I SA/Gd 265/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 13 marca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżąca zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 1.500 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletnia córka, nie otrzymuje wsparcia od ojca dziecka, jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.050 zł brutto miesięcznie, przy czym umowa na podstawie której świadczy pracę to umowa terminowa zawarta do dnia 31 marca 2014 r., zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach eksploatacji domu. Wskazała, że nie posiada majątku w tym nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; posiada natomiast zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego w wysokości 10.000 zł, którego miesięczna spłata wynosi 291 zł. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia odpisów dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła następujące dokumenty: - odpis zeznania podatkowego złożonego za rok 2013, w którym zadeklarowała dochody ze stosunku pracy w kwocie 27.658,66 zł oraz wykazała nadpłatę w kwocie 1.484 zł; - zaświadczenie od pracodawcy z dnia 24 marca 2014 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie wnioskodawczyni wynosi 2.597,25 zł brutto oraz że po dniu 31 marca 2014 r. pracodawca planuje dalej zatrudniać wnioskodawczynię; - wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...]. za okres od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 26 marca 2014 r.; - odpis umowy z dnia 30 stycznia 2014 r. o kredyt gotówkowy zaciągnięty przez wnioskodawczynię w banku [...] w wysokości 10.000 zł, na okres pięciu lat; - oświadczenia z dnia 25 marca 2014 r., w których podała, że: nie posiada pojazdów mechanicznych; względem jej majątku nie jest prowadzona egzekucja; aktualnie nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani w roku ubiegłym ani obecnym nie ubiegała się o przyznanie jej tego rodzaju świadczeń, z uwagi na fakt, że pracuje zawodowo i uzyskuje z tego tytułu dochody; zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach zajmowanego mieszkania w wysokości 300 zł miesięcznie; nie występowała na drogę sądową celem uzyskania od ojca dziecka alimentów, wyjaśniając, że ojciec dziecka jest osobą bezrobotną, poszukuje pracy, zaś w kosztach utrzymania dziecka partycypuje w miarę swoich możliwości. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nadal pozostaje niejasna. Oświadczenie złożone przez wnioskodawczynię na druku PPF jest bowiem sprzeczne z jej późniejszymi oświadczeniami, co do ilości osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz posiadanych przez nią składników majątku i postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W dniu 30 kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że jest matką samotnie wychowującą córkę. W oświadczeniu na druku PPF podała, że prowadzi gospodarstwo wspólnie z córką i nie wiedziała, że ojciec dziecka, który nie mieszka z nią pod jednym dachem, a tylko w miarę możliwości partycypuje w utrzymaniu córki, liczy się w prowadzeniu gospodarstwa domowego razem z nią. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że jakiekolwiek opłaty robione z jej konta na rzecz ojca dziecka były dokonywane po uprzednim otrzymaniu od niego gotówki bądź przelewu na dokonywaną wpłatę. Fakt, że przelewy były dokonywane z jej konta nie oznacza jeszcze, że ponosi koszty utrzymania osoby, tytułem której robi przelew. Wnioskodawczy wskazała również, że w chwili składania oświadczenia nie posiadała żadnego pojazdu mechanicznego. Szkoda wypłacona na jej konto przez ubezpieczyciela, była za auto, które uległo wypadkowi i od tego czasu nie posiada żadnego samochodu. Odnośnie kwestii zaciągniętego w dniu 30 stycznia 2014 r. kredytu skarżąca wyjaśniła, że z jej pensji trudno utrzymać się osobie samotnie wychowującej dziecko i kredyt był przeznaczony na utrzymanie wnioskodawczyni i jej dziecka a także zwrot pożyczonych na ten cel pieniędzy od znajomych i rodziny. W oświadczeniu nie wykazano innych zobowiązań wobec osób trzecich, gdyż zostały spłacone właśnie z zaciągniętego kredytu. Wyjaśniając wątpliwości dotyczące kwestii nie wystąpienia na drogę sądową celem uzyskania od ojca dziecka alimentów, skarżąca oświadczyła, że jest przekonana, iż jak tylko poprawi się sytuacja materialna ojca dziecka to będzie partycypował w kosztach jego utrzymania w większej części niż dotychczas a wystąpienie na drogę sądową, a tym samym wszczęcie wobec niego egzekucji, nie jest drogą do budowania więzi rodzinnych pomiędzy ojcem i dzieckiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżąca, składając w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosiła o zwolnienie z kosztów sądowych. Mając na uwadze zakres wnioskowanego prawa, zasadność wniosku Sąd oceniał przy uwzględnieniu treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanawiającego kryteria udzielenia ochrony w postaci prawa do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje