I SA/Gd 248/16
PostanowienieWSA w Gdańsku2016-03-10
Skład orzekający: Agnieszka Dusza-Kasprzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest zasadny, skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów w takich sprawach?Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne podlega umorzeniu, ponieważ strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona od ponoszenia tych kosztów na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) PPSA. Niemniej jednak, strona korzystająca z ustawowego zwolnienia może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co w niniejszej sprawie zostało wykazane.Stan faktyczny
P. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarga skarżącego dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na utrzymywanie się z emerytury rodziców i świadczeń na dzieci w rodzinie zastępczej, brak własnych dochodów oraz problemy zdrowotne.Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienie adwokata z urzędu.
W dniu 9 marca 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął formularz wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy są rodziną zastępczą dla dwojga wnucząt. Rodzina utrzymuje się z emerytury matki wnioskodawcy w wysokości 1500 zł i pomocy otrzymywanej na dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej w wysokości 1400 zł. Wnioskodawca i jego ojciec nie posiadają dochodu. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego dochodu, jest osobą bezrobotną, leczy się psychiatrycznie od wielu lat z depresji, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Przedłożył zaświadczenia z urzędu skarbowego o nieskładaniu zeznania podatkowego w roku 2011, 2012, 2013 i 2014. Posiada wnioskodawca w użytkowaniu wieczystym grunt o pow. 600 m2 zabudowany zrujnowanym budynkiem zlewni mleka. Posiada zadłużenie w opłacaniu podatku. Otrzymał te nieruchomość w darowiźnie od wuja.
Rozpoznając złożone wnioski zważono, co następuje :
Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. e) wskazywanej ustawy. Tym samym wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta on już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i jako takie należało je umorzyć na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 postanowienia).
Z kolei jak wynika z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
Rozpoznając wniosek skarżącego referendarz miał na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, niedysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W tym kontekście należy mieć przede wszystkim na uwadze obecną sytuację materialno-bytową skarżącego. Przede wszystkim należy wskazać, że w praktyce wnioskodawcę utrzymują rodzice, osiągający dochód na poziomie 2900 zł na pięć osób, w tym dwoje małoletnich umieszczonych w rodzinie zastępczej. Daje ok. 580 zł na jednego członka rodziny. Skarżący nie posiada także żadnych zasobów pieniężnych. Istotne dla oceny sytuacji finansowej skarżącego i rozstrzygnięcia jest natomiast fakt, że skarżący od wielu lat nie osiąga dochodów.
W tym stanie faktycznym należy uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e) oraz art. 262 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło