I SA/Gd 264/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Zuzanna Baca-Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi W.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2005 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2001-2004 oddala skargę. I SA/Gd 264/06 UZASADNIENIE Burmistrz Miasta, decyzją z dnia [...], kierując się art. 67 § 1 i § 2w związku z art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; w skrócie O.p.) w przedmiocie umorzenia podatku od środków transportowych z wniosku skarżącego W.Ż. z dnia 2 czerwca 2005r. orzekł o częściowym umorzeniu zaległości podatkowej w kwocie 6.782 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.635 zł odmawiając umorzenia pozostałej części zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych w kwocie 19.862 zł wraz z odsetkami w kwocie 5.332 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż na dzień złożenia wniosku zaległość podatkowa w podatku od środków transportowych wyniosła 35.611,50zł, z czego należność główna to 26.644 zł, zaś odsetki 8.967,50 zł. Skarżący wskazał we wniosku, iż ma kłopoty finansowe i zdrowotne. Środki transportowe objęto zastawem komorniczym przez co nie mogą służyć prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący sprzedał dodatkowe urządzenia, które posiadał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą aby móc zapłacić składkę ubezpieczeniową dot. zajętych pojazdów. Z dokumentacji dołączonej do wniosku wynika, iż przyznano skarżącemu, decyzją z dnia [...] Powiatowego Urzędu Pracy, prawo do zasiłku od dnia 18 maja 2005 r. w wysokości 504 zł. Skarżący dołączył obszerną dokumentacją związaną z toczącym się komorniczym postępowaniem egzekucyjnym, kartę informacyjną z Samodzielnego Publicznego ZOZ ( informacja o pobycie na Oddziale Wewnętrznym od dnia 22 grudnia 2004 do 29 grudnia 2004r., od 11 maja 2005r. do 17 maja 2005r. ). W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego, iż jego żona B. odmówiła przedłożenia do akt sprawy zaświadczenia o wysokości zarobków, bowiem nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa, a jedynie wspólnie zamieszkują w ich domu jednorodzinnym. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał, iż (...) gospodaruje sam (...), a wszystkie opłaty stałe miesięczne ( energia elektryczna, woda, gaz, Canal +, telefon, składkę ubezpieczeniową i podatek od nieruchomości – ponosi żona. Organ pierwszej instancji wskazał, iż zachodzi przesłanka do częściowego przychylenia się do wniosku skarżącego; trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej nie uzasadniają uwzględnienia wniosku skarżącego w całości.- budżet gminy nie jest w stanie ponosić skutków ryzyka działalności gospodarczej podatników. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że istotą zdarzenia losowego lub równoznacznej z tym zdarzeniem trudnej sytuacji życiowej jest niemożliwość jej przewidzenia lub niemożliwość je zapobieżenia. Umorzenie zaległości podatkowej jest uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniami czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania, a w tej sprawie nie sposób przyjąć, iż niepowodzenia w prowadzonej działalności gospodarczej stanowią wyczerpanie tych przesłanek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił decyzji SKO niezgodność z ustaleniami faktycznymi w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że zajęcie środków transportu uniemożliwiło mu prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżący nie miał wpływu na taką decyzję komornika i nie mógł jej przewidzieć. Skutkiem takiego postępowania komornika była likwidacja działalności gospodarczej i pozbawienie skarżącego realnych możliwości spłacenia długów. Ma 62 lata i leczy się na nadciśnienie. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie skarżący okazał zaświadczenie z dnia 22 września 2006r. wystawione przez Powiatowy Urząd Pracy potwierdzający, iż posiada status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się ze zbieractwa m.in. złomu i butelek. Zdaniem skarżącego zawinił burmistrz, bowiem od momentu zawieszenia działalności gospodarczej skarżący nie powinien już płacić podatku od środków transportowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. Na wstępie zauważyć trzeba, iż stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem i tylko naruszenie prawa, które ma lub może mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie stwierdza naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; w skrócie O.p.). W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie wydane w oparciu o dyspozycję art. 67 Ordynacji podatkowej, objęte ww. uznaniem administracyjnym. Z brzmienia art. 67 § 1 O.p. wynika, iż organ może umorzyć zaległości podatkowe w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, iż zaistnieją ww. przesłanki organ może - ale nie musi - dokonać umorzenia istniejących zaległości. Wskazać ponadto należy, iż umorzenie zaległości podatkowych skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego w części, w jakiej nastąpiło umorzenie. Jest to tzw. nieefektywny sposób wygaszania zobowiązań, bowiem Skarb Pastwa w istocie nie otrzymuje należnych mu danin, w związku z tym instytucja umorzenia traktowana jest jako swego rodzaju wentyl bezpieczeństwa - wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Użyte w powołanym przepisie pojęcia ważny interes podatnika oraz interes publiczny, to pojęcia niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej strony skarżącej, a przeprowadzone postępowanie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organy odniosły się także do wszystkich podnoszonych przez stronę argumentów uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie i w kontekście przywołanych powyżej zasad oceny wniosku, złożonego w trybie art. 67 O.p., trudno tej ocenie zarzucić dowolność. W szczególności podzielić należy pogląd organów podatkowych, iż sposób powstania zaległości nie stanowi sytuacji nadzwyczajnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2002 r., w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1563/99). Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą, dotyczących m.in. trudnej sytuacji finansowej, zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej, choroby, stwierdzić należy, iż powyższe okoliczności oraz pozostałe, wskazane w toku postępowania podatkowego i odwoławczego były przez organy podatkowe obu instancji rozpatrywane, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Sąd nie podziela stanowisko skarżącego, iż to komornik i burmistrz spowodowali niemożność uregulowania przez skarżącego zaległości w podatku od środków transportowych. Skoro podatnik podejmuje decyzję prowadzenia działalności gospodarczej to skutki nie osiągania zamierzonych przez podatnika zysków z tego tytułu oraz swoich oświadczeń woli ponosi wyłącznie podatnik i to od ponosi prawne następstwa nie regulowania należności, które w następstwie prowadzą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wobec treści odwołania i skargi podkreślić należy, iż nie korzystanie ze środków transportowych i zawieszenie działalności gospodarczej ( a następnie jej likwidacja ) nie powoduje – do momentu wyrejestrowania pojazdu – uchylenia obowiązku zapłaty podatku od środków transportu. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 9/02, poz. 84 ze zm. ), obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, ciąży na osobach fizycznych i prawnych będących właścicielami środków transportowych wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został: 1/ na stałe wycofany z ruchu ( wyrejestrowany ) lub 2/ zbyty; ( od 1 stycznia 2005r. – art. 9 ust. 5 cyt. ustawy - Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu ). W tej sprawie, co jest poza sporem miedzy stronami, nie występuje żadna z dwóch sytuacji przewidzianych przez ustawodawcę. Skutki nie wycofania z ruchu posiadanych środków transportowych ponosi skarżący a nie burmistrz czy komornik. Zawieszenie lub likwidacja działalności gospodarczej nie stanowi ani ustawowej ani pozaustawowej przesłanki powodującej automatyczne zwolnienie podatnika z obowiązku regulowania podatku od posiadanych środków transportowych. Nie jest bowiem istotna okoliczność czy podatnik faktycznie pojazdy wykorzystuje czy też nie. Organy nie kwestionowały, iż wskazane we wniosku okoliczności mieszczą się w zakresie pojęcia ważnego interesu podatnika, korzystając jednak z uznania administracyjnego odmówiły udzielenia wnioskowanej ulgi – w we wnioskowanym zakresie, jednak zasadnie odniesiono się do okoliczności, iż osoby prowadzące działalność gospodarczą winny tak ją prowadzić aby nie przerzucać odpowiedzialności na Skarb Państwa a tym samym na pozostałych podatników. Podkreślenia wymaga, iż ulga udzielana w trybie art. 67 § 1 O.p. stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Stąd też jej zastosowanie może nastąpić jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych; jednakże sformułowanie powołanego przepisu sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych, szczególnych względów społecznych i gospodarczych nie obliguje organu podatkowego do zastosowania ulgi w każdym przypadku. Tak więc nie istnieje prawo podatnika do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległości lub odsetek za zwłokę - w części odmawiającej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 1999 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wr 1344/97). Okoliczność wskazana przez skarżącego na rozprawie w dniu 26 września 2006r., wskazująca na jego status bezrobotnego ale bez prawa do zasiłku jest nową okolicznością faktyczną, która może stanowić podstawę do złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku bądź o umorzenie pozostałej zaległości w podatku od środków transportowych bądź o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia ma okoliczność, iż organ odwoławczy przywołał jako podstawę prawna m.in. dyspozycję art., 67a O.p. W art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 143/05, poz. 1199 ze zm. ), ustawodawca postanowił, iż w sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy podatkowe pierwszej instancji oraz organy kontroli skarbowej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem § 2 ( § 2 Wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ). W zakresie rozpoznawanej sprawy argumentacja organu odwoławczego oraz wskazana podstawa prawna, wobec brzmienia dyspozycji art. 67 O.p. i art. 67a O.p., nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obiegu prawnego zaskarżonej decyzji. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.