I SA/Gd 255/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. z tytułu sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 29 marca 2012 r. (data stempla pocztowego), W. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości 850 zł brutto, zaś jego małżonka rentę w kwocie 837 zł brutto. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi udział (1/2) w prawie własności domu, którego wielkości nie podano. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wydatki na same lekarstwa dla żony wnioskodawcy, która jest osobą schorowaną, wynoszą około 250 zł miesięcznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. (doręczonym w dniu 24 kwietnia 2012 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z tytułu emerytury/renty, tj. ostatnich odcinków emerytury/renty, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał oświadczenie z dnia 28 kwietnia 2012 r., w którym wskazał, że oprócz emerytury i renty żony, których kserokopie przesyła w załączeniu, nie uzyskał innych dochodów w 2011 r. oraz że nie sporządzał deklaracji do urzędu skarbowego, gdyż wykonał to w jego imieniu ZUS. Nadto oświadczył, że posiadają z małżonką dwa konta (wskazując banki, które je prowadzą), na które wpływają ich świadczenia emerytalno-rentowe, jednakże oba rachunki są zajęte kwotą po 287 zł z tytułu zaległości podatkowych. Wnioskodawca podał, że wyciągi z tych rachunków prześle w terminie późniejszym, gdyż wystąpił o ich wydanie. Podał też, że koszty utrzymania mieszkania ponosi jego brat, z którym wspólnie zamieszkuje, a wnioskodawca płaci z tego tytułu tylko 100 zł. W złożonym oświadczeniu dodatkowym wnioskodawca skorygował podany przez niego wcześniej koszt zakupu lekarstw, wskazując, iż wydatkuje na nie kwotę około 270 zł raz na trzy miesiące (w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał kwotę 250 zł miesięcznie). Nadto oświadczył, że jest zadłużony w banku, gdyż mimo sprzedaży mieszkania nie udało mu się spłacić wszystkich należności. Do oświadczenia emerytalnego wnioskodawca załączył odpis decyzji o waloryzacji jego emerytury z dnia 13 marca 2012 r., z którego wynika, iż wysokość tego świadczenia wynosi 1.133,70 zł brutto (a nie jak podano we wniosku o przyznanie prawa pomocy 850 zł brutto), jednakże ze względu na dokonywane z niego potrącenia egzekucyjne w kwocie 283,42 zł wnioskodawca otrzymuje faktycznie kwotę 678,25 zł. Podkreślić należy, że wbrew treści dodatkowego oświadczenia wnioskodawca nie załączył do niego kopii decyzji w przedmiocie wysokości renty swojej małżonki, jak również nie nadesłał do dnia wydania niniejszego postanowienia wyciągów z prowadzonych dla niego i jego małżonki rachunków bankowych. Wnioskodawca nie przedłożył też rocznego obliczenia podatku za 2011 r. dokonanego za niego przez organ rentowy (PIT-40A), mimo że zgodnie z obowiązującymi przepisami zostało mu ono doręczone do końca lutego br., a zatem w dniu otrzymania wezwania winien być w jego posiadaniu. Co więcej wbrew treści wezwania nie złożył oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych ani nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na leki. W tych okolicznościach faktycznych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykonał w sposób prawidłowy nałożonego na niego obowiązku, gdyż przedłożył tylko jeden z wymienionych w wezwaniu dokumentów, pomijając pozostałe. Tym samym uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.