I SA/Gd 241/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 14 marca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu: "PPPr", "A" Sp. z o. o. z siedzibą w W. (zwane dalej w skrócie: "Spółką") wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że od momentu rozpoczęcia postępowania kontrolnego Spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, wartość jej środków trwałych wynosi 0 zł, a składając wniosek Spółka nie posiadała żadnych środków finansowych, z których mogłaby uiścić wpis sądowy (20.481,00 zł). Wskazano, że wstępny rachunek zysków i strat przygotowywanego sprawozdania finansowego za ubiegły rok wskazuje na ujemny wynik finansowy Spółki, w związku z czym podjęto działania mające na celu likwidację Spółki. Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia - w terminie 7 dni - następujących dokumentów źródłowych: a) odpisu zeznania podatkowego za 2012 r., b) sprawozdania finansowego za 2012 r., c) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy albo zaświadczenia z banku o zamknięciu w ww. okresie rachunków bankowych dotychczas prowadzonych dla spółki, d) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, e) oświadczenia, czy z majątku spółki jest aktualnie prowadzona egzekucja, a jeżeli tak przedłożenia wszelkich dowodów jej dotyczących, f) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania (wobec ZUS, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), których nie spłaca, jeżeli tak przedłożenia dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia, g) oświadczenia, czy spółka zawiesiła działalność gospodarczą, a jeżeli tak stosownego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, h) odpisu dokumentów potwierdzających rozpoczęcie procesu likwidacji spółki. Z wymaganych dokumentów Spółka przedłożyła oświadczenia z dnia 30 kwietnia 2013 r., w których prezes jej zarządu wskazał, że Spółka nie posiada żadnego majątku i w związku z tym nie jest aktualnie prowadzona egzekucja, nie zawieszono także działalności gospodarczej. Przesłano ponadto odpisy: zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (CIT-8) za 2012 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonych na dzień 31 grudnia 2012 r., zestawienia sald i obrotów za okresy sprawozdawcze od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r., zestawienie przychodów, kosztów i dochodu za okres 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Mając na względzie przedstawione dane, postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 241/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził okoliczności podanych przez Spółkę we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Według rachunku zysków i strat za 2012 r. Spółka zakończyła ten rok zyskiem w wysokości netto 906.395,95 zł, zaś dochód wykazany w zeznaniu podatkowym wyniósł 1.119.007,95 zł. Co więcej, spółka nadal uzyskiwała dochody, na dzień 31 marca 2013 r. jej dochód brutto wyniósł bowiem 46.176,83 zł. Wbrew zatem twierdzeniom prezesa zarządu Spółka nie tylko formalnie, ale i faktycznie nadal prowadziła działalność gospodarczą. Przedłożone dokumenty źródłowe nie potwierdziły również, że wynik finansowy spółki za ubiegły rok był ujemny. Zwrócono także uwagę, że Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów na podniesioną we wniosku okoliczność podjęcia działań zmierzających do jej likwidacji. Wątpliwości co do rzetelności składanych przez prezesa zarządu spółki oświadczeń wzbudziła ponadto analiza przedłożonych wyciągów bankowych, które potwierdziły, że rachunki spółki zostały zajęte w ramach prowadzonej z jej majątku egzekucji, co przeczy jego oświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2013 r. Mając na uwadze powyższe, uznano za wykazane jedynie okoliczności potwierdzone przedłożonymi dokumentami źródłowymi. Wynika z nich, że Spółka faktycznie nie posiada obecnie środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nie wiadomo jednakże, czy posiada środki pieniężne w kasie, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości, jak również czy nadal jest w posiadaniu innych aktywów pieniężnych w kwocie 50.903,90 zł wykazanych w bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2012 r. Podkreślono także, iż ww. środki wystarczyłyby na pokrycie wpisu w całości. Skoro zaś w okresie ostatnich miesięcy spółka dysponowała ww. środkami finansowymi, to mogła i powinna je była zabezpieczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Bez znaczenia uznano okoliczność, że na dzień sporządzenia bilansu spółka posiadała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 2.382.022,88 zł, w tym z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy w wysokości 1.613.417,17 zł i z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń w wysokości 768.605,71 zł, bowiem z drugiej strony