I SA/Gd 263/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.) Sędzia NSA Alicja Stępień Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2010 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego P. Ł. kwotę brutto 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. I SA/Gd 263/12 UZASADNIENIE I. Zaskarżoną decyzją z 7 lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 247 § 1 i art. 248 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję własną z 4 lipca 2011 r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z 24 lutego 2010 r., nr [...] ustalającej B. J. podatek od nieruchomości za rok 2010 i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta. II. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta ostateczną decyzją z 24 lutego 2010 r. ustalił B. J. (dalej: skarżąca) wysokość podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 513 zł w związku z wykorzystywaniem części budynku o powierzchni 25 m2 na potrzeby działalności gospodarczej. Przedmiotową decyzję doręczono skarżącej w dniu 15 marca 2010 r. Skarżąca w dniu 6 października 2010 r. zwróciła się z żądaniem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta. Podniosła, że nieruchomość nie podlega opodatkowaniu ze względu na jej zabytkowy charakter. Wyjaśniła, że w roku 2008 zawarła z fundacją umowę bezpłatnego użyczenia części nieruchomości (pomieszczenia biurowego), przy czym zaznaczyła, że w budynku żaden podmiot nie prowadził działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 lipca 2011 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z 24 lutego 2010 r., stwierdzając, że nie została ona wydana ani z rażącym naruszeniem prawa, ani też bez podstawy prawnej. Organ ustalił, że nieruchomość będąca własnością skarżącej została wpisana indywidualnie do rejestru zabytków i z tego względu, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 884 ze zm.), podlega zwolnieniu od podatku od nieruchomości, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wprawdzie skarżąca zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2010 r. na okres 12 miesięcy, o czym Prezydent Miasta został poinformowany, to jednak okoliczność ta pozostawała bez wpływu na ustalenie podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości należny jest bowiem od nieruchomości będących w posiadaniu przedsiębiorcy. Fakt zawieszenia wykonywania przez skarżącą działalności gospodarczej nie powoduje utraty przez nią statusu przedsiębiorcy. Skutkuje natomiast zastosowaniem innej stawki podatkowej przyjętej jak dla budynków mieszkalnych. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w przypadku uznania, że skarżąca faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, organ podatkowy pierwszej instancji winien był ustalić podatek od części nieruchomości dotychczas zajmowanej na potrzeby działalności gospodarczej skarżącej według stawki obowiązującej dla pomieszczeń mieszkalnych. Podkreślono przy tym, że wątpliwości dotyczące zastosowanej stawki podatku, a w konsekwencji wysokości należnego podatku, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta. Stan prawny związany z zawieszeniem wykonywania przez podatnika działalności gospodarczej nie może być bowiem uznany, jak chce skarżąca, za przesłankę, w świetle której decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, czy też bez podstawy prawnej. Skarżąca pismem z dnia 30 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego) wniosła alternatywnie o: (1) stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 lipca 2011 r. oraz ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta lub (2) jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wymiarową. Poinformowała, że zaskarżona decyzja została jej doręczona w dniu 16 lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zakwalifikowało żądanie skarżącej raz jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta, który został rozpatrzony decyzją z 8 lutego 2012 r. (skarga B. J. na tę decyzję zarejestrowana została pod sygn. I SA/Gd 264/12), a także jako odwołanie od decyzji własnej z 4 lipca 2011 r., po rozpoznaniu którego zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję własną z 4 lipca 2011 r. i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta. W pierwszej kolejności wyjaśniono, że z uwagi na fakt, że żądanie skarżącej wniesione zostało w terminie do złożenia odwołania należało je rozpatrzyć jako odwołanie od decyzji z 4 lipca 2011 r. Następnie przywołano brzmienie art. 247 § 1 O.p., w którym określone zostały w przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w decyzji z 4 lipca 2011 r. prawidłowo uznano, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z 24 lutego 2010 r. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko przedstawione w zakwestionowanej przez skarżącą decyzji. Jednak ze względu na okoliczność, że Prezydent Miasta decyzją z 12 grudnia 2011 r. uchylił własną decyzję ostateczną z 24 lutego 2010 r., to wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, która została wyeliminowana z obrotu prawnego nie znajduje uzasadnienia. III. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła B. J. Skarżąca, poza wskazaniem, że w sprawie orzekali ci sami członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy orzekali także w innych sprawach zainicjowanych przez skarżącą dotyczących decyzji Prezydenta Miasta w przedmiocie ustalenia skarżącej podatku od nieruchomości, co rodzi wątpliwości ich bezstronności oraz zasadności opodatkowania stanowiącej jej własność nieruchomości, nie przedstawiła zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 10 k.p.a. oraz pozostałych zasad regulujących postępowanie administracyjne. Wskazała, że pomimo uchylenia decyzji 24 lutego 2010 r. nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne; z obiegu prawnego nie został bowiem wyeliminowany tytuł egzekucyjny, na podstawie którego egzekwowana jest należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: IV. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, dalej: p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. V. Kontrola sądowa przeprowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania oraz stanowisko organów nie wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., a tylko taki wniosek prowadzi do uwzględnienia skargi. Wbrew zarzutom skarżącej w przeprowadzonym przez organ odwoławczy postępowaniu nie występują uchybienia, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą – na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. – uchylono decyzję własną z 4 lipca 2011 r. i umorzono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z 24 lutego 2010 r. ustalającej B. J. wysokość podatku od nieruchomości za 2010 r. Z jej uzasadnienia wynika, że fakt wyeliminowania decyzją Prezydenta Miasta z 12 grudnia 2011 r. z obrotu prawnego własnej decyzji ostatecznej z 24 lutego 2010 r., której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca we wniosku z 7 października 2010 r., czyni bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie o stwierdzenie jej nieważności. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie, w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, uznać należało za prawidłowe. Przypomnieć należy, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (zob. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 6 wyd., Warszawa 2004, str. 593). Zakres rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu odwoławczego wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. VI. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postępowaniu odwoławczym uwzględniło nową okoliczność, która zaistniała po dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z 24 lutego 2010 r., tj. po dniu 4 lipca 2011 r. i zasadnie uznało, że skoro decyzją z 12 grudnia 2011 r. powołana decyzja ostateczna została uchylona przez Prezydenta Miasta to decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie. W zaistniałym stanie faktycznym postępowanie to stało się bowiem bezprzedmiotowe. Skoro bowiem z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja ostateczna Prezydenta Miasta z 24 lutego 2010 r., którą ustalono skarżącej wysokość podatku od nieruchomości za 2010 r., to brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie jej nieważności; na skutek uchylenia decyzji ostatecznej przestała istnieć sprawa, która mogłaby stanowić przedmiot postępowania. VII. Końcowo wyjaśnić należy, że kwestia prowadzenia względem majątku skarżącej egzekucji pomimo uchylenia decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, dlatego też pozostaje poza rozważaniami Sądu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). EK/MH