I SA/Gd 266/11

Dnia 15 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i październik 2007 r. oraz dokonania zwrotu nadpłat wraz z oprocentowaniem p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2011 r., złożonym na formularzu PPF, L.K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podała, że uzyskuje ona dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł brutto, pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, który otrzymuje rentę w wysokości [...] zł brutto. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 107 m2 o wartości [...] zł, lokalu użytkowego o powierzchni 95,5 m2 o wartości [...] zł, sześciu działek budowlanych o łącznej powierzchni 6.000 m2 o wartości [...] zł, samochodu osobowego o wartości [...] zł, ponadto posiadają mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 103 m2. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2011 r. wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia – w terminie 7 dni odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2010, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka z tytułu emerytury i renty, odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez małżonka wnioskodawczyni działalności gospodarczej, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia wnioskodawczyni, czy uzyskuje dochody z najmu lub dzierżawy lokalu użytkowego, jeżeli tak – wskazania ich miesięcznej wysokości i przedstawienia dokumentów ją potwierdzających (umowy najmu, dzierżawy), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość ich innych zobowiązań, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożyła odpisy: zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka za 2010 r. (PIT-28, PIT-37, PIT-40A), faktur za zakup leków w 2010 r. na łączną kwotę [...] zł, przekazu pocztowego świadczenia rentowego małżonka wnioskodawczyni za maj 2011 r., decyzji o waloryzacji emerytury wnioskodawczyni z dnia 9 marca 2011 r., ewidencji przychodów z prowadzonej przez małżonka wnioskodawczyni działalności gospodarczej za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2011 r. oraz dowodów zapłaty należności z tytułu składek ZUS za ww. okres, decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. i dowodu zapłaty tego podatku, faktury za gaz z dnia 23 lutego 2011 r. wraz z dowodem zapłaty, faktury za prąd z dnia 27 kwietnia 2011 r., wyciągów z rachunku bankowego małżonka wnioskodawczyni za okres od 3 do 31 stycznia 2011 r. oraz od 15 lutego do 9 marca 2011 r. Nadto pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia 18 maja 2011 r. wskazał, że małżonek wnioskodawczyni wystąpił do swojego banku o wydanie wyciągu z rachunku bankowego, a czas oczekiwania wynosi 14 dni. Z tych względów pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów, który to wniosek został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 maja 2011 r., doręczonym w dniu 25 maja 2011 r. (dowód: potwierdzenie odbioru). Przedłużony termin upłynął z dniem 1 czerwca 2011 r. W dniu 24 maja 2011 r. pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył odpisy wyciągów bankowych za okres od 1 do 14 lutego 2011 r. oraz od 10 marca do 29 kwietnia 2011 r. z rachunku prowadzonego dla męża wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 266/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", ponieważ we wniosku złożonym na formularzu PPF oraz w pismach z dnia 18 i 24 maja 2011 r. wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Podniesiono, że WSA w Gdańsku otrzymał obszerną dokumentację dotyczącą sytuacji materialnej skarżącej. A zatem wnioskodawczyni przedstawiła niezbędne dokumenty dotyczące jej sytuacji materialnej (w tym rachunku bankowego) i złożyła oświadczenia żądane przez Sąd. Zdaniem pełnomocnika w zaskarżonym postanowieniu dokonano błędnej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawczyni na dzień rozpatrywania wniosku w odniesieniu do możliwości uiszczenia przez nią kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek L.K. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał i zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. zobowiązano wnioskodawczynię do przedłożenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować jej rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła jedynie część żądanych dokumentów, co uniemożliwiło Sądowi pełną ocenę jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wnioskodawczyni nie przedłożyła ani oświadczenia swojego małżonka o nieposiadaniu rachunków bankowych ani – alternatywnie – wyciągów z prowadzonych dla niego rachunków bankowych, jak również nie złożyła oświadczenia w przedmiocie uzyskiwania bądź nieuzyskiwania dochodów z najmu lokalu użytkowego. W tej sytuacji, z uwagi na uchybienie obowiązkowi złożenia całej dokumentacji nie można przyjąć, że wnioskodawczyni dokonała wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawczyni polegające na uchyleniu się od przedłożenia wszystkich dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie są znane, albowiem uchyla się ona od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.