenie powódki odstąpili od wykonywania prac.
W aktach sprawy znajduje się ponadto m.in. wniosek skarżącej z dnia 11 lipca 2011r. złożony do Sądu Rejonowego w C. o wszczęcie egzekucji w celu wymuszenia zaniechania czynności. Do wniosku załączono prawomocne postanowienie z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt [...] opatrzone klauzulą wykonalności, w którym orzeczono m.in. dla L. N. zakaz wykonywania jakichkolwiek prac polowych na całym obszarze nieruchomości rolnej. We wniosku skarżąca wskazała, że dłużnik wbrew obowiązkowi złamał przedmiotowy zakaz. Wniosek ten został rozszerzony pismem z dnia 26 października 2011 r., w którym wskazano, że L. N. prowadził prace polowe na spornej nieruchomości na obszarze 142,56 ha i w uzasadnieniu którego istnieje zapis, iż z uwagi na fakt, że dłużnik, czyli L. N. , pomimo zakazu sądowego wykonuje prace polowe na spornym gruncie i w chwili obecnej prowadzi prace polowe na całej nieruchomości o powierzchni 142,56 ha, wierzycielce grozi szkoda w postaci odmowy wypłaty dopłat do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za obszar zgłoszony. Świadczy to o świadomości skarżącej co do skutków prawnych pozbawienia jej posiadania gruntów rolnych w zakresie możliwości otrzymania wnioskowanych płatności.
Wniosek skarżącej złożony w sprawie cywilnej został zresztą uwzględniony. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w C. w sprawie o sygn. akt [...] nałożył na L. N. grzywnę za naruszenie zakazu wykonywania prac polowych na spornych gruntach oraz na poczet roszczeń wynikających z naruszenia posiadania przez L. N. nakazał złożenie do depozytu sądowego kwotę 135.899,64 zł tytułem zabezpieczenia szkody grożącej wierzycielce (czyli skarżącej) wskutek dalszego działania dłużnika wbrew obowiązkowi.
Należy też wskazać na zeznania strony z dnia 25 lutego 2015 r. z których wynika, że skarżąca w okresie od maja do czerwca 2011 r. nie prowadziła żadnych prac polowych na spornych gruntach i że o zniszczeniu własnych upraw dowiedziała się wiosną 2011 r.
Powyższe okoliczności świadczą, że skarżąca nie tylko w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, ale też do końca roku kalendarzowego, nie wykonywała działalności rolniczej na spornych gruntach. Powyższe oznacza, że nie była uprawniona do otrzymania wnioskowanych płatności. Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Chodzi przy tym o posiadanie rolnicze gruntów o charakterze trwałym, a nie jedynie sporadycznym (zobacz m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 424/11, lex nr 1109594). Z zeznań strony, znajdujących potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym sprawy, jasno wynika, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, nie była w posiadaniu zadeklarowanych gruntów.
Działania strony polegające na zleceniu w roku 2010 usługi zasiewu oziminy na spornych gruntach oraz zleceniu kolejnej usługi stalerzowania tych gruntów, w świetle ustaleń dotyczących zniszczenia upraw przez L. N. i naruszenia przez niego posiadania gruntów przez skarżącą, są niewystarczające dla uznania, że strona spełnia powyższe warunki do przyznania jej wnioskowanej płatności.
Skarżąca twierdziła, że nie można wskazanych w toku postępowań zabiegów agrotechnicznych uznać jedynie za sporadyczne lub jednorazowe, bowiem talerzowanie gruntów rolnych w lipcu 2011 r. było kontynuacją podjętych decyzji wynikających z wcześniejszych działań. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z podnoszoną przez stronę okolicznością zniszczenia zasianych przez nią upraw przez L.N. . Talerzowanie było więc rezultatem braku uzyskania plonu głównego. Potwierdzają to zeznania wykonującego usługę talerzowania M.B., który stwierdził, że na polu była mieszanka żyta z gryką oraz że raczej były to samosiewy.
Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 121/14, organy zobowiązane zostały do zbadania, czy naruszenie posiadania skarżącej miało charakter trwały czy przejściowy. Ma to istotne znaczenie, bowiem przejściowe naruszenie posiadania gruntu rolnego, przy zachowaniu innych warunków wymaganych przepisami prawa, nie pozbawia posiadacza prawa do uzyskania płatności. Jak jednak wynika z ustaleń faktycznych, naruszenie posiadania skarżącej nie miało charakteru przejściowego. Z wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, że wiosną 2011 r. L. N. zakłócił po raz kolejny posiadanie gruntu przez skarżącą wkraczając na teren nieruchomości i prowadząc prace polowe, niwecząc jednocześnie uprawy skarżącej. Skarżąca dopiero wiosną 2012 r. podjęła próbę obsiania gruntów, także jednak ta próba została przez L. N. udaremniona.
Należy wskazać, że niespełnienie warunków dotyczących posiadania i rolniczego użytkowania gruntów, niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy, wyklucza możliwość przyznania stronie wnioskowanych płatności. Strona może jednak uzyskać stosowną rekompensatę od osoby, która wyrządziła jej szkodę swoim bezprawnym działaniem, na zasadach ogólnych.
Ponieważ różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych przez stronę a powierzchnią działek rolnych stwierdzonych w trakcie kontroli administracyjnej przekraczała 50 %, organ zobowiązany był do odmowy wnioskowanej płatności i nałożenia sankcji finansowej. W tym zakresie prawidłowo zastosowano art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
Organ słusznie też uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 73 Rozporządzenia Nr 1122/2009. Zgodnie z art. 73 ust. 2 tego rozporządzenia "(...)Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.". Wskazany przepis dopuszcza wprowadzanie zmian we wniosku bez poniesienia konsekwencji w postaci sankcji, ale jednocześnie ustanawia warunek, zgodnie z którym zmiany te muszą zostać zgłoszone przed poinformowaniem rolnika przez organ administracji o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W analizowanym stanie faktycznym strona nie poinformowała organu z własnej inicjatywy, leczy wyłącznie w wyniku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego. W związku z powyższym, art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009 nie mógł zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie.
Zastosowania nie znajduje również ust. 1 tego przepisu, gdyż złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki postępowania administracyjnego. Skarżąca składając wniosek w dniu 31 maja 2011 r. miała świadomość, że uprawa została zniszczona i że w związku z tym płatności jej nie przysługują. Potwierdza to zresztą fakt złożenia do sądu cywilnego wniosku o zabezpieczenie szkody polegającej na utracie prawa do uzyskania dopłat poprzez złożenie do depozytu kwoty odpowiadającej przewidywanej wysokości tych płatności. W tym stanie rzeczy nie było przesłanek faktycznych do odstąpienia od zmniejszenia płatności na podstawie 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienia decyzji wyjaśniają okoliczności sporne, zawierają należytą ocenę materiału dowodowego i wskazują przepisy prawa materialnego zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Spełniają więc wymogi określone w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło