I SA/Gd 264/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za sierpień 2005 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., złożonym na formularzu PPF, K. M. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04, GZ 64/04, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych przez niego na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (odpisów: zeznania podatkowego PIT-36L za 2010 r., bilansu i rachunku zysków i strat za 2010 r., rachunku zysków i strat oraz obrotów aktywnych kont analitycznych za okres od stycznia 2011 r. do marca 2011 r., wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy, operatów szacunkowych nieruchomości, decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, pisma naczelnika urzędu skarbowego informującego o dokonaniu wpisu do rejestru zastawów skarbowych, aneksu do umowy o kredyt w rachunku bieżącym, faktur za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne i zakup oleju grzewczego oraz dodatkowych oświadczeń z dnia 12 maja 2011 r. wnioskodawcy w przedmiocie kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego i posiadanych zobowiązań, jego małżonki i syna w przedmiocie nieuzskania dochodów w 2010 r., nieposiadania rachunku bankowego oraz samochodu osobowego oraz małżonki w przedmiocie powierzchni nieruchomości i nieposiadaniu statusu osoby bezrobotnej) wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą małżonką oraz uczącym się synem. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, która w 2010 r. zgodnie ze złożonym zeznaniem podatkowym przyniosła mu dochód w wysokości 638.638,97 zł brutto, zaś zysk netto za ten rok według dokumentów księgowych wyniósł 480.682,13 zł. W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2011 r. prowadzona przez wnioskodawcę działalność przyniosła mu stratę netto w wysokości odpowiednio: – 61.668,81 zł (na koniec stycznia), – 67.639,83 zł (na koniec lutego) oraz – 54.780,70 zł (na koniec marca). Małżonkowie są właścicielami domu jednorodzinnego o powierzchni 180 m2, niezabudowanej działki budowlanej o wartości rynkowej 282.632 zł oraz trzech nieruchomości zabudowanych [...] o łącznej wartości 4.008.382 zł oraz 11 środków transportu związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (samochodów ciężarowych, naczep, ciągników samochodowych oraz samochodów osobowych). Wnioskodawca posiada trzy rachunki bankowe, w tym dwa związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Zgodnie z wyciągiem z rachunku osobistego co miesiąc jest na nim księgowane przekazywane przez [...] świadczenie oznaczone jako dieta, która za luty 2011 r. stanowiła kwotę 1.949 zł, zaś za marzec i kwiecień br. kwotę 2.027 zł. Saldo ww. rachunku na dzień 29 kwietnia 2011 r. było dodatnie i wynosiło 2.055,66 zł. Wnioskodawca posiada także środki pieniężne na jednym z rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, których wysokość na ostatni dzień miesiąca w okresie od stycznia do marca br. wynosiła odpowiednio: 90.094,94 zł, 44.201,95 zł oraz 16.525,28 zł. W drugim z rachunków związanych z działalnością gospodarczą wnioskodawca posiada kredyt w wysokości 1.500.000 zł przyznany na finansowanie bieżącej działalności. Na dzień 31 stycznia 2011 r. limit ten był wykorzystany w wysokości 1.279.361,96 zł, na 28 lutego br. – w wysokości 1.478.606,20 zł, a na 31 marca 2011 r. – w wysokości 1.399.187,14 zł. Z historii operacji zaksięgowanych na tym rachunku w marcu br. wynika, iż wpływy przewyższały rozchody o kwotę 79.419,06 zł (uznania w wysokości 4.347.324,02 zł, a obciążenia w wysokości 4.267.904,96 zł). Poza ww. kredytem w rachunku bankowym wnioskodawca posiada także kredyt kupiecki w wysokości 3.000.000 zł, przeterminowane zobowiązania względem jednego z kontrahentów w wysokości 500.000 zł oraz zaległości podatkowe w wysokości 1.930.687 zł (wraz z odsetkami) rozłożone na raty decyzją naczelnika urzędu celnego z dnia [...]. Wysokość rat, których termin płatności przypada w maju, czerwcu i lipcu br., wynosi odpowiednio: 21.578 zł, 21.722 zł i 21.792 zł. W związku z posiadanymi przez wnioskodawcę zobowiązaniami względem banków oraz Skarbu Państwa nieruchomości małżonków obciążają liczne hipoteki, zaś na pojazdach mechanicznych ustanowiono zastawy skarbowe. W oświadczeniu z dnia 12 maja 2011 r. wnioskodawca wskazał, że miesięczne koszty prowadzenia gospodarstwa domowego za ostatnie trzy miesiące wynosiły około 15.000 zł. W świetle dokonanych ustaleń faktycznych i przywołanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego brak podstaw by uznać, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle trudna, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że wnioskodawca wraz z małżonką posiada znaczny majątek, w tym pięć nieruchomości, z których cztery wyceniono na łączną kwotę 4.291.014 zł, oraz 11 środków transportu. Posiada dwa stałe źródła przychodów: diety oraz działalność gospodarczą. Co prawda w okresie ostatnich kilku miesięcy prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przyniosła dochodu, jednakże okoliczność ta nie oznacza jeszcze, że wnioskodawca utracił płynność finansową. Wskazać należy, że wnioskodawca nie wykorzystuje w całości przyznanego mu przez bank limitu kredytowego, a w okresie od 1 do 31 marca 2011 r. zmniejszył o kwotę 79.419,06 zł swoje zadłużenie względem tego banku. Nadto podkreślić należy, że wnioskodawca na dzień 31 marca 2011 r. dysponował środkami pieniężnymi w kwocie 18.986,87 zł, zgromadzonymi na prowadzonych dla niego rachunkach bankowych. Wnioskodawca, jak sam podał, terminowo wpłaca należności względem urzędu skarbowego oraz ZUS, zaś jego zaległości podatkowe zostały rozłożone na raty. Wskazane okoliczności zaprzeczają twierdzeniom wnioskodawcy o braku płynności finansowej. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.