I SA/Gd 234/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 17 marca 2008 r., Z. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, teściową i synem. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez wnioskodawcę (w kwocie 588,21 zł), jego małżonkę (w kwocie 780 zł) i teściową (w kwocie 800 zł) oraz wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.400 zł otrzymywanego przez syna wnioskodawcy. W rubryce nr 7 formularza przeznaczonej dla wskazania majątku wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca podał, iż nie jest właścicielem nieruchomości (zamieszkuje w domu syna), nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ww. informacji odnoszących się do majątku jego małżonki, teściowej i syna wnioskodawca nie podał. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 marca 2008r. (doręczonym w dniu 4 kwietnia 2008 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2007 r. przez wnioskodawcę, jego małżonkę, syna i teściową oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów albo zeznań podatkowych – jeżeli zostały już złożone), wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę, syna i teściową rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę i teściową z tytułu emerytury, tj. ostatnich odcinków emerytur, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez syna wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę, tj. zaświadczenia pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia w przedmiocie majątku posiadanego przez osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. małżonkę, syna i teściową), w szczególności wskazania nieruchomości, których są one właścicielami, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego małżonkę, syna i teściową pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie na majątku wnioskodawcy, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył oświadczenie z dnia 11 kwietnia 2008 r., w którym wskazał, że jego syn nie uzyskał w 2007 r. żadnych dochodów, ponieważ był likwidatorem firmy wnioskodawcy (który miał w tym czasie kłopoty zdrowotne). Jak wskazał wnioskodawca, jego syn nie pracuje, [...] ukończył kurs zawodowego prawa jazdy [...] i z dniem 15 kwietnia 2008 r. pragnie podjąć pracę w firmie [...]. Wnioskodawca wskazał też bank, w którym posiada rachunek jego syn, oraz numer tego konta i saldo (w wysokości 670,19 zł). Oświadczył, że sam osobistego konta nie posiada, a załącza wyciąg z konta firmowego, które nie zostało jeszcze zlikwidowane. Wskazując na majątek osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wnioskodawca podał, iż syn jest właścicielem domu z działką 0,87 ha, przekazanego mu aktem notarialnym w 2007 r., posiada też trzy samochody osobowe [...], rok produkcji 1971, 1976 i 2005 o wartości odpowiednio około 1.000 zł, 1.200–1.500 zł oraz 45.000 zł, natomiast małżonka i teściowa nie posiadają żadnego majątku trwałego, w tym samochodu (którego nie posiada również wnioskodawca). Wnioskodawca podał, iż dokonuje wpłat 200 zł miesięcznie na rzecz urzędu skarbowego, ponadto rodzina ponosi wydatki na leki w wysokości około 300 zł miesięcznie, ostatni rachunek za prąd wyniósł 497,44 zł, opłaty za wodę wynoszą około 270 zł, za ogrzewanie około 400 zł miesięcznie, za gaz 80 zł miesięcznie, koszt wyżywienia stanowi kwotę około 400–500 zł na osobę. Do pisma wnioskodawca dołączył odcinek emerytury teściowej za kwiecień 2008 r., odpis decyzji z dnia 15 marca 2008 r. w przedmiocie wysokości emerytury otrzymywanej przez jego małżonkę, wyciąg z rachunku firmowego obrazujący obroty oraz stan salda z dnia 8 kwietnia 2008 r., odpis decyzji z dnia 5 marca 2008 r. w przedmiocie przyznania wnioskodawcy emerytury, odpis zeznania podatkowego wnioskodawcy za 2007 r. oraz odpisy rocznego obliczenia podatku jego małżonki i teściowej przez organ rentowy. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny i zawiera sprzeczności. Po pierwsze stwierdzić należy, iż wnioskodawca uchylił się od przedłożenia niektórych dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak pomimo wyraźnego wezwania do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego małżonkę, syna i teściową rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy (alternatywnie złożenia oświadczeń o ich nieposiadaniu), wnioskodawca przedłożył jedynie wyciąg z posiadanego przez niego rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków prowadzonych dla jego małżonki, syna i teściowej, pomimo że, jak sam wskazał, jego syn takowy rachunek posiada; o fakcie posiadania rachunku bankowego przez jego małżonkę świadczy natomiast treść decyzji z dnia 15 marca 2008 r. w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z którą świadczenie to jest przekazywane uprawnionej na rachunek bankowy. Warto podkreślić, iż wnioskodawca złożył oświadczenie, iż sam nie posiada rachunku osobistego, natomiast nie przedłożył oświadczeń odnoszących się do rachunków bankowych swojej małżonki i teściowej. Nadto przedłożony przez wnioskodawcę wyciąg z konta firmowego nie obrazuje historii i sald tego rachunku z okresu ostatnich trzech miesięcy, gdyż potwierdza jedynie obroty i salda z jednego dnia, tj. 8 kwietnia 2008 r. Tym samym nie poświadcza wysokości wpływów księgowanych we wskazanym okresie, jak również stanu posiadanych w tym okresie przez wnioskodawcę środków pieniężnych. Wnioskodawca nie uczynił również zadość wezwaniu w zakresie przedłożenia dowodów dotyczących prowadzonej z jego majątku egzekucji oraz dokumentów potwierdzających wysokość kosztów utrzymania i eksploatacji zajmowanego lokalu, ograniczając się do podania wysokości tych wydatków. Ponadto pomiędzy oświadczeniami składanymi przez wnioskodawcę zachodzą poważne rozbieżności co do wysokości dochodów, którymi dysponuje jego rodzina. I tak w oświadczeniu z dnia 17 marca 2008 r. wnioskodawca wskazał, iż jego syn uzyskuje na podstawie umowy o pracę dochód w wysokości 1.400 zł, następnie wezwany o przedłożenie zaświadczenia od pracodawcy syna o wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy, wnioskodawca zmienił swoje oświadczenie, podając w piśmie z dnia 11 kwietnia 2008 r., iż jego syn nie pracuje i dopiero pragnie podjąć zatrudnienie z dniem 15 kwietnia 2008 r. (we wskazanej przez wnioskodawcę firmie), w konsekwencji wnioskodawca nie przedłożył też ww. zaświadczenia o wysokości zarobków. Wnioskodawca nie wyjaśnił, dlaczego w poprzednim oświadczeniu podał kwotę 1.400 zł, jak również nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość przyszłych dochodów syna (umowy o pracę). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż pomimo upływu zakreślonego terminu wnioskodawca nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych. Odpowiadając na powyższe wezwanie, nadesłał bowiem tylko część dokumentów, a uchylił się od przedłożenia innych bardzo istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej dowodów, w tym poświadczających wysokość wszystkich dochodów osiąganych przez osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (zaświadczenie od pracodawcy), stan posiadanych przez te osoby zasobów finansowych (wyciągi z rachunków bankowych) oraz obrazujących wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania oraz wpłat i potrąceń dokonywanych w ramach prowadzonej egzekucji. W tych okolicznościach uznano, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, selektywnie przedkładając wymienione w wezwaniu dokumenty, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skoro wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje, on oraz pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny, i na jakim poziomie kształtują się konieczne koszty utrzymania, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.