I SA/Gd 2608/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie WSA Leszek Kleczkowski /spr./ NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 grudnia 2001 r. sygn. akt 1932/01 w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za lata 1998-2000 oddala skargę. I SA/Gd 2608/01 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 04.05.2001 r. Burmistrz Miasta rozpatrując wniosek Z. W. o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych w kwocie 8.630,30 zł, odmówił umorzenia zaległości podatkowej. Poprzednia decyzja Burmistrza została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawa była przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że podatnik ma dochody z tytułu emerytury w wysokości 969,98 zł miesięcznie oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.400,- zł za I kwartał 2001 r. Tak więc podniesiony we wniosku argument – zdaniem organu I instancji – o trudnej sytuacji finansowej strony nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponoszone wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego są typowe dla większości rodzin i nie mają cech nadzwyczajnych. Natomiast wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, np. spłata kredytu, są typowe dla każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Odnosząc się do wniosku strony, w części dotyczącej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, Burmistrz stwierdził, iż niepowodzenia w życiu osobistym (rozwód) nie mogą być podstawą do przyznania ulgi podatkowej. Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała na takie okoliczności jak podział majątku i rozwód. Zdaniem odwołującego rozpad rodziny i zmniejszenie działalności gospodarczej są sprawami losowymi uzasadniającymi umorzenie zaległości podatkowych. Decyzją z dnia 3 grudnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że podstawę umorzenia zaległości podatkowych stanowi art. 67 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu o umorzeniu zaległości podatkowej, zdaniem organu odwoławczego, to na podatniku ciąży obowiązek wykazania dowodów, że zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, bowiem to on domaga się przyznania mu ulgi podatkowej na podstawie przedstawionych dowodów. W ocenie organu odwoławczego, żądanie strony nie zostało oparte na przesłankach, które mogłyby być podstawą do zaniechania poboru podatku czy też umorzenia zaległości podatkowej. Skarżący powołuje się na takie zdarzenia jak rozwód, podział majątku, czy też zmniejszenie zapotrzebowania na prowadzoną działalność transportową. Organ II instancji wyjaśnił, iż organy podatkowe nie mogą pokrywać strat podatników, czy też zmniejszać ich rozmiarów. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, zasadą jest natomiast płacenie podatków. O zastosowaniu ulg podatkowych można mówić w przypadku, jak to wynika z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy niemożność zapłaty podatku została spowodowana: siłą wyższą, zdarzeniem nie wynikającym z ryzyka gospodarczego, zdarzeniem, którego skutki nie podlegają ubezpieczeniu. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska odwołującego, iż prowadzenie działalności transportowej, na którą nastąpiło zmniejszenie zapotrzebowania, jak również sprawy związane z życiem osobistym są zdarzeniami, które uzasadniają uwzględnienie wniosku o zastosowaniu ulgi w spłacie podatku. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wniosek strony nie został rozpatrzony z punktu widzenia art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej oraz przepisów o ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, bowiem zdaniem organów podatkowych w sprawie nie istnieje uzasadniony interes podatnika lub interes publiczny. Na powyższą decyzję została złożona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podkreślił, że jego dochód stanowi zasiłek przedemerytalny oraz nieregularne dochody z działalności gospodarczej w postaci transportu samochodowego. Podnosi, że koszty prowadzenie tej działalności są często równe lub wyższe od faktycznych dochodów. Ponoszone wydatki związane z kształceniem córki i opłatami miesięcznymi sprawiają, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej. W jego ocenie organy podatkowe odmawiając mu umorzenia zaległości podatkowych naruszyły prawo, bowiem potraktowały jego sytuację materialną w sposób ogólnikowy, a nie szczegółowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Art. 67 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę (§ 1). W odniesieniu do podatnika będącego przedsiębiorcą umorzenie następuję zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (§ 1a). Stosowanie instytucji umorzenia nie jest możliwe w każdej sytuacji. Należy podkreślić, że płacenie podatków jest obowiązkiem każdego podatnika. Jest to więc obowiązek o charakterze powszechnym. Każde umorzenie zaległości podatkowych godzi w tak pojętą powszechność. Nie może zatem ono być regułą, a jedynie wyjątkiem. Art. 67 Ordynacji podatkowej przewiduje dwie przesłanki umorzenia zaległości podatkowej: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to pojęcia niedookreślone, których konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Konsekwencją wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia jest ograniczenie jej stosowanie do sytuacji niezależnych od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu. W szczególności znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także podważenie w sposób istotny warunków egzystencji jego rodziny lub spowodowanie upadku gospodarczego w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych, mogą stanowić przesłanki umorzenia. W świetle powyższego o istnieniu ważnego interesu decydują kryteria obiektywne, które mogłyby zachwiać podstawami bytu ekonomicznego podatnika, a nie jego subiektywne przekonanie o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Odwołanie się do interesu publicznego wymaga natomiast każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, praworządność. Należy podkreślić, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organ do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. Organ podatkowy, mając pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma jednak zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Kontroli Sądu podlega sposób w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zebrał, a także ocenił – z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 67 Ordynacji podatkowej – zgromadzony materiał dowodowy. Ze złożonego przez skarżącego formularza dotyczącego sytuacji finansowo-majątkowej z dnia 9 kwietnia 2001 r. wynika, że podatnik trudni się transportem samochodowym. W 2000 r. osiągnął dochód w wysokości 5.400 zł, a za I kwartał 2001 r. – 1.400 zł. Pobiera też emeryturę w wysokości 969,98 zł. Ma mieszkanie służbowe, za które płaci czynsz w wysokości 435,81 zł. Ponadto posiada: samochód marki Scania oraz naczepę, samochód Fiat 125p, a także działkę letniskową o pow. 469 m2. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej i nie pobiera zasiłku z organu zatrudnienia. Na utrzymaniu ma studiującą córkę. Czesne z tytułu studiów córki wynosi 360 zł. W świetle powyższego należy stwierdzić, że kondycja finansowa skarżącego oraz posiadany przez niego majątek nie dają podstaw do uznania, iż zapłata zaległości podatkowej podważy w sposób istotny warunki jego egzystencji, choć może spowodować przejściowe kłopoty finansowe. Zdaniem Sądu zmniejszenie zapotrzebowania na prowadzoną przez podatnika działalność transportową, czy też okoliczność, że koszty tej działalności odpowiadają uzyskiwanym przychodom nie są zdarzeniami, które uzasadniałaby uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Są one elementem ryzyka związanego z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Również niepowodzenia w życiu osobistym nie stanowią podstawy przyznania wnioskowanej ulgi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie natomiast uznało, że art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania, bowiem w sprawie nie istnieje uzasadniony interes podatnika lub interes publiczny. Zarówno cytowany przepis, jak i ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców weszły w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. Jednakże zgodnie z art. 46 tej ustawy postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy rozpoczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczy się według przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia tego postępowania. W rozpatrywanej sprawie wniosek o umorzenie zaległości podatkowej został złożony w dniu 16 listopada 2000 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, i z tego powodu ustawa ta nie mogła mieć zastosowania do załatwienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości. Uchybienie to nie stanowi jednak podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.