I SA/Gd 2686/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie NSA Elżbieta Rischka Edyta Anyżewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. K. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w [...] z dnia 7 listopada 2000 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok oddala skargę. I SA/Gd 2686/00 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy w [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 21 sierpnia 2000 r. Nr [...] odmawiającą panu G. K. umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie 6.032,30 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, podjętego na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy podał między innymi, że pan G. K. prowadzi od 1994 roku działalność gospodarczą, ostatnio w zakresie wykonywania usług transportowych. Izba Skarbowa uznała, że okoliczności mające uzasadniać, zdaniem podatnika, udzielenie mu ulgi podatkowej poprzez umorzenie istniejącej zaległości podatkowej, a mianowicie trudna sytuacja majątkowa, rodzinna i finansowa podatnika, będąca wynikiem spadku popytu na wykonywane usługi, podrożenie kosztów paliwa, wysokich cen części samochodowych, przy bardzo zużytych pojazdach nie mogą stanowić przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi. Tym bardziej, że podatnikowi dwukrotnie już udzielono ulg, raz w postaci umorzenia odsetek od przedmiotowej zaległości podatkowej (decyzją z dnia 12 marca 1999 r. Nr [...]), drugi raz rozłożenia na raty spłaty tej zaległości (decyzja z dnia 12 marca 1999 r.). Dalej Izba Skarbowa podniosła, że przedmiotowa zaległość podatkowa za 1998 r. powstała na skutek nie wywiązania się przez wnioskodawcę z zapłaty należnego podatku w kwocie 6.032,30 zł od przychodu uzyskanego z działalności gospodarczej wykonywanej w tymże roku podatkowym w wysokości 63.498,04 zł zgodnie z zeznaniem rocznym PIT-28 złożonym w dniu 1 lutego 1999 r. Tak więc – zdaniem Izby – za powstanie tej zaległości winę ponosi wyłącznie podatnik. Wykluczyć należy wpływ czynników losowych na powstanie tego zadłużenia. Izba stwierdziła nadto, iż kontrola działalności firmy G. K. za rok 1999, nie potwierdziła argumentu strony, iż następuje rozkład firmy. W 1999 roku podatnik osiągnął przychód w kwocie 101.139,48 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 49.227,55 zł, a uzyskany dochód wyniósł kwotę 51.911,93 zł. Należny podatek i jednocześnie zaległość podatkowa, bo podatnik nie złożył za ten rok podatkowy zeznania podatkowego i nie uregulował należnego tytułem osiągniętego dochodu podatku, wyniósł kwotę 11.160,90 zł. Za rok 2000 podatnik również nie przedłożył w organie podatkowym I instancji stosownych deklaracji podatkowych, mimo że złożył oświadczenie, iż w tymże 2000 roku będzie opodatkowany na zasadach ogólnych. W kwestii sytuacji rodzinnej i majątkowej Izba odwołała się do informacji podatnika z dnia 2 maja 2000 r. i podała, że w 2000 roku podatnik osiąga dochód w wysokości 700 zł miesięcznie, z którego utrzymuje się wielodzietna rodzina, tj. 12-ro dzieci, w tym troje pełnoletnich. Z informacji tej wynika także, że wnioskodawca nigdy nie korzystał z pomocy społecznej. Fakt, że wnioskodawca nie korzystał z form pomocy społecznej, nie oznacza – zdaniem Izby – że umorzenie istniejącej zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1998 rok, może być traktowana jako forma bezpłatnego kredytu. Nie można – podkreśliła Izba – przenosić ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet Państwa. Wyliczony za 1999 r. dochód przypadający na 1 członka rodziny w kwocie 309 zł miesięcznie – w ocenie Izby – nie stanowi zagrożenia egzystencji podatnika i jego rodziny w przypadku zapłaty zaległości w ratach w wysokości po 200 zł miesięcznie. Podatnik nie uregulował żadnej raty. Na decyzję tę pan G. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając iż Izba Skarbowa nie uwzględniła jego odwołań. Podnosi, iż winnym zaistniałej sytuacji jest Urząd Miejski, który swoimi decyzjami udaremnił skarżącemu rozwinięcie prowadzonej działalności gospodarczej, powstały w wyniku tego zaległości podatkowe i długi w różnych instytucjach, jak również u osób fizycznych, z którymi skarżący nie radzi sobie. Skarżący żąda umorzenia wszystkich zaległości podatkowych, należności ZUS, czynszu i innych opłat oraz zwolnienia go z obowiązku płacenia podatków przez okres 7 lat i przyznania odszkodowania od Urzędu Miejskiego. Odpowiadając na zarzuty skargi, Izba Skarbowa OZ w [...] podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje: Na wstępnie należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne badają legalność zaskarżonych decyzji i innych aktów organów administracji publicznej, czyli kontrolują zgodność tych aktów z prawem. Sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości nie rozstrzygają o meritum sprawy, tzn. nie orzekają o prawach i obowiązkach, o przyznaniu lub odmowie przyznania ulg podatkowych, nie należą do nich również sprawy z zakresu przyznania bądź odmowy przyznania odszkodowania. Z tej też przyczyny Sąd nie mógł rozważać i ewentualnie uwzględnić żądań skarżącego zawartych w skardze a dotyczących umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r., zwolnienia skarżącego na okres 7 lat z obowiązku uiszczania podatków i wreszcie przyznania skarżącemu odszkodowania od Urzędu Miejskiego. Badając natomiast legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego z dnia 21 sierpnia 2000 r. Nr [...] odmawiające skarżącemu umorzenia opisanej powyżej zaległości podatkowej, podjęte zostały na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, który to stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Użyty w przepisie tym zwrot "może" oznacza, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych i w związku z tym od woli organu podatkowego zależy, czy w okolicznościach danej sprawy zastosuje wnioskowaną ulgę podatkową czy też nie. Należy pamiętać, że jest to prawo organu a nie jego obowiązek. Konsekwencją uznaniowego charakteru tychże decyzji jest również to, iż kontrola Sądu jest w tym przypadku ograniczona i sprowadza się w istocie do zbadania czy organy rozstrzygając sprawę nie naruszyły przepisów prawa procesowego, a przede wszystkim czy poprawnie ustalono i oceniono sytuację podatnika. W tym też kontekście oceniając zaskarżoną decyzję trzeba stwierdzić, iż nie narusza ona przepisów prawa procesowego. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły sytuację skarżącