I SA/Gd 265/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 13 marca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżąca M. K. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 1.500 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletnia córka, nie otrzymuje wsparcia od ojca dziecka, jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.050 zł brutto miesięcznie, przy czym umowa na podstawie której świadczy pracę to umowa terminowa zawarta do dnia 31 marca 2014 r., zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach eksploatacji domu. Wskazała, że nie posiada majątku w tym nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; posiada natomiast zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego w wysokości 10.000 zł, którego miesięczna spłata wynosi 291 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 marca 2014 r. (doręczonym w dniu 24 marca 2014 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2013 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznania podatkowego jeżeli zostało już sporządzone); (2) zaświadczenia o wysokości otrzymanego wynagrodzenia w okresie ostatnich trzech miesięcy i potwierdzenia okoliczności, że umowa o pracę nie zostanie wnioskodawczyni przedłużona; (3) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; (4) oświadczenia, czy wnioskodawczyni aktualnie otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej; jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się w bieżącym lub ubiegłym roku ubiegała, a jeśli tak przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie; (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); (6) oświadczenia, czy względem wnioskodawczyni jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku; (7) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawczyni (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); (8) oświadczenia, czy wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z rodzicami, a jeżeli tak, to w jakiej części wnioskodawczyni, a w jakiej jej rodzice ponoszą koszty związane z utrzymaniem wspólnie zajmowanego mieszkania; (9) wskazania powodu, dla którego ojciec dziecka nie partycypuje w kosztach utrzymania małoletniej, czy wnioskodawczyni występowała na drogę sądową celem uzyskania alimentów dla dziecka. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła następujące dokumenty: - odpis zeznania podatkowego złożonego za rok 2013, w którym zadeklarowała dochody ze stosunku pracy w kwocie 27.658,66 zł oraz wykazała nadpłatę w kwocie 1.484 zł; - zaświadczenie od pracodawcy z dnia 24 marca 2014 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie wnioskodawczyni wynosi 2.597,25 zł brutto oraz że po dniu 31 marca 2014 r. pracodawca planuje dalej zatrudniać wnioskodawczynię; - wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] za okres od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 26 marca 2014 r.; - odpis umowy z dnia 30 stycznia 2014 r. o kredyt gotówkowy zaciągnięty przez wnioskodawczynię w [...] w wysokości 10.000 zł, na okres pięciu lat; - oświadczenia z dnia 25 marca 2014 r., w których podała, że: nie posiada pojazdów mechanicznych; względem jej majątku nie jest prowadzona egzekucja; aktualnie nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani w roku ubiegłym ani obecnym nie ubiegała się o przyznanie jej tego rodzaju świadczeń, z uwagi na fakt, że pracuje zawodowo i uzyskuje z tego tytułu dochody; zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach zajmowanego mieszkania w wysokości 300 zł miesięcznie; nie występowała na drogę sądową celem uzyskania od ojca dziecka alimentów, wyjaśniając, że ojciec dziecka jest osobą bezrobotną, poszukuje pracy, zaś w kosztach utrzymania dziecka partycypuje w miarę swoich możliwości. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego stwierdzono, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nadal pozostaje niejasna. Oświadczenie złożone przez wnioskodawczynię na druku PPF jest bowiem sprzeczne z jej późniejszymi oświadczeniami, co do ilości osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz posiadanych przez nią składników majątku. W oświadczeniu datowanym na dzień 10 marca 2014 r. wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnią (roczną) córką M. K., która pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Natomiast w piśmie z dnia 25 marca 2014 r. zmieniła wcześniejsze oświadczenie wskazując, że w kosztach utrzymania dziecka partycypuje jego ojciec, przy