I SA/Gd 262/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 23 kwietnia 2009 r., B. Z. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach uzyskuje ona dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.651,10 zł brutto, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, który jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i pobiera z tego tytułu zasiłek w kwocie 551,80 zł. Małżonkowie mają na utrzymaniu troje małoletnich dzieci, nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Majątek małżonków stanowi dom o powierzchni 108 m2, posadowiony na działce o powierzchni 706 m2, oraz nieruchomość rolna o obszarze 0,124 ha. Nieruchomości te są obciążone hipoteką na rzecz banku z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej. Bieżące saldo zadłużenia wynosi 116.597,51 CHF. W 2005 r. mąż wnioskodawczyni uległ wypadkowi, jego leczenie i rehabilitacja były bardzo kosztowne, do lutego br. pobierał rentę. Powyższe, jak wskazała wnioskodawczyni, spowodowało zubożenie jej rodziny, gdyż wraz z mężem byli zmuszeni stopniowo wyprzedawać majątek. Obecnie posiadają liczne zobowiązania z tytułu udzielonych im kredytów i pożyczek – łączna wysokość spłacanych rat za kwiecień br. wyniosła 1.542,21 zł – dlatego są zmuszeni korzystać z pomocy finansowej rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie wskazanego przepisu, wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez nią i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2008 (w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawczyni o wysokości jej średniego wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentu (decyzji lub zaświadczenia odpowiedniego organu) potwierdzającego, że jej małżonek posiada obecnie status osoby bezrobotnej, jak i wysokość przysługującego mu zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez małżonków miesięcznych rat kredytowych, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej od rodziny, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). Powyższe wezwanie, wobec niemożności jego doręczenia wnioskodawczyni, zostało złożone w placówce pocztowej w dniu 19 maja 2009 r., o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce na korespondencję. Ponowne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 27 maja 2009 r., ale nie została ona podjęta przez adresata i powróciła do nadawcy. W tej sytuacji uznać należało, iż wezwanie zostało wnioskodawczyni doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, na jaki składa się przesyłkę w placówce pocztowej. Tym samym należało przyjąć, że wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 2 czerwca 2009 r., a zakreślony dla przedłożenia dokumentacji źródłowej termin upłynął bezskutecznie z dniem 9 czerwca 2009 r. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.