I SA/Gd 2610/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie: NSA Elżbieta Rischka Edyta Anyżewska /spr./ Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2000r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1998-1999 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 14 sierpnia 2000 roku nr [...] i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 1400 (słownie: jeden tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Gd 2610/00 U z a s a d n i e n i e Z akt sprawy wynika, iż małżonkowie A. i Z. W. aktem notarialnym z dnia 14 września 1998r. nabyli od Gminy w użytkowanie wieczyste działkę gruntu o numerze [...] , o powierzchni 191 m2, położoną w B. przy ul. [...] oraz na własność usytuowany na niej budynek dwukondygnacyjny o powierzchni całkowitej 450,60 m2 na cele prowadzonej przez Z. W. działalności gospodarczej: A. Nieruchomość powyższa położona jest na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele usługowo-mieszkalne. W dniu 28 października 1998r. Z. W. złożył wykaz nieruchomości, a następny na wezwanie Urzędu Miejskiego w dniu 12 listopada 1998r. W dniu 13 listopada 1998r. Burmistrz Miasta wydał nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne za 1998r. (doręczony 20 listopada 1998r.), w którym ustalono zobowiązanie na kwotę [...] zł (za 3 miesiące 1998r.), przy czym dla powierzchni budynku 64 m2 przyjęto stawkę dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, dla pow. 155,30 m2 – jak dla budynków pozostałych, a do całego gruntu (191 m2) zastosowano stawkę właściwą dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Takie same podstawy opodatkowania powyższej nieruchomości przyjęto w nakazie płatniczym z dnia 8 lutego 1999r. na łączne zobowiązanie podatkowe za 1999r. (doręczonym 10 lutego 1999r.). Nakaz ten obejmował, oprócz wyżej określonej nieruchomości również nieruchomość położoną w B. przy ul. [...]. Łącznie należność ustalona tym nakazem wyniosła [...] zł. Adresatami obydwu decyzji byli oboje małżonkowie. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2000r. adresowanym do Z. W. Burmistrz Miasta na podstawie art.240 § 1 pkt 5, 243 § 1 i 244 § 1 Ordynacji podatkowej wznowił postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych za 1998r. i 1999, zakończone powołanymi wyżej decyzjami. Po przeprowadzeniu, wszczętego z urzędu postępowania Burmistrz Miasta decyzją z dnia 14 sierpnia 2000r. nr [...] adresowaną do Z. W. uchylił ww. decyzje w częściach dot. budynku i ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 1998 w kwocie [...] zł od budynku o pow. 428,20 m2 wg stawek przewidzianych dla budynku zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej, a za rok 1999 – w kwocie [...] zł wg tych samych zasad. W decyzji powołano się na ustalenia dokonane w czasie kontroli nieruchomości, przeprowadzonej 3 marca 2000r. Ustalono wówczas, że cały grunt i budynek znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy – Z. W. , który prowadzi A. Organ uznał, że jest to nowa okoliczność faktyczna, nieznana organowi w dniu wydawania decyzji na 1998r. i 1999r. W odwołaniu małżonkowie W. wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprawnie wznowionego. Podatnicy zauważyli, że nieruchomość została nabyta od Zarządu Miasta, zatem organ nie może powoływać się na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, bowiem umocowani przedstawiciele Gminy wiedzieli co sprzedają. Ponadto zarzucono błędne oznaczenie strony, rażące braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji oraz błędną interpretację przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art.2 ust.1 pkt 2 i ust.3, art.5 ust.1 pkt 2). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 października 2000r. nr utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że ustalenia poczynione w toku kontroli w dniu 3 marca 2000r., w toku której stwierdzono, że na nieruchomość składa się grunt o pow. 191 m2 i budynek o powierzchni 428,20 m2 stanowiły wystarczającą podstawę wznowieniową. Kolegium uznało, że zasadnie opodatkowano cały budynek wg stawek dla powierzchni zajętych na działalność gospodarczą ponieważ do zastosowania do powierzchni całego budynku stawki przewidzianej dla budynku związanego z działalnością gospodarczą wystarczy związek z taką działalnością, a nie wykorzystywanie w całości na potrzeby tej działalności. O istnieniu związku świadczy fakt usytuowania budynku na gruncie związanym z działalnością gospodarczą i nabycie w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Skierowanie decyzji tylko do Z. W. uznano za uzasadnione, ponieważ to on składał wykazy od nieruchomości i prowadził działalność gospodarczą. W skardze do NSA małżonkowie A. i Z. W. wnieśli o uchylenie decyzji SKO oraz decyzji Burmistrza Miasta jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności art.2 ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy z 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art.7 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art.4 ust.1 pkt 1, ust.2 i 3, art.6 ust.2 i 3 ustawy z 12.01.1991r., a także art. art.121 § 1, 122, 124, 125, 210 § 1 pkt 6 i § 4, oraz art.245 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Skarżący zwrócili uwagę, że decyzja została skierowana tylko do Z. W. w sytuacji, gdy podatnikami – w świetle art.2 ust.3 ww. ustawy są małżonkowie jako współwłaściciele budynku i użytkownicy wieczyści gruntu. Skarżący wywodzą, że nie zachodzi podstawa wznowienia postępowania, bowiem stan i sposób wykorzystania nieruchomości znany był organowi I instancji w dacie wydawania decyzji. Jeżeli organ miał wątpliwości co do prawidłowości złożonych wykazów od nieruchomości powinien wszcząć postępowanie wyjaśniające przed wydaniem decyzji wymiarowych. Pełnomocnik skarżących zarzucił ponadto niewyjaśnienie okoliczności mających związek z istnieniem obowiązku podatkowego. Według strony odnośnie do części budynku znajdującej się na piętrze i poddaszu nie powstał obowiązek podatkowy, bowiem nie nadaje się ona do wykorzystania. Skarżący uzyskali decyzję organu budowlanego o warunkach zabudowy i zagospodarowania nieruchomości. Dopiero po wykonaniu prac budowlanych i oddaniu określonej wyżej części budynku do użytku będzie on podlegał obowiązkowi podatkowemu – stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Część ta, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego i decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przeznaczona jest na cele mieszkaniowe, a w powyższych latach nie była na nie wykorzystywana z powodu konieczności prac adaptacyjnych. W skardze zarzucono ponadto bezpodstawność przyjęcia stawki przewidzianej dla powierzchni związanej z działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy pomieszczenia na piętrze i poddaszu nie mogą być w ogóle wykorzystywane wobec braku komunikacji pionowej (dostępne tylko po drabinie przystawionej do okna). Skarżący wskazali na historyczne zaszłości, kiedy to przedmiotowy budynek nie był jeszcze wydzielony z większej całości i pomieszczenia na wyższych kondygnacjach były dostępne z innej części obiektu (obecnie stanowiącej odrębną, wydzieloną nieruchomość). Wreszcie skarżący wskazali na niedokładność w określeniu powierzchni budynku w czasie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu oraz na niepodanie przyczyn, z powodu których nie dokonano opodatkowania wg wykazu nieruchomości, mimo że stan faktyczny nie zmienił się od poprzedniego roku podatkowego, w którym opodatkowano budynek stosownie do złożonego wykazu od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Jak trafnie zarzucono w skardze zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji błędnie została skierowana tylko do Z. W. , mimo że dowody znajdujące się w aktach sprawy, w szczególności powołany na wstępie akt notarialny świadczą o tym, że użytkownikami wieczystymi nieruchomości i właścicielami budynku są małżonkowie A. i Z. W. W takiej sytuacji – stosownie do art.2 ust.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz.31 z późn. zm.) obowiązek podatkowy ciąży łącznie na obojgu małżonkach. Tym samym stroną postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości zgodnie z art.134 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) są oboje małżonkowie. Wskazanie przez organy orzekające w sprawie jako strony tylko jednego z małżonków rażąco narusza powołane przepisy. Należy przy tym wskazać, że decyzje ostateczne, których dotyczy postępowanie wznowieniowe były prawidłowo adresowane do obojga małżonków. Zupełnie niezrozumiałe jest zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania wznowieniowego z udziałem tylko Z. W. Argumentacja Kolegium w tym przedmiocie nie dotyczy postępowania podatkowego – czy to w trybie zwykłym czy nadzwyczajnym (w tym w trybie wznowienia postępowania) lecz wykonania decyzji. Niezależnie od tej wady, która sama w sobie byłaby wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji z powodu naruszenia art.123, 190, 192, 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta zostały wydane z naruszeniem art.240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, bowiem jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano protokół z kontroli z dnia 3 marca 2000r., który nie mógł być oczywiście znany organowi I instancji w dacie wydawania decyzji za 1998r. i 1999r. Ponadto okoliczności stwierdzone w tym protokole, ogólna powierzchnia budynku i gruntu (odpowiednio 450,6 m2 i 191 m2), jak również fakt prowadzenia działalności gospodarczej na terenie nieruchomości, były znane organowi I instancji w dacie wydawania decyzji. Zatem okoliczność, iż w toku kontroli stwierdzono, że na cele działalności gospodarczej wykorzystywana jest powierzchnia 136,7 m2 nie miała znaczenia dla decyzji wymiarowej skoro w ocenie organów do objęcia opodatkowaniem jednolitą stawką przewidzianą dla budynków związanych z działalnością gospodarczą wystarczy fakt wykorzystywania części budynku na te cele. Wreszcie należy zauważyć, że w omawianym protokole kontroli z 3 marca 2000r. wyraźnie dopisano na str.1 "W ogólnej powierzchni 450,6 m2 znajduje się pomieszczenie o pow. 22,4 m2 bez posadzki i stropu". Skarżący zasadnie zarzuca, że treść ta nie była mu znana w momencie podpisywania protokołu. Poza wyżej wymienioną nieprawidłowością z protokołu nie wynika na podstawie czego dokonano zawartych w nim ustaleń, w szczególności, czy dokonano pomiaru powierzchni budynku. W świetle powyższego należało stwierdzić, że brak było w niniejszej sprawie podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi, w związku z tym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 lit. a) i c) p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy, a rozstrzygnięcie dotyczące wykonania decyzji – na podstawie art.152 p.s.a. IF