I SA/Gd 259/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – na rzecz radcy prawnego J.J. kwotę 76,67 zł (siedemdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt siedem groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. w punkcie pierwszym oddalił skargę I. B. na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie w pkt 2 wyroku zasądził od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na rzecz radcy prawnego J. J. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2459/12 w punkcie pierwszym uchylił postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w pkt 2 zaskarżonego wyroku; w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu w pierwszej kolejności zauważył, że rozstrzygnięcie w pkt 2 zaskarżonego wyroku o kosztach postępowania ma charakter postanowienia. Zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a. na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie WSA w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. W związku z tym, że strona złożyła skargę kasacyjną (środek odwoławczy) odnoszącą się do istoty sprawy, jej elementem mógł być również środek zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów. Sąd wskazał, że w takim wypadku, zakreślony w art. 177 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej ma również odniesienie do tej części tego środka odwoławczego, którą strona zaskarża zawarte w wyroku sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania. NSA wskazał, że na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji pełnomocnik skarżącej przedłożył spis kosztów (z załącznikiem), obejmujący m.in. opłaty za listy polecone, koszty dojazdów (k. 142 i 143 akt WSA w Gdańsku), co odnotowane również zostało w protokole rozprawy. W myśl natomiast art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie radcy prawnego w zakresie poniesionych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jak również zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, przysługuje mu bez względu na wynik sprawy. Artykuł 250 p.p.s.a. stanowi bowiem lex specialis w stosunku do art. 203 i art. 204 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 210/13). Wymieniony przepis wyraźnie wskazuje, że na należności przypadające pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu (w rozpatrywanym przypadku radcy prawnemu) składają się dwa elementy: wynagrodzenie w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków, pod warunkiem że były niezbędne oraz zostały udokumentowane. Użycie w art. 250 p.p.s.a. zwrotu "otrzymuje", zasadniczo pozbawia sąd możliwości nieuwzględnienia żądania zasądzenia kosztów w ww. zakresie, chyba że pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie podjął żadnych czynności procesowych w imieniu strony albo jego działania pozostawały w oczywistej sprzeczności z zasadami profesjonalizmu. Rozpatrujący sprawę skład NSA podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, że pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). Tym nie mniej w niniejszej sprawie, ustanowiony z urzędu pełnomocnik podjął czynności procesowe w imieniu strony (potwierdza to choćby okoliczność zasądzenia pełnomocnikowi przez Sąd pierwszej instancji wynagrodzenia), a także przedłożył spis poniesionych przez niego kosztów. Wymieniona w pkt 2 zaskarżonego wyroku kwota zasądzonych kosztów wskazuje, że Sąd pierwszej instancji pominął żądanie o zwrot poniesionych wydatków, przy czym w uzasadnieniu orzeczenia nie wyjaśnił powodów takiego stanowiska. Czyni to usprawiedliwionym zarzut naruszenia art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. W zakresie zatem rozstrzygnięcia w sprawie kosztów postępowania sądowego, Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną przez NSA wykładnię art. 250 p.p.s.a. oraz ocenić czy wydatki, których zwrotu domaga się pełnomocnik zostały w prawidłowy sposób udokumentowane i czy były niezbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej jako "p.p.s.a."), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 250 ww. ustawy wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Natomiast zgodnie z § 15 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490) koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej przedłożył spis kosztów (z załącznikiem), obejmujący m.in. opłaty za listy polecone (13,15 zł), koszty dojazdów (63,52 zł) - k. 142 i 143 akt WSA w Gdańsku), co odnotowane również zostało w protokole rozprawy. W realiach sprawy Sąd uznał, że radcy prawnemu przysługuje zwrot udokumentowanych niezbędnych wydatków, na które złożyły się ww. poniesione opłaty za listy polecone i koszty dojazdu pełnomocnika z miejscowości G. (adres kancelarii radcy prawnego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w łącznej kwocie 76,67 zł. Wydatki dotyczące opłat za listy znajdują potwierdzenie w przedłożonych przez pełnomocnika dokumentach, w związku z czym został oceniony jako udokumentowany. Natomiast wydatki dotyczące kosztów przejazdu pełnomocnika własnym pojazdem, ustalono, zgodnie z jego wnioskiem, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. z 2002 r., nr 27, poz. 271 ze zm.). W związku z powyższym Sąd, uznając poniesione przez pełnomocnika wydatki za udokumentowane i niezbędne, na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.