I SA/Gd 26/10

Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Danuta Oleś po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. J. W. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu oraz innych opłat sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślił, że zwolnienie go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych znajduje uzasadnienie w jego trudnej sytuacji ekonomicznej, który w 2006 r. w celu zapłaty zaległości podatkowej, wynikającej z decyzji organów podatkowych został zmuszony do likwidacji działalności gospodarczej i sprzedaży nieruchomości służącej tej działalności. Wskazał również, że nie posiada źródła dochodu umożliwiającego wniesienie stosownych opłat. W dniu 26 stycznia 2010 r. doręczono wnioskodawcy urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia oraz przesłania do sądu w terminie 7 dni. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF usunięte zostały w terminie (1.02.2010 r.). Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną H. W. oraz synem A. W., gdzie łączny miesięczny dochód brutto służący utrzymaniu tego gospodarstwa wynosi 4 200 zł. Na dochód ten składa się wynagrodzenie żony za pracę świadczoną w "A" w B. na stanowisku nauczyciela w kwocie 3 600 zł brutto oraz zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez A. W. w kwocie 420 zł. Podatnik zaznaczył przy tym, że stracił pracę z uwagi na likwidację działalności gospodarczej prowadzonej przez jego syna M. W.. Ponadto podkreślał, że nie posiada żadnych oszczędności i że trudna sytuacja finansowa zmusiła go do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej. Ponadto wskazuję, iż jego syn studiuje i pobiera zasiłek dla bezrobotnych. Z oświadczenia wynika, że syn wnioskodawcy jest współwłaścicielem dziewięcioletniego samochodu marki BMW, żona posiada ½ bliźniaka oraz dom - obie nieruchomości do remontu. Ponadto wskazał, że od dziesięciu lat między małżonkami ustanowiona jest rozdzielność majątkowa. Zarządzeniem z dnia 2 lutego 2010 r. sędzia sprawozdawca wezwał wnioskodawcę do przedłożenie dodatkowych, koniecznych dla oceny jego możliwości płatniczych dokumentów źródłowych i oświadczeń m.in.: wyciągu z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego żonę oraz syna rachunków bankowych z ostatnich 12 miesięcy; wystawionego przez pracodawcę zaświadczenia o zarobkach żony wnioskodawcy; dokumentu potwierdzającego, że syn wnioskodawcy ma status osoby bezrobotnej; dokumentu potwierdzającego likwidację firmy "B", dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej przez wnioskodawcę; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny oraz aktualny stan zadłużenia małżonków wobec znajomych i rodziny; kserokopii decyzji podatkowych w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. dotyczących posiadanych przez żonę wnioskodawcy nieruchomości; oświadczenia, czy żona wnioskodawcy osiąga dochody z tytułu najmu, dzierżawy nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych, wnioskodawca w dniu 4 marca 2010 r. złożył oświadczenie zawierające informacje, że koszty prowadzenia gospodarstwa domowego wynoszą 250 - 300 zł za energię elektryczną (opłata za trzy miesiące), 400 - 500 zł za wodę (opłata za trzy miesiące), 500 - 800 zł miesięcznie za gaz w sezonie grzewczym (przy czym wnioskodawca zaznaczył, że od stycznia 2010 r. ogrzewa drewnem i węglem, 180 - 220 zł miesięcznie ponieważ nie stać go na gaz). Ponadto wskazał, że pokrywa koszty związane z wydatkami na studia syna w kwocie 2 200 zł. Podniósł, że jest zadłużony u rodziny na kwotę 150 000 zł oraz u znajomych na kwotę 50 000 zł jednak nie posiada na tę okoliczność stosownych dokumentów. Do akt sprawy dołączył również PIT-5L oraz dokument z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do lutego 2010 r. określający stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 30 251,37 zł, oraz zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. na kwotę 470 zł, decyzję o wykreśleniu wpisu ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez syna wnioskodawcy M. W., zaświadczenie od pracodawcy o zarobkach H. W., stwierdzające, że przeciętne wynagrodzenie brutto za okres od grudnia 2009 r. do lutego 2010 r. wynosi 3 954,80 zł. Do akt sprawy dołączono również wyciągi z rachunków bankowych obrazujące sytuację finansową małżonków oraz ich syna, jak również oświadczenie H. W., z którego wynika, iż nie osiąga dochodów z tytułu najmu lub dzierżawy nieruchomości wchodzącej w skład jej majątku