I SA/Gd 2356/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Sławomir Kozik Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 3 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego kwotę 161,60 zł (sto sześćdziesiąt jeden złotych i sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 3 I SA/Gd 2356/02 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego F. W. z dnia 10 lipca 2002r. za nieprawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał, że w dniu 10 lipca 2002r. F. W. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego z Belgii samochodu marki [...], procedurą dopuszczenia do obrotu. Do przedmiotowego zgłoszenia dołączył między innymi Deklarację Wartości Celnej oraz fakturę nr [...] z dnia 4 lipca 2002r. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wyżej wymienionego zgłoszenia celnego, decyzją z dnia 16 lipca 2002r., Naczelnik Urzędu Celnego [...] uznał je za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i na podstawie art. 29 Kodeksu Celnego ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9297,91 EUR. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w [...], zarzucając, że wydając przedmiotową decyzję organ celny nie wziął pod uwagę stanu faktycznego pojazdu oraz jego wartości potwierdzonych przez eksperta. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby Celnej w [...] podniósł, że przepis. art. 85 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 niniejszej ustawy, zaś przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. W świetle przywołanego przepisu art. 23 § 7 Kodeksu celnego organom celnym przysługuje nie tylko kompetencja do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale także uprawnienie do badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym, zwłaszcza w przypadku, gdy zadeklarowana wartość transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru. Wartość transakcyjna towaru powinna bowiem odpowiadać jego cenie rynkowej w kraju eksportu. Tylko taka wartość jest wartością, celną w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Nawet ewentualność nabycia pojazdu po wyjątkowo "okazyjnej" cenie nie ma zatem znaczenia przy ustalaniu wartości celnej. Jak wynika z treści art. 191 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 262 Kodeksu celnego, organ celny rozstrzyga sprawę na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu określonych dowodów za wiarygodne, innych natomiast za niewiarygodne. Z uzasadnienia decyzji w sposób jednoznaczny wynika, iż materialna wiarygodność załączonej do zgłoszenia celnego faktury została zakwestionowana z uwagi na fakt, iż nie odzwierciedla wartości rzeczywistej towaru. Organ celny pierwszej instancji wykazał, iż wartość zadeklarowana prze stronę w sposób istotny odbiega od cen adekwatnej wersji samochodu marki [...] na rynku eksportera (weryfikację przeprowadzono w oparciu o katalog Schwackeliste 6/2002, str. 169). Z załączonego do zgłoszenia celnego Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z dnia 9 lipca 2002r. wynika, że przedmiotowy samochód został dopuszczony w sposób bezwarunkowy do ruchu. W ww. Zaświadczeniu nie odnotowano żadnych uwag, które mogłyby rzutować na wartość pojazdu. W świetle art. 23 § 7 Kodeksu celnego, a także przytoczonych wyżej argumentów, zdaniem Dyrektora Izby Celnej Naczelnik Urzędu Celnego [...] miał podstawy do odmowy uznania za wartość celną zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej. Podniósł również Dyrektor Izby Celnej w [...], że zastosowanie metody "ostatniej szansy" określonej w art. 29 Kodeksu celnego nakłada na organ obowiązek kolejnego rozważenia i wyeliminowania metod ustalania wartości celnej, przewidzianych w art. 25 - art. 28 tejże ustawy i organ celny pierwszej instancji rozważył oraz w sposób uzasadniony odrzucił możliwość zastosowania niniejszych metod. Postępowanie w kwestii ustalenia wartości używanych pojazdów zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego komitetu do porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908 z 1999r.). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym studium zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności, jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej". Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury lub innego dokumentu określającego wartość transakcyjną dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych w polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie wyżej wymienionych metod w odniesieniu do używanych samochodów Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał, za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Jak słusznie zaznaczył organ celny pierwszej instancji, kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zastosowanie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim towary dla których ustalana jest wartość celna. W przypadku importu pojedynczych samochodów organy celne nie mają możliwości sprawdzenia wiarygodności zawieranych pomiędzy podmiotami transakcji. Zwłaszcza, że wykazywane w nich ceny sprzedaży nie zawsze odpowiadają rzeczywistym operacjom finansowym. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. W związku z tym, iż sprowadzony przez stronę samochód jest pojazdem używanym, zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art. 25 - art. 28 Kodeksu celnego. Mając powyższe na uwadze, organ celny pierwszej instancji w sposób zasadny posłużył się metodą tzw. "ostatniej szansy" określoną w art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku, gdy wartość celna nie może być ustalana na podstawie art. 23 § 1 oraz art. 25 - art. 28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., 2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie taryf Celnych i Handlu z 1994r., 3) Przepisów Działu III ustawy Kodeks celny. Zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu zgodnie z metodą określoną w art. 29 Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego [...] skorzystał z wyceny dokonanej w ocenie technicznej nr [...] z dnia 10 lipca 2002r. Rzeczoznawca, w przywołanej wyżej opinii, określił wartość bazową brutto pojazdu, którego dotyczy zaskarżona decyzja na kwotę 47690,00 PLN. Wartość samochodu wskazana przez eksperta została, przez organ celny pierwszej instancji, pomniejszona o zawartą w niej kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę podatku akcyzowego. Przyjmując kurs euro z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (1 EUR = 4,0778 PLN) organ celny pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9297,91 EUR. Wskazał również Dyrektor Izby Celnej w [...], że postawiony w odwołaniu strony zarzut, że organ celny pierwszej instancji nie wziął pod uwagę stanu faktycznego zgłoszonego pojazdu oraz jego wartości należy uznać za bezpodstawny. Naczelnik Urzędu Celnego [...] przeprowadził bowiem wnikliwą analizę poziomu cen samochodów tej samej marki i typu, zarówno na rynku eksportera skąd sprowadzony został przedmiotowy pojazd, jak również jego aktualnych cen na rynku krajowym. Powyższa analizę przeprowadzono w oparciu o specjalistyczne wydawnictwa powstające na podstawie dokładnej obserwacji rynku samochodów używanych prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów. Katalogi te są stosowane nie tylko przez organy administracji celnej, ale także przez szereg innych instytucji i firm. Organ celny pierwszej instancji uwzględnił również, w ramach materiału dowodowego, dostarczone przez stronę dokumenty określające stan techniczny pojazdu oraz jego wartość. Ze znajdującego się w aktach sprawy Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z dnia 9 lipca 2002r. wynika, że przedmiotowy samochód został dopuszczony w sposób bezwarunkowy do ruchu. Przedmiotowe zaświadczenie nie zawiera żadnych uwag, które mogłyby rzutować na obniżenie wartości pojazdu. Przedłożona przez stronę ocena techniczna nr [...] z dnia 10 lipca 2002r. została przyjęta za podstawę kalkulacji wartości celnej towaru jako zawierająca, w opinii organu celnego, precyzyjniejsze określenie wartości pojazdu niż wspomniane wyżej katalogi, które dla rocznika 2002 podają jedynie ceny pojazdów nieużywanych, będące z oczywistych względów wyższymi niż wartość określona w ocenie technicznej. Konkludując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że kwota ustalona przez organ celny pierwszej instancji, mogła być przyjęta za wartość celna samochodu na podstawie art. 29 Kodeksu celnego. Skargę na powyższą decyzję złożył F. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie zgłoszenia celnego z dnia 10 lipca 2002r. za prawidłowe. W uzasadnieniu skargi F. W. wskazał, że dokonał zgłoszenia celnego samochodu sprowadzonego z Belgii, marki [...], dołączając do zgłoszenia fakturę zakupu samochodu w oryginale. Organ celny I instancji uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej, nie wskazał jednak dlaczego nie przyjął ceny zakupu - ceny transakcyjnej z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, oraz nie zażądał żadnych wyjaśnień czy dokumentów. Skarżący wskazał, że cena zakupu 6200 euro wynikała z tego, iż samochód był już po wypadku, nie ma ABS, alarmu, poduszek powietrznych, klimatyzacji. Zdaniem skarżącego wartość transakcyjna towaru odpowiadała jego wartości rynkowej w kraju eksportu i winna być przyjęta jako wartość celna, która to wartość powinna uwzględniać również badania techniczne i winna być poprzedzona rewizją celną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1, dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz. U. z 1999r. Nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towaru przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani). Odstępstwo od zasady, że wartość celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego, przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Schwacke Listę" nr 6/2002 (strona 160). A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w w/w katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), z uwzględnieniem, iż samochód został sprowadzony z Belgii. W aktach sprawy brak jest tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa. Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie postępowania, ponieważ "Schwacke Listę" nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. Nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji celnej uwzględni powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego i zakresu postępowania dowodowego oraz treści uzasadnienia decyzji. Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.