I SA/Gd 24/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 4 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej "k.p.a.", art. 59 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia M.B. (dalej: skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia 30.08.2018r. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w postaci: (1) zajęcia rachunków bankowych (zawiadomienie z dnia 5 października 2018 r. doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 11 października 2018r., a zobowiązanemu w dniu 16 października 2018 r.), (2) z innych wierzytelności, tj. z tytułu nadpłaty podatku u dłużnika zajętej wierzytelności Naczelnika Urzędu Skarbowego (zgodnie z zawiadomieniem z dnia 24.07.2019r.), (3) z wynagrodzenia za pracę (zgodnie z zawiadomieniem z dnia 24.07.2019r.). Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 8 października 2018 r. Pismami z dnia 8 października 2018 r. M.B. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i jego umorzenie. Jako podstawę zarzutów wskazał niedopuszczalność egzekucji oraz zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a.), zastosowania zbyt uciążliwego środka w postaci zajęcia nieruchomości (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.), prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), niespełnienie przez zagraniczne tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 102 o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia 22 października 2018 r. Naczelnik uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) postanowieniem z dnia 7 grudnia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 27 marca 2019 r. M.B. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika, w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 7 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2019 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W dniu 10 czerwca 2019 r. Dyrektor wydał postanowienie, którym uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. Naczelnik odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o zagraniczne tytuły wykonawcze. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez stronę Dyrektor postanowieniem z dnia 16 września 2019 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części, w jakiej organ ten ocenił przesłanki: śmierci zobowiązanego, dopuszczalności egzekucji administracyjnej, dopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego oraz umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela i w tym zakresie umorzył postępowanie a w pozostałym zakresie postanowienie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Postanowieniem z dnia 13 września 2019r. Naczelnik US umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 27 marca 2019 r. w zakresie przesłanek z art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. Organ wskazał, że w przypadku postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o zagraniczne tytuły wykonawcze art. 104 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 425), dalej jako "ustawa o wzajemnej pomocy", wyklucza możliwość merytorycznego badania przesłanek z art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, zobowiązany złożył zażalenie, zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 105 § 1 k.p.a., art. 59 § 1 pkt 1-4, 7 u.p.e.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że postanowienie organu pierwszej instancji znajduje podstawę prawną w art. 59 § 2a u.p.e.a., który stanowi, że w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach określonych w § 1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz w § 2. Z przepisu tego wynika a contrario, że przepis art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3 , 5 i 8 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w przypadku powyższych należności. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie, w której zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 7 u.p.e.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie postanowień i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając postawione zarzuty skarżący stwierdził, że postanowienie Dyrektora z dnia 4 listopada 2019 r. zostało wydane przedwcześnie albowiem postępowanie zażaleniowe z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno zostać zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań egzekucyjnych oraz postępowania ze skargi na postanowienie Dyrektora z dnia 10 czerwca 2019 r. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie jest wadliwe, albowiem Dyrektor powinien uchylić je w całości i umorzyć postępowanie egzekucyjne. Ponadto, jego zdaniem, brak było podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w zakresie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. Wnoszący skargę stwierdził dalej, że nie jest osobą zobowiązaną, nie posiada zadłużenia w kwotach wynikających z zagranicznych tytułów wykonawczych, nie otrzymał żadnej decyzji, z której wynikałoby zadłużenie a przepisy prawa nie zobowiązywały go do uiszczania zobowiązań wynikających z wystawionych tytułów wykonawczych. Zwrócił także uwagę, że przed wszczęciem egzekucji nie otrzymał upomnienia ani wezwania do zapłaty. M.B. podniósł, że egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na wykonanie wszystkich zobowiązań, które na nim ciążyły a ponadto są to zobowiązania przedawnione. Brak było również podstaw do obciążania zobowiązanego kosztami wynikającymi z pierwotnego tytułu wykonawczego. Zdaniem strony z naruszeniem art. 80 § 3 u.p.e.a. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Ponadto strona stwierdziła, że organ egzekucyjny nie przedstawił zobowiązanemu prawidłowego odpisu pierwotnego tytułu wykonawczego ani dowodu jego doręczenia przez wierzyciela. Wnoszący skargę zarzucił też, że kwoty wynikające z zawiadomienia o zajęciu wierzytelności różnią się od kwot wskazanych w tytule wykonawczym, a tytuły wykonawcze nie odpowiadają warunkom z art. 102 ust. 1 i 2 ustawy o wzajemnej pomocy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (jeśli zgłoszone zarzuty okazały się uzasadnione), a postanowienie w tym przedmiocie wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, co zaakceptował organ odwoławczy, umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. Taki jest też zakres niniejszej sprawy. Wszelkie zarzuty skargi wykraczające poza tak zakreślone granice sprawy nie podlegały rozpatrzeniu, jako niemające wpływu na treść rozstrzygnięcia. Spór dotyczył wyłącznie tego, czy prawidłowo organ uznał, że wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych z dnia 30 sierpnia 2018 r. w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. był bezprzedmiotowy. Art. 59 u.p.e.a. reguluje kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując obligatoryjne i fakultatywne jego przesłanki. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpią przeszkody o trwałym charakterze, uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania, bądź powodujące, że jego dalsze prowadzenie jest niecelowe, następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania, gdyż przepis art. 59 u.p.e.a. nie wyznacza terminu do złożenia takiego wniosku. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany i wierzyciel mogą wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Z dniem 21 listopada 2013 r., w wyniku wejścia w życie ustawy o wzajemnej pomocy, uregulowano zasady umarzania postępowania egzekucyjnego w zakresie dochodzenia należności pieniężnych państw członkowskich lub państw trzecich. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie dochodzenia należności państw członkowskich lub państw trzecich powinno być wyłączone do czasu całkowitej realizacji wniosku tego państwa o odzyskanie należności pieniężnych, chyba że z wnioskiem o wycofanie wniosku o odzyskiwanie należności pieniężnych lub ze zmienionym wnioskiem wystąpi to państwo (art. 81 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy). W art. 59 § 2a u.p.e.a. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie dochodzenia należności państw członkowskich lub państw trzecich przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska ograniczono do przypadków wyszczególnionych w art. 59 § 1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz § 2, w których występują zdarzenia na terytorium RP możliwe do zidentyfikowania przez organ egzekucyjny. W zakresie należności pieniężnych państw członkowskich lub państw trzecich (art. 2 § 1 pkt 8 i 9) postępowanie egzekucyjne umarza się w następujących przypadkach: 1) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4): 2) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego (art. 59 § 1 pkt 6); 3) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne (art. 59 § 1 pkt 7); 4) na żądanie wierzyciela (art. 59 § 1 pkt 9); 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2). W świetle powyższego podkreślić należy, że zawarte w piśmie z dnia 27 marca 2019 r. przesłanki umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o zagraniczne tytuły wykonawcze z dnia 30 sierpnia 2018 r., wymienione w art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. nie mogły być przedmiotem badania merytorycznego przez organy obu instancji, co prawidłowo stwierdziły organy obu instancji. Jak stanowi art. 104 ustawy o wzajemnej pomocy, spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, pierwotnego tytułu wykonawczego oraz powiadomienia dokonanego przez państwo członkowskie lub państwo trzecie są rozstrzygane przez właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie, o czym informowano zobowiązanego wielokrotnie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że rozpoznanie sprawy w trybie art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. było niedopuszczalne, co w konsekwencji zobowiązywało organ w zgodzie z treścią art. 105 k.p.a. do umorzenia postępowania w tym zakresie. Końcowo należy wskazać, że organy, wbrew zarzutom skargi nie naruszyły przepisów postępowania, zwłaszcza art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Brak akceptacji strony dla zaprezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu, nie jest równoznaczny z naruszaniem wskazanych przepisów. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.