I SA/Gd 243/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Bogusław Szumacher (spr.) Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Dorota Łabuda po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej . z dnia 1 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kwoty 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 243/04 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 1 marca 2004 r. nr PH/4407-171/04/09 Dyrektor Izby Skarbowej odmówił E. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 października 2003 r. określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1998 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynikało, iż przesyłka zawierająca decyzje pierwszoinstancyjne w dniu 18 października 2003 r. została awizowana z powodu niemożności jej doręczenia adresatowi i pozostawiona na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym [...], a następnie wobec niepodjęcia jej przez adresata została w dniu 3 listopada 2003 r. zwrócona przez pocztę nadawcy. Organ odwoławczy wskazał, że ostatnim dniem okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), był dzień 3 listopada 2003 r., który zgodnie z art. 150 § 2 tej ustawy, należało uznać za datę prawnie skutecznego doręczenia decyzji. W przedmiotowej sprawie było więc bezsporne, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upłynął z dniem 17 listopada 2003 r. Natomiast E. L. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu 30 grudnia 2003 r. (jeden dzień po otrzymaniu przedmiotowych decyzji w siedzibie urzędu skarbowego). Organ odwoławczy stwierdził, że podatniczka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż wskazana przez nią we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, tj. pogorszenie stanu zdrowia (w okresie, w którym miało miejsce doręczenie decyzji) związana z przewlekłą chorobą, nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Z zaświadczenia lekarskiego dołączonego przez podatniczkę wynikało, że była ona leczona z powodu przewlekłego zespołu lękowo-depresyjnego od dnia 30 października 2000 r. Nie sposób zatem uznać tej choroby za nagłą. Ponadto wbrew argumentom podatniczki zaświadczenie lekarskie nie potwierdzało faktu pogorszenia stanu zdrowia, uniemożliwiającego wniesienie w ustawowym terminie środka odwoławczego. Organ odwoławczy zauważył też, że podatniczka brała czynny udział w toku postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji. Zdaniem organu odwoławczego leczenie depresji nie wpływa na zdolność procesową podatnika, nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej, a z akt sprawy nie wynikało, aby E. L. utraciła zdolność do czynności prawnych. Skoro zatem nie była osobą pozbawioną zdolności do czynności prawnych, to mogła uczestniczyć w postępowaniu podatkowym osobiście lub przez ustanowionego pełnomocnika. W skardze z dnia 2 kwietnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. L. zarzuciła postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej niezgodność z prawem. Skarżąca podkreśliła, że brak działań z jej strony był podyktowany stanem zdrowia. Niedochowanie terminów nie było przez nią zawinione, gdyż pozostawało poza jej wolą i sferą działania. Skarżąca podniosła, że wskazywane przez nią okoliczności zostały uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w G. za podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi w innym postępowaniu podatkowym (kopia postanowienia stanowi załącznik do skargi). W odpowiedzi na skargę z dnia 4 maja 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, dodatkowo podnosząc, iż skarżąca w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołań, brała czynny udział w odrębnym postępowaniu skargowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Ośrodkiem Zamiejscowym w G., co znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia postanowienia tego Sądu z dnia 7 listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej ma ścisły związek z rozstrzygnięciem w sprawie, w której organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uznanie bowiem, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie miało miejsca, gdyż w postępowaniu prowadzącym do doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej nastąpiło także naruszenie przepisów proceduralnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to wówczas przywrócenie terminu do wniesienia odwołania staje się bezprzedmiotowe. Skoro więc w sprawie skarżącej o sygn. akt I SA/Gd 242/04 Sąd uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, to tym samym postanowienie odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania utraciło swój sens prawny i nie może ostać się w obrocie prawnym. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie mogłoby się utrzymać, nawet gdyby przyjąć – jak uczynił to organ odwoławczy – że decyzje określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług zostały skutecznie doręczone. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową, przewidzianą w przepisie art. 162 Ordynacji podatkowej, której zastosowanie uzależnione jest m.in. od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie wymaga udowodnienia istnienia faktu. Prawdopodobieństwo inaczej niż udowodnienie jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej. Jeżeli strona powołuje się na pogorszenie stanu zdrowia związane z przewlekłą chorobą, potwierdzoną zaświadczeniem wydanym przez lekarza specjalistę, to, w ocenie Sądu, można przyjąć, iż uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej. Nie można twierdzić ze względu na rodzaj i specyfikę dolegliwości chorobowych, na które cierpi skarżąca (zespół depresyjno-lękowy), iż okoliczność uczestniczenia przez nią w dniu 7 listopada 2003 r. w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Ośrodkiem Zamiejscowym w G. wyłączała brak winy w uchybieniu terminu. Organ odwoławczy dokonując podziału chorób na uzasadniające brak winy, tj. nagłe, i nieuzasadniające braku winy, tj. przewlekłe, nie dostrzegł, że przeszkodą nie do przezwyciężenia, niepozwalającą na wyręczenie się inną osobą w dokonaniu czynności procesowej, może być zarówno nagłe pogorszenie stanu zdrowia osoby przewlekle chorej, jak i nagłe zachorowanie osoby zdrowej. Zasadniczym kryterium podziału okoliczności będących przyczyną uchybienia terminowi jest w takim wypadku nieprzewidywalność oraz związany z nią element zaskoczenia. W tym kontekście przywoływany przez organ odwoławczy argument, że skarżąca brała aktywny udział w postępowaniu podatkowym toczącym się przed wydaniem decyzji, w zestawieniu z późniejszą okresową biernością dodatkowo wskazuje, choć wbrew intencji organu odwoławczego, iż zostało to spowodowane zdarzeniami nagłymi, na które skarżąca nie miała wpływu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.