czym – jak określiła – udziela on pomocy finansowej w miarę swoich możliwości, gdyż jest osobą bezrobotną i poszukuje pracy. Powyższym oświadczeniom wnioskodawczyni o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przeczą operacje dokonane na jej rachunku bankowym. Za mało prawdopodobne uznać bowiem należy, że wnioskodawczyni, której średnie miesięczne dochody wynoszą około 1.822 zł netto (co ustalono na podstawie przedłożonych wyciągów z kont), na której – jak twierdzi – wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletnia córka i która dodatkowo obciążona jest kredytem bankowym, spłaca zobowiązania kredytowe ojca dziecka S. K. zaciągnięte przez niego w [...], jak również ponosi za niego opłaty za usługi telekomunikacyjne świadczone na jego rzecz przez [...]. I tak, w dniach 2 stycznia, 2 marca i 7 marca 2014 r. wnioskodawczyni dokonała spłaty kredytu za S. K. odpowiednio w kwotach po 510,71 zł i 60 zł, w dniu 5 lutego 2014 r. uiściła kwotę 35 zł tytułem jego zaległości wobec banku, zaś w dniach 2 i 31 stycznia 2014 r. i 7 marca 2014 r. tytułem opłat za usługi telekomunikacyjne, do których uiszczenia zobowiązany był S. K. wydatkowała odpowiednio kwotę 91,22 zł, 364,12 zł i 199,76 zł. Natomiast ojciec dziecka przekazał na rachunek wnioskodawczyni kwotę 150 zł (w dniu 15 lutego 2014 r.) i 1.000 zł (w dniu 14 marca 2014 r.). Zastanawiające jest zatem, dlaczego wnioskodawczyni reguluje zobowiązania ojca swojego dziecka, mimo że – jak podaje – nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a on sam nieregularnie przyczynia się do kosztów utrzymania dziecka. Nie sposób nie zauważyć, że łączna kwota przekazanych przez niego środków (1.150 zł) jest niższa od kwoty poniesionych za niego przez wnioskodawczynię należności (1.771,52 zł). Zatem stwierdzić należy, że to wnioskodawczyni częściowo ponosi za ojca swojego dziecka koszty jego utrzymania, mimo że jej bieżące dochody są niskie; uwzględniając bowiem ratę kredytu (296,41 zł) oraz koszty eksploatacji zajmowanego mieszkania (300 zł) wynoszą one około 1.226 zł na dwie osoby. Abstarhując od powyższego, jeżeli za wiarygodne przyjąć oświadczenie wnioskodawczyni, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dziecka, to rodzi się pytanie, dlaczego wnioskodawczyni, która mając na utrzymaniu małoletnie dziecko i będąc zatrudniona na umowę o pracę na czas określony, nie wystąpiła do sądu o ustanowienie alimentów na rzecz dziecka. W takim przypadku kondycja finansowa ojca dziecka, na którą się powołuje, winna być wnioskodawczyni obojętna. Tym bardziej, że po upływie okresu, na jaki wnioskodawczyni zawarła umowę o pracę, istnieje ryzyko, że może ona pozostać bez środków do życia. W takiej zaś sytuacji, gdy ojciec dziecka unikałby płacenia alimentów, a egzekucja względem jego majątku okazałaby się bezskuteczna, byłaby ona uprawniona do wystąpienia o przyznanie świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, z którego mogłaby pokryć choć w części koszty utrzymania swojego i małoletniej córki. Jak już wskazano wątpliwości budzi także stan posiadanego przez wnioskodawczynię majątku. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 25 marca 2014 r. podała, że nie jest właścicielką żadnego pojazdu mechanicznego i żaden pojazd nie jest na nią zarejestrowany. Oświadczeniu temu przeczy operacja dokonana na jej rachunku bankowym w dniu 14 stycznia 2014 r. Z opisu transakcji wynika bowiem, że ubezpieczyciel [...] wypłacił wnioskodawczyni kwotę 200 zł tytułem realizacji szkody, której przedmiotem był pojazd o numerze rejestracyjnym [...], a jego właścicielem wnioskodawczyni. W konsekwencji stwierdzono, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych w zakresie, o którym była mowa powyżej. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie można pominąć okoliczności, że wnioskodawczyni wniosła skargę do tut. Sądu w dniu 24 stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego), zaś w dniu 30 stycznia 2014 r. zaciągnęła w [...] kredyt gotówkowy w wysokości 10.000 zł, który został jej wypłacony jednorazowo w kasie banku. Wnioskodawczyni dysponowała zatem środkami w wysokości pozwalającej jej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie i mogła je zabezpieczyć na ten cel. Względem majątku skarżącej nie jest prowadzona egzekucja; poza ww. zobowiązaniem kredytowym nie powoływała się ona także na ciążące na niej inne zobowiązania. Z tych wszystkich względów, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.