osobistego oraz oświadczenie syna wnioskodawcy A. W., iż jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie pobiera z tego tytułu zasiłku dla osób bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W rozpoznawanej sprawie zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193) należny jest wpis w wysokości 2 269 zł. J. W. przedstawił dokumenty pozwalające na stwierdzenie wysokości przypadającego na jego gospodarstwo domowe dochodu, który miesięcznie kształtuje się w kwocie około 3 625,89 zł. na którą składa się wynagrodzenie żony wnioskodawcy w kwocie 3 203,39 zł oraz zasiłek syna A. W. w ustalony na podstawie wyciągu z rachunku bankowego syna wnioskodawcy, z którego wynika, że A. W. otrzymuje od Powiatowego Urzędu Pracy zasiłek dla bezrobotnych w miesięcznej wysokości 422,53 zł netto. Natomiast w oświadczeniu z dnia 3 marca 2010 r. A. W. wskazuje że jest osobą bezrobotną i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Wykazany przez wnioskodawcę miesięczny koszt utrzymania domu w postaci opłat za wodę, ogrzewanie i prąd na podstawie złożonego w dniu 4 marca 2010 r. oświadczenia Sąd przyjął w wysokości około 925 zł. Z powyższego zestawienia dochodów i kosztów wynika, że wnioskodawca posiada środki na zaspokojenie podstawowych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Poza kosztami związanymi z utrzymaniem domu na gospodarstwo domowe wnioskodawcy przypada bowiem kwota ponad trzech tysięcy złotych, która w ocenie Sądu jest wystarczająca dla zaspokojenia podstawowych potrzeb trzyosobowej rodziny. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że koszty spłaty zaciągniętych pożyczek nie stanowią koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Niezależnie jednak od tego, Sąd zauważa, że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, iż faktycznie zgodnie ze złożonym oświadczeniem jest wraz żoną zadłużony u rodziny i przyjaciół na kwotę 200 000 zł. Pomimo stosownego wezwania nie przedłożył on bowiem dokumentów obrazujących stan jego aktualnego zadłużenia. Natomiast dokumentem źródłowym, który obrazuje sytuację finansową rodziny W. jest wyciąg z rachunku firmowego wnioskodawcy, z którego wynika, iż na dzień 3 marca 2010 r. skarżący dysponował kwotą 4 617,49 zł. Z przedłożonych dokumentów wynika również, iż małżonkowie Wiczkowscy posiadają rachunki w PKO mające charakter kredytów odnawialnych, których celem jest finansowanie bieżących ich potrzeb. Z niniejszych dokumentów jednoznacznie wynika, że korzystają oni z przyznanej przez bank linii kredytowej, gdyż taka jest właśnie istota tego produktu bankowego. Z drugiej strony konto J. W. charakteryzowało się w 2009 r. wysokim saldem dodatnim. Niezależnie od potrzeb na jakie wnioskodawca spożytkował wpływające na rachunek bankowy kwoty, dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne pozostaje, że na dzień jego złożenia w dalszym ciągu posiadał na koncie oszczędności w kwocie 4 617,49 zł. Natomiast z historii rachunku bankowego syna wnioskodawcy (który pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym Państwa W.) wynika, że na dzień 3 marca 2010 r. dysponuje kwotą 4 263,97 zł. Odnosząc się do argumentu J. W., że za uwzględnieniem wniosku przemawia fakt, iż Urząd Skarbowy źle naliczył należną wnioskodawcy kwotę do zwrotu i odsetki od niesłusznie pobranego podatku dochodowego za 2003 r., Sąd podkreśla, że rozstrzygając kwestię prawa pomocy nie ma kompetencji, aby badać, czy wysokość przelanych na konto skarżącego kwot przez urząd skarbowy była prawidłowa. Orzekając o prawie pomocy Sąd nie może bowiem dokonywać merytorycznej oceny zaskarżonego skargą postanowienia. W tym zakresie musi jednak wziąć pod uwagę, że w 2009 r. urząd skarbowy przelał na konto skarżącego z tego tytułu łączną kwotę 242 732,60 zł (przelew z dnia 23 kwietnia 2009 r. w kwocie 151 154 zł, przelew z dnia 15 czerwca w kwocie 80 962,60 zł, przelew z dnia 2 grudnia 2009 r. w kwocie 10 616 zł), co wyklucza możliwość przyjęcia, że wnioskodawca znajduje się w tak trudnej sytuacji ekonomicznej, iż nie ma środków na zaspokojenie podstawowych (wyżywienie, utrzymanie domu, koszty leczenia itp.) potrzeb - swoich i swojej rodziny. Dla tej oceny nie bez znaczenia pozostaje także, że żona wnioskodawcy obok zajmowanego wspólnie z mężem i synem domu, posiada także mieszkanie, z wynajmu lub sprzedaży którego, w razie takiej potrzeby, małżonkowie mogą uzyskać dodatkowe środki utrzymania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.