I SA/Gd 227/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie podtrzymania tytułu wykonawczego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego K. J. kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Gd 227/13 UZASADNIENIE I. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) uchylił postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] w sprawie podtrzymania tytułu wykonawczego z dnia [...] o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego i uznania zgłoszonych przez skarżącego M. P. zarzutów - za bezpodstawne. II. Stan sprawy: kara porządkowa nałożona została na skarżącego dwukrotnie (w kwocie 250 zł i 500 zł) postanowieniami Straży Miejskiej [...]. W dniu 22 sierpnia 2012r. skarżący zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] o wstrzymanie egzekucji kwoty 500 zł; wskazał, że do stawiennictwa w charakterze świadka był wzywany tylko raz i nie otrzymał od Wójta Gminy [...] żadnego zawiadomienia o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 500 zł. Wskazał ponadto, że nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego, powołał się na przedawnienie i nieistnienie obowiązku. Pismem z [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] o złożenie przez ten organ wyjaśnień, w formie postanowienia, co do zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...], Wójt Gminy [...] na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.; u.p.e.a.) podtrzymując tytuł wykonawczy uznał zarzuty skarżącego za bezpodstawne. Wskazał, że postanowienie z dnia [...] o nałożeniu kary porządkowej zostało dwukrotnie wysłane na adres skarżącego (przesyłki były awizowane i nie zostały przez stronę podjęte w terminie). Organ przyjął, że ww. postanowienie zostało stronie doręczone z dniem 17 maja 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], w uzasadnieniu skarżonego postanowienia uchylającego postanowienie Wójta Gminy [...], przywołując treść art. 15 § 1 u.p.e.a. wskazał, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego; postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia aktach sprawy brak jest potwierdzenia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej w wysokości w wysokości 250 zł z dnia [...], natomiast postanowienie o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 500 zł z dnia [...] budzi, zdaniem SKO, wątpliwości w związku z nieoznaczeniem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że przesyłka dotyczyła tego właśnie konkretnego postanowienia o nr [...]. Zdaniem SKO wobec wskazanych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wątpliwości nie można przyjąć, że postanowienie z dnia [...] stanowiące podstawę wystawienia tytułu wykonawczego zostało skutecznie doręczone skarżącemu w sposób zastępczy, a w tej sytuacji obowiązek zapłaty kary pieniężnej wynikający z tego postanowienia nie może być uznany za wymagalny. III. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kwoty 809,50 zł wyegzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Wójta gminy [...] zarzucając zaniedbanie i nienależyte rozpoznanie sprawy, nie rozpoznanie istoty sprawy, naruszenie praworządności i słusznego interesu strony, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwienie jego sprawy. IV. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: V. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia. Biorąc pod uwagę zakres żądań zawartych w skardze należy podkreślić, że sąd administracyjny bada tylko legalność wydanego orzeczenia, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). W tej sprawie, w ocenie Sądu, do naruszenia prawa nie doszło, zatem skarga nie mogła być uwzględniona. VI. Konstrukcja przyjęta art. 34 u.p.e.a. przy rozstrzyganiu w przedmiocie zarzutów zobowiązanego odbiega od modelu rozpoznawania środków odwoławczych w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozpoznawanie zarzutów odbywa się dwufazowo: 1) rozpatrzenie zarzutów i wydanie postanowienia oraz 2) wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutu. Pierwszy etap odbywa się przed organem egzekucyjnym, natomiast drugi etap prowadzony jest przed organem wyższego stopnia w stosunku do organu egzekucyjnego. O ile zarzuty wnieść może tylko zobowiązany, o tyle zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutów może wnieść zobowiązany oraz wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym. Do podstawowych różnic przy rozpatrywaniu zarzutów i odwołań należy zaliczyć to, że postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. przede wszystkim ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu ("w zakresie zgłoszonych zarzutów") i nie obejmuje rozpoznania - tak jak w odwołaniach - całej sprawy. Ewentualne wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej i, czyniąc to, i wierzyciel, i organ egzekucyjny oraz ich organy wyższego stopnia działałyby bez podstawy prawnej - czyli postanowienia ich kwalifikowałyby się do uznania za nieważne (oczywiście w odpowiednich częściach). Art. 34 u.p.e.a. traktuje o dwóch rodzajach postanowień w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. - postanowieniu organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów (§ 4) oraz postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (§ 4), przy czym od obydwu postanowień przysługuje zażalenie (§ 2 i 5). Zgodnie z tą regulacją zasadą jest, że postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Do czasu otrzymania tego postanowienia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w przypadku, o którym mowa w art. 34 § 3 u.p.e.a. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. VII. Mając powyższe na względzie, w rozpoznawanej sprawie przede wszystkim wskazać należy, że jej przedmiotem jest wyłącznie postanowienie wierzyciela zaprezentowane w formie postanowienia wydanego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Sąd administracyjny, wbrew żądaniom skarżącego zawartym w skardze, nie może rozpoznać zarzutów skarżącego dot. postanowień o nałożeniu kary porządkowej (zażalenia na te postanowienia są przedmiotem odrębnych postępowań, co zresztą sam skarżący przyznaje w uzasadnieniu swej skargi). W tej sprawie mamy do czynienia z trybem objętym treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., w którym ustawodawca postanowił, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Takie też stanowisko wierzyciel zaprezentował w postanowieniu z [...]. Rozpoznając zażalenie skarżącego organ odwoławczy (SKO [...]) stwierdziło takie naruszenie prawa przez Wójta Gminy [...], które zdaniem SKO uniemożliwia pozostawienie postanowienia wierzyciela w prawnym obrocie; stąd też postanowienie SKO [...] uchylające postanowienia Wójta Gminy [...]. SKO wskazuje na uchybienia przepisów proceduralnych w zakresie wykazania faktu właściwego doręczenia skarżącemu postanowień nakładających na niego grzywny; zarzucono również, że w aktach postępowania brak jest udokumentowania wysłania i skutecznego doręczenia skarżącemu upomnienia, co uchybia art. 15 § 1 u.p.e.a. Tym samym, na tym etapie postępowania, Sąd nie może podzielić żadnego z zarzutów skargi. Raz jeszcze wskazać należy, że przedmiotowa sprawa nie może odnosić się do kwestii zasadności wydanych postanowień o nałożeniu kary pieniężnej. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem, jak już wskazano, postępowania egzekucyjnego. Rację ma SKO [...] zwracając Wójtowi Gminy [...] uwagę na brak dowodu doręczenia upomnienia, od czego uzależniona jest skuteczność wszczętego postępowania egzekucyjnego (art. 15 u.p.e.a.); SKO kwestionuje przy tym doręczenia samych postanowień o nałożeniu kar pieniężnych stronie skarżącej. Z mocy art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić skarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, w tej sprawie obie przesłanki dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. zostały spełnione. Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, a także nie znajdując przesłanek do uznania, że postanowienie to wydane zostało z mającym co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. W przedmiocie zasądzonych na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 250 p.p.s.a. EK