jedynie ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jakkolwiek słusznie wskazał referendarz sądowy na pewne nieścisłości i okoliczności przemawiające za niewyjaśnieniem sytuacji majątkowej skarżącej (sprzeczność co do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, dokonywanie przelewów bankowych w imieniu ojca jej dziecka, kwestia wypłaty przez ubezpieczyciela kwoty 200 zł tytułem szkody dot. pojazdu mechanicznego czy okoliczność nie wystąpienia o zasądzenie na rzecz córki alimentów), jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie dał wiarę wyjaśnieniom wnioskodawczyni i uznał, że dane zawarte w złożonym przez skarżącą wniosku PPF i załączonych do niego dokumentach, jak również wynikające z akt sprawy dały podstawę do przyznania skarżącej prawa pomocy. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletnia córka, nie otrzymuje wsparcia od ojca dziecka, jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.050 zł brutto miesięcznie, przy czym umowa na podstawie której świadczy pracę to umowa terminowa zawarta do dnia 31 marca 2014 r., zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach eksploatacji domu. Wskazała, że nie posiada majątku w tym nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; posiada natomiast zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego w wysokości 10.000 zł, którego miesięczna spłata wynosi 291 zł. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni przedłożyła również odpis zeznania podatkowego złożonego za rok 2013 (dochody ze stosunku pracy w wykazano w kwocie 27.658,66 zł), zaświadczenie od pracodawcy z dnia 24 marca 2014 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie wnioskodawczyni wynosi 2.597,25 zł brutto oraz że po dniu 31 marca 2014 r. pracodawca planuje dalej zatrudniać wnioskodawczynię, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez za okres od dnia 27 grudnia 2013 r. do dnia 26 marca 2014 r., odpis umowy z dnia 30 stycznia 2014 r. o kredyt gotówkowy zaciągnięty przez wnioskodawczynię w wysokości 10.000 zł, na okres pięciu lat, oświadczenia z dnia 25 marca 2014 r., w których podała, że: nie posiada pojazdów mechanicznych; względem jej majątku nie jest prowadzona egzekucja; aktualnie nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani w roku ubiegłym ani obecnym nie ubiegała się o przyznanie jej tego rodzaju świadczeń, z uwagi na fakt, że pracuje zawodowo i uzyskuje z tego tytułu dochody; zamieszkuje wspólnie z rodzicami i partycypuje w kosztach zajmowanego mieszkania w wysokości 300 zł miesięcznie; nie występowała na drogę sądową celem uzyskania od ojca dziecka alimentów, wyjaśniając, że ojciec dziecka jest osobą bezrobotną, poszukuje pracy, zaś w kosztach utrzymania dziecka partycypuje w miarę swoich możliwości. Ponadto w złożonym sprzeciwie skarżąca wyjaśniła, że jest matką samotnie wychowującą córkę a ojciec dziecka, który nie mieszka z nią pod jednym dachem, tylko w miarę możliwości partycypuje w utrzymaniu córki. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że jakiekolwiek opłaty robione z jej konta na rzecz ojca dziecka były dokonywane po uprzednim otrzymaniu od niego gotówki bądź przelewu na dokonywaną wpłatę. Wnioskodawczy wskazała również, że w chwili składania oświadczenia nie posiadała żadnego pojazdu mechanicznego. Szkoda wypłacona na jej konto przez ubezpieczyciela, była za auto, które uległo wypadkowi i od tego czasu nie posiada żadnego samochodu. Odnośnie kwestii zaciągniętego w dniu 30 stycznia 2014 r. kredytu skarżąca wyjaśniła, że kredyt został przeznaczony na utrzymanie wnioskodawczyni i jej dziecka a także zwrot pożyczonych na ten cel pieniędzy od znajomych i rodziny. Wyjaśniając wątpliwości dotyczące kwestii nie wystąpienia na drogę sądową celem uzyskania od ojca dziecka alimentów, skarżąca oświadczyła, że jest przekonana, iż jak tylko poprawi się sytuacja materialna ojca dziecka to będzie partycypował w kosztach jego utrzymania w większej części niż dotychczas a wystąpienie na drogę sądową, a tym samym wszczęcie wobec niego egzekucji, nie jest drogą do budowania więzi rodzinnych pomiędzy ojcem i dzieckiem. Mając na uwadze powyższe, Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ustalonym stanie faktycznym przyjąć należało, że skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych (wpis w niniejszej sprawie wynosi 1.500 zł). Za taką oceną przemawia w szczególności to, że średnie miesięczne dochody wnioskodawczyni wynoszą około 1.822 zł netto (co ustalono na podstawie przedłożonych wyciągów z kont), na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletnia córka i dodatkowo obciążona jest kredytem bankowym a także ponosi częściowe koszty eksploatacji domu rodziców, w którym zamieszkuje. Natomiast ojciec jej dziecka jest osobą bezrobotną i partycypuje w kosztach utrzymania córki w miarę doraźnych możliwości. Z tych względów uznano, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.