posiadała należności krótkoterminowe w kwocie 3.970.883,86 zł, w tym m.in. z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy w wysokości 3.908.340,50 zł oraz środki i inne aktywa pieniężne w wysokości 60.653,24 zł. W dniu 24 czerwca 2013 r. Spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W jego uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że uzasadnienie wydanego w sprawie postanowienia nie odzwierciedla faktycznych danych. Na koniec 2012 r. Spółka posiadała bowiem należności w wysokości ca.4.970.000 zł przy zobowiązaniach ca.3.386.000 zł. Kwoty należności do dnia wniesienia sprzeciwu nie zostały jednak odzyskane, w związku z czym nie nastąpiła również zapłata zobowiązań. Wyjaśniono także, iż wykazany w 2013 r. dochód pochodzi wyłącznie ze sprzedaży samochodu, a Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Wobec wniesienia ww. sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 maja 2013 r. utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 tekst jedn. ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to wnioskodawcy rzeczą, jako osoby zainteresowanej jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślenia wymaga, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych zawarte we wniosku oświadczenie strony nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy i musi być poparte jednoznaczną, konkretną dokumentacją źródłową. Wniosek ten ma bowiem na celu jedynie zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy i nie zmienia tego nawet fakt nałożenia na niego rygoru odpowiedzialności karnej za podanie danych nieprawdziwych, czy zatajenie prawdy (podobne stanowisko zajął dla przykładu NSA w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 71/09). Tymczasem, utrwalony w aktach sprawy materiał dowodowy, zebrany przy udziale strony postępowania, nie daje podstaw by stwierdzić, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak zasadnie wskazano w wydanym już w sprawie postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., według rachunku zysków i strat za 2012 r. Spółka zakończyła ten rok zyskiem w wysokości netto 906.395,95 zł, zaś dochód wykazany w zeznaniu podatkowym za ww. rok wyniósł 1.119.007,95 zł. Aktualne jest ponadto stwierdzenie, że Spółka nadal osiąga przychody, czego nie zmienia rodzaj ich źródła (według złożonego w sprzeciwie wyjaśnienia dochód w 2013 r. wynika ze sprzedaży samochodu). Na dzień 31 marca 2013 r. jej dochód brutto wyniósł 46.176,83 zł, przy przychodach w wysokości 51.889,38 zł i kosztach ich uzyskania w kwocie 5.712,55 zł. W dalszym ciągu, pomimo stosownych zapewnień nie potwierdzono również dowodnie podjęcia działań mających na celu likwidację Spółki. Spółka nie wykazała także zasadności podniesionego we wniosku o przyznanie prawa pomocy twierdzenia, że jej wynik finansowy za ubiegły rok był ujemny, czemu przeczą dołączone do wniosku dokumenty źródłowe. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik Spółki nie uzupełnił związanej z tym nieścisłości, co działa na niekorzyść dokonywanej oceny jej sytuacji. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka faktycznie nie posiada obecnie środków pieniężnych na rachunkach bankowych, niemniej jednak jest to jedynie fragment wymaganej do podjęcia przez Sąd decyzji w przedmiocie przyznania prawa pomocy wiedzy. Pomimo zasygnalizowania tej okoliczności w postanowieniu referendarza sądowego Spółka nadal nie wyjaśniła, czy posiada jakiekolwiek środki pieniężne w kasie, jak również czy jest w posiadaniu innych aktywów pieniężnych wykazanych w przedłożonym Sądowi bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2012 r. Nie bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje przy tym nie wyjaśniona przez Wnioskodawcę sprzeczność wynikająca z okoliczności zajęcia rachunków Spółki. Kwestia ta może wprawdzie sygnalizować wystąpienie kłopotów finansowych, jednakże nie zupełne zobrazowanie sytuacji Spółki, w połączeniu z niespójną argumentacją strony w świetle ocenianych dokumentów, nie pozwalają wyłącznie w oparciu o tę okoliczność wyprowadzić pozytywnego dla niej w skutkach wniosku. Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja pełnomocnika odnośnie posiadanych przez Spółkę krótkoterminowych zobowiązań i należności. Wyjaśnienia te, wskazujące na brak ich uregulowania przez kontrahentów Spółki, nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Nie istnieją bowiem w aktach sprawy, poza pisemnym oświadczeniami, żadne dowody, które potwierdzały by ten stan rzeczy. Istotny jest przy tym fakt, że wskazywana wysokość należności przewyższa równowartość zobowiązań, co potwierdza, że w perspektywie Spółka jest wypłacalna i może podjąć kroki w celu zdobycia środków pozwalających pokryć wymagany w sprawie wpis sądowy. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.