I SA/Gd 226/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia 2006 r. do lutego 2007 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Gd 226/10 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 23 marca 2010 r. M. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 27.317 zł. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący uchylając się od złożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłby na dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jego możliwości płatniczych, ową ocenę uniemożliwił. Natomiast dokonanie oceny sytuacji finansowej skarżącego w oparciu o przedłożone dokumenty nie było możliwe. Nadto, wskazano, że w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 9/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż skarżący nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Skarżący – pomimo, że znane było mu stanowisko Sądu – składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w kolejnej sprawie zachował się w sposób tożsamy. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że powoływane postanowienie Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 9/10 zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 maja 2010 r., a zatem stanowisko Sądu nie było wnioskodawcy znane w momencie złożenia wniosku i otrzymania wezwania do przedłożenia dokumentów w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wyjaśniła także, że nie wszystkie wykazane w bilansie zadłużenia dotyczą wyłącznie firmy. Występują zadłużenia hipoteczne skarżącego jako osoby fizycznej. Wszelkie dokumenty w tym zakresie zostały przedłożone. W ocenie pełnomocnika pozostawienie nieruchomości i ruchomości pod dozorem nie oznacza uzyskania możliwości płatniczych, albowiem musiałby dokonać ich sprzedaży, co nie jest możliwe ze względu na zajęcia egzekucyjne. Do sprzeciwu nie dołączono jakichkolwiek dokumentó. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.230,76 zł oraz osiągane przez małżonkę dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.600 zł miesięcznie, majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości o powierzchni 0.23.55 ha, 0.45.06 ha, 0.16.32 ha (zabudowana budynkiem warsztatowym o powierzchni 554 m2), 1.83 ha (zabudowana), z których prowadzona jest egzekucja oraz o powierzchni 0.49 ha (niezabudowana), na której ustanowiono hipotekę na rzecz Skarbu Państwa, a także prawo wieczystego użytkowania gruntu o powierzchni 0.0820 ha, natomiast żona jest właścicielką mieszkania o powierzchni 60,20 m2, na którym ustanowiona jest hipoteka. Do wniosku skarżący dołączył odpis notatki sporządzonej w dniu 14 czerwca 2007 r. z inspekcji w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego oraz odpis księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o powierzchni 0.0820 ha, z których wynika, że: (1) nieruchomość o powierzchni 0.23.55 ha zabudowana jest garażami i budynkiem, obciążona hipotekami ustanowionym na rzecz dwóch banków i Skarbu Państwa, (2) na nieruchomości o powierzchni 0.45.06 ha znajduje się stacja paliw z trzema zbiornikami podziemnymi paliwowymi i dystrybutorem, na której ustanowiono hipoteki na rzecz dwóch banków, (3) nieruchomość o powierzchni 0.16.32 ha zabudowana jest segmentem budynku magazynowo-warsztatowego o powierzchni użytkowej 554 m2 i obciążona hipoteką na rzecz banku, (4) nieruchomość o powierzchni 1.83 ha jest zabudowana i obciążona hipoteką na rzecz Skarbu Państwa, (5) nieruchomość o powierzchni 0.49 ha jest niezabudowana, obciążona hipoteką na rzecz Skarbu Państwa, natomiast oboje małżonkowie posiadają nieruchomość o powierzchni 0.0820 ha przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego mieszkalnego, zabudowaną budynkiem, obciążoną hipotekami ustanowionym na rzecz banku i Skarbu Państwa oraz mieszkanie o powierzchni 60,20 m2 (własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu), na którym ustanowiona została hipoteka na rzecz banku. Przedłożył także odpisy: zawiadomień z dnia 12 października 2009 r. o wszczęciu na wniosek wierzyciela – banku egzekucji z czterech nieruchomości, na podstawie tytułu wykonawczego na kwotę 407.590,84 zł (wraz z odsetkami), wezwania do zapłaty należności z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego z dnia 17 sierpnia 2009 r. na kwotę 974.091,74 zł (wraz z odsetkami), dwa pisma z banku z dnia 25 czerwca 2009 r. o odstąpieniu od umowy ugody i postawienia zadłużeń w łącznej kwocie 605.536,13 zł (wraz z odsetkami) w stan natychmiastowej wymagalności, zawiadomienia banku z dnia 3 stycznia 2010 r. o stanie salda, które na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosiło 102,70 zł, umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 5 kwietnia 2001 r., bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. w części obrazującej stan aktywów i pasywów oraz zeznań podatkowych za lata 2007-2008 (PIT-36L, PIT-B), w których wykazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego paliwami i akcesoriami samochodowymi osiągnął w roku 2007 dochód w kwocie 346.435,58 zł (deklarując przychód w wysokości 10.988.566,54 zł i koszty jego uzyskania – 10.642.130,96 zł), zaś w roku 2008 dochód z tego tytułu wyniósł 104.691,75 zł, przychód – 11.634.722,11 zł a koszty jego uzyskania – 11.530.030,36 zł. Natomiast z informacji PIT-B załączonej do zeznania podatkowego za rok 2008 wynika, że wnioskodawca prowadzi także działalność w zakresie usług transportowych pod nazwą A Z. K., M. G. s.c., jego udział wynosi 20%. Spółka we wskazanym roku podatkowym wykazała stratę w wysokości 3.019,95 zł, deklarując przychód w wysokości 13.400 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 16.419,95 zł. Z uwagi na fakt, że dołączone do wniosku dokumenty obrazują wysokość osiągniętych przychodów (dochodów) z prowadzonej działalności gospodarczej jedynie za lata 2007-2008, pomijając dane, które potwierdzałyby dochody osiągnięte z tego tytułu w roku 2009, jak również – co istotne – bieżące, miesięczne dochody, zaś tego rodzaju danych nie sposób ustalić na podstawie przedłożonego niepełnego sprawozdania finansowego, czyli wyłącznie fragmentu bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., który obrazuje wartość aktywów i pasywów – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zażądano przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, a także wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej wraz z historią dokonanych na nich operacji, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, odpłatne leczenie, inne), (5) zaświadczeń z banków o wysokości aktualnego zadłużenia z tytułu zaciągniętych przez każdego z małżonków kredytów (pożyczek) wraz z podaniem ich miesięcznej spłaty. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku mógł wywieść, że przedstawioną przez niego dokumentację uznano za niewystarczającą oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd uznał oświadczenie skarżącego za niewiarygodne i sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a jego rzeczywiste możliwości płatnicze za nadal budzące istotne wątpliwości. Skarżący pominął bowiem dowody, które potwierdzałyby wysokość dochodów osiągniętych w roku 2009, jak również – co istotne – bieżące, miesięczne dochody. Dokumenty dołączone do wniosku obrazują wysokość osiągniętych przychodów (dochodów) z prowadzonej działalności gospodarczej jedynie za lata 2007-2008. Danych tego rodzaju nie sposób ustalić na podstawie przedłożonego niepełnego sprawozdania finansowego, czyli wyłącznie fragmentu bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., który obrazuje wartość aktywów i pasywów. Zauważyć przy tym należy, że z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej w latach ubiegłych skarżący osiągał wielomilionowe przychody. Okoliczność ta szczególnie uzasadniała konieczność weryfikacji danych podanych we wniosku o wysokości miesięcznych dochodów z tego tytułu. Poza tym skarżący, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winien liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mógł i powinien zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Wprawdzie – jak słusznie podnosi pełnomocnik – zajętymi składnikami majątku skarżący nie może swobodnie dysponować, tzn. nie może ich sprzedać a uzyskanych w ten sposób środków przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, to jednak na uwadze mieć należy, że pozostawione zostały pod jego dozorem, co sprawia, że może on prowadzić działalność gospodarczą i osiągać z tego tytułu dochody. W tym stanie sprawy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów lub złożenia oświadczeń pozwalających ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.