I SA/Gd 261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 grudnia 2012 r. nr 132/OR11/12 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. P. Z., działając jako rolnik, wystąpił w dniu 16 maja 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011. Decyzją z dnia 21 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał P. Z. płatności zgodnie z deklaracją strony złożoną we wniosku. Decyzja została doręczona stronie w dniu 22 listopada 2011 r., co potwierdza załączone do akt zwrotne potwierdzenie odbioru. P. Z. złożył w dniu 7 grudnia 2011 r. odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie decyzja o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 została stronie skutecznie doręczona w dniu 22 listopada 2011 r. wraz z pouczeniem o terminie i trybie wnoszenia odwołania. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 6 grudnia 2011 r., a zatem odwołanie złożone w dniu 7 grudnia 2011r., zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Postanowienie doręczono stronie w dniu 30 grudnia 2011 r. W dniu 26 stycznia 2012 r. P. Z. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 164/12 oddalił skargę w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 9 listopada 2012 r. P. Z. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 21 listopada 2011 r. W uzasadnieniu wnioskodawca oświadczył, że mimo uchybienia terminu do wniesienia odwołania, kwota 1159 zł powinna być wypłacona, ponieważ pole zostało uprawione, a decyzję źle wypełnili urzędnicy. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 21 listopada 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że strona nie podała żadnego powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła przyczyny, zatem nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 58 § 1 K.p.a. Organ wyjaśnił, że odwołanie od decyzji z dnia 21 listopada 2011 r. zostało złożone przez skarżącego w dniu 7 grudnia 2011 r. i wtedy strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. Tym samym skarżący nie zachował warunku określonego w art. 58 § 2 K.p.a., tj. składając odwołanie, nie wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia, choć miał taką możliwość. W przedmiotowej sprawie strona została poinformowana, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, doręczonym jej w dniu 30 grudnia 2011 r. W konsekwencji w ocenie organu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 9 listopada 2012 r. nastąpiło z naruszeniem wskazanego w przepisie art. 58 K.p.a. terminu 7 dni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. Z. wniósł o uzupełnienie płatności o kwotę 1159 zł oraz odsetki. Zdaniem skarżącego winę za błędnie wypełniony wniosek ponosi urzędnik ARiMR, dlatego organ powinien potraktować tę okoliczność jako oczywistą omyłkę i sprostować błąd rachunkowy. Organ, pozbawiając wnioskodawcę dopłaty, działał na jego szkodę, dlatego skarżący wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 1 miliona złotych na podstawie art. 417² k.c. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga P. Z. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępnie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca. Nie oznacza to jednak, że Sąd jest władny wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy wyręczając w tym organ administracji. Niedopuszczalne jest zatem przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nawet gdyby skarga okazała się zasadna. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, dlatego Sąd, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W badanym przypadku sprawa dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W granicach sprawy nie mieści się zatem kwestia zasadności i zakresu określenia wysokości dopłaty przyznanej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. W praktyce oznacza to, że Sąd nie jest władny zbadać zgodności z prawem decyzji organu z dnia 21 listopada 2011 r. Przyjęcie odmiennej koncepcji godziło by w jedną z podstawowych zasad dopuszczalności skargi, przejawiającej się w konieczności wyczerpania toku instancji przed skutecznym wniesieniem skargi do sądu administracyjnego (art. 52 ustawy p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 i następnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Stosownie do art. 58 § 1 wyżej wymienionej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 kpa). Przywołany przepis art. 58 § 1 i § 2 ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podnieść należy, iż ustawodawca nie wymaga od strony udowodnienia braku winy a jedynie nałożył na stronę obowiązek wykazania, istnienia dużego prawdopodobieństwa okoliczności przemawiających za brakiem winy. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu nie budzi najmniejszych wątpliwości, że skarżący składając w dniu 9 listopada 2012 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie dopełnił przesłanki dotyczącej uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, co więcej strona nie podała żadnego powodu uchybienia terminu. Strona nie wskazała takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Skarżący wskazał jedynie, że w jego ocenie winę za źle wypełnioną deklarację ponosi urzędnik, jednakże nie można tego zarzutu w żaden sposób odnieść do uprawdopodobnienia braku winy skarżącego, który uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem, w ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie skonstatował, że złożony przez stronę skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie spełnia przesłanki, o której stanowi art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto skarżący składając wniosek w dniu 9 listopada 2012 r. naruszył termin, o którym mowa w § 2 art. 58 k.p.a. Rozpatrując przedmiotową sprawę, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. organ stwierdził, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 kpa. Przedmiotowe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 30 grudnia 2011 r. i od tej daty powinien być liczony 7 dniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, albowiem najpóźniej w tym dniu skarżący dowiedział się o uchybieniu terminowi. Ponadto na uwagę zasługuje okoliczność, że składając do organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji skarżący do wniosku nie dołączył odwołania od tej decyzji. W ocenie Sądu organ prawidłowo orzekł, że skarżący nie zachował warunków określonych w cytowanym wyżej art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., tj. składając odwołanie, nie wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia, choć miał taką możliwość, nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a także nie dochował 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, od momentu, w którym dowiedział się, że termin do wniesienia odwołania został uchybiony, czyli od chwili otrzymania w dniu 30 grudnia 2011 r. postanowienia w tym przedmiocie. Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów art. 112 k.p.a., bowiem organy administracji nie zastosowały błędnego pouczenia co do prawa i sposobu wniesienia środka odwoławczego, zarówno na każdym etapie postępowania. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 113 § 1 k.p.a., albowiem na gruncie niniejszej sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie było możliwości zmiany wysokości kwoty przyznanej dopłaty, tym bardziej w formie sugerowanej przez skarżącego – tj. sprostowania błędu rachunkowego Marginalnie Sąd pragnie wyjaśnić, że na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie przyznania odszkodowania na gruncie przepisów kodeksu cywilnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd skargę oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na wniosek pełnomocnika przyznanego stronie z urzędu na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie adwokata w kwocie 295, 20zł (240zł x 23% podatek od towarów i usług).