I SA/Gd 2398/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29.10.2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 122,40 zł (słownie: sto dwadzieścia dwa złote 40/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 I SA/Gd 2398/01 Uzasadnienie W dniu 31.05.2001 r. pan J. W. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego z Francji samochodu osobowego marki Seat Ibiza procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. rachunek nr [...] z dnia 17.05.2001 r. określający wartość przedmiotowego pojazdu na 31.000,00 FRF, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] oraz DWC. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 31 maja 2001 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 47.499,80 FRF (tj. 25.165.40 PLN - tabela kursów walut NBP nr 98/A/NBP/2001 1 FRF = 0.5298 PLN). W odwołaniu strona podnosi, że przy ustaleniu wartości przedmiotowego pojazdu nie uwzględniono czynników obniżających jego rzeczywistą wartość tj. potrzeby lakierowania całego pojazdu z uwagi na mechaniczne uszkodzenia na całej powierzchni samochodu, zużycia z uwzględnieniem rocznej eksploatacji i przebiegu 31.090 km, zużycia ogumienia 50%, braku poduszek powietrznych. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzja z dnia 29 X 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej. O zakwestionowaniu wiarygodności ww. rachunku zadecydowała przede wszystkim rażąco niska - 31.000,00 FRF - cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 4301). W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Wobec niemożności zastosowania metod wskazanych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego). Zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej można się przy stosowaniu tej metody oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła) podatku VAT, akcyzowego i cła. Dyrektor Urzędu Celnego rozpatrując przedmiotową sprawę, przy ustalaniu wartości celnej samochodu zastosował zastępczą metodę ustalania wartości celnej towarów, tzw. metodę "ostatniej szansy" - określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Organ celny do ustalenia wartości celnej przyjął kwotę 44.100,00 PLN (średnia cena rynkowa nieuszkodzonych pojazdów o ww. parametrach), na podstawie katalogu "Eurotax" -Informator rynkowy, samochody osobowe 5'2001, str. 361. Wartość rynkowa 44.100,00 PLN Wartość po odliczeniu 22% VAT 36.147,50 PLN Wartość po odliczeniu 6,4% akcyzy 33.973,30 PLN Wartość po odliczeniu 35% cła 25.165,40 PLN Rozporządzeniem z dnia 08.03.2001 r. Minister Środowiska zmienił rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz. 204). W wyniku tej nowelizacji jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy wycofane z eksploatacji - nie zarejestrowane lub niezdolne do ruchu. W dniach 12 i 15 marca 2001 r. Minister Finansów zmienił rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych oraz rozporządzenie w sprawie określenia urzędów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary w poszczególnych urzędach celnych (Dz.U. Nr 17, poz. 197, 198 i 204). Ww. przepisy, które weszły w życie w dniu 24 marca 2001 r., zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. W świetle powyższych regulacji przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" określonej w art. 29 Kodeksu celnego nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu ("Eurotax") określonego w procencie stopnia uszkodzenia, gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. Dotyczy to także korekty z tytułu ponadnormatywnego zużycia (w tym przebiegu). W ocenie Prezesa GUC ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" poprzez odliczenie od wartości rynkowej pojazdu tej samej marki i rocznika z katalogu należności celno - podatkowych w odniesieniu do używanych pojazdów następuje z uwzględnieniem wszystkich czynników' cenotwórczych i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych. Odnosząc się do zarzutu strony, iż importowany przez nią pojazd nie został wyposażony przez producenta w poduszki powietrzne, Prezes GUC stwierdza, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, które by to potwierdzały. W rozpatrywanej sprawie organ celny pierwszej instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej na rachunku cenie transakcyjnej, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ok. 50% od ceny w nim zawartej. Tak więc zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu uznać należy za w pełni uzasadnione. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan J. W. podtrzymał zarzuty zgłoszone w odwołaniu, wskazując, że podważanie wiarygodności faktury jest nieuzasadnione. Błędnie wykluczono okres eksploatacji pojazdu, uszkodzenia wypadkowe i brak poduszek powietrza jako czynniki mające wpływ na cenę transakcyjną. Ustalenie rzeczywistej wartości pojazdu przez rzeczoznawcę potwierdziłoby słuszność stanowiska skarżącego. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł ojej oddalenie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Dział III Kodeksu celnego zatytułowany został "Wartość celna towarów" i rozpoczyna się od przepisu (art. 21) przedstawiającego cel, w jakim określa się wartość celną towaru. Po słowniczku definiującym użyte w omawianym dziale określenia (art. 22) zawarto w przepisie art. 23 § 1 Kodeksu celnego fundamentalną zasadę, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna wyrażająca się w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z redakcją przepisu art. 23 po określeniu zasady w następnych paragrafach pomieszczono odstępstwa (wyjątki) od zasady polegające na bezpośrednim wykluczeniu wartości transakcyjnej poprzez wskazanie okoliczności takich, jak w § 2, aż do wyjątku umieszczonego w § 7 art. 23, gdzie o wyjątku tym nie decyduje w sposób bezpośredni przepis ustawowy, ale ocena ("z uzasadnionych przyczyn") organu celnego, który może zakwestionować wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej, dołączonych do zgłoszenia celnego. Konsekwencją zastosowania przepisów art. 23 jest przepis art. 24 § 1 Kodeksu celnego stanowiący, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie omawianego przepisu, to ustala się ją stosując w kolejności art. 25 - 28 Kodeksu celnego (i w końcu art. 29). Przytoczenie stanu prawnego ma na celu wykazanie, iż omówione przepisy działu III Kodeksu celnego zamieszczone zostały w logicznej kolejności, a zatem przepisów art. 25 - 29 nie można stosować wcześniej, dopóki nie zostanie wykazana okoliczność z art. 23 § 7. Innymi słowy, dyspozycje art. 25 - 29 nie mogą służyć do uzasadnienia stanowiska w zakresie treści art. 23 § 7, byłoby to bowiem odwrócenie logiki działu III. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje oparcie w przepisie art. 23 § 8 Kodeksu celnego, gdzie wyraźnie stanowi się, iż przed ustaleniem wartości celnej na podstawie art. 25 - 29 organ celny wyjaśnia zgłaszającemu, na jego pisemny wniosek, przyczyny zastosowania § 7,wyznaczając termin na złożenie wyjaśnień. Na płaszczyźnie stanu prawnego oczywiste staje się, że organy celne naruszyły reguły omówionego postępowania. Organ celny I instancji poprzez to, że w ogóle nie uzasadnił zastosowania art. 23 § 7, mimo że przepis ten powołał w podstawie prawnej decyzji i do czego obligował go art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego). Organ celny odwoławczy, niezależnie od tego, iż bada całość sprawy, poprzez utrzymanie stanowiska organu pierwszoinstancyjnego z błędną motywacją oraz nieudzielenie odpowiedzi na zarzut odwołania. Jeżeli z przepisu cyt. art. 23 § 1 wynika, że wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, to wnioskować należy, iż cena ta objęta została rachunkiem wystawionym przez kontrahenta zagranicznego, zaś by wykazać niezgodność tej ceny z prawdą dokonać należy ustaleń w oparciu o okoliczności wynikające z kontekstu zagranicznego (np. fałsz rachunku przez sprzedawcę, podwójne fakturowanie, czy cena niezgodna z zachowaniami na rynku zagranicznym). Notoryjnie znany jest fakt, że ceny na rynku polskim kształtują się w oparciu o inne kryteria niż na rynkach zagranicznych. Uznając przeto, że w sprawie niniejszej nastąpiło, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisu pozwalającego na ustalenie wartości celnej odmiennie niż w zgłoszeniu celnym, to tym samym za zbędne uznać należy rozważania nad sposobem ustalania tej wartości, gdyż w ponownym postępowaniu przede wszystkim ta kwestia (art. 23 § 7) wymaga ponownego rozstrzygnięcia, które może nastąpić na poziomie organu odwoławczego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił w całości zaskarżoną decyzję, zaś z mocy art. 152 tej ustawy wykonanie tej decyzji nie może nastąpić do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (por. art. 168 tej ustawy). Zwrot wpisu na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 97 § 2 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 1 maja 1995 r. o NSA (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1c oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 2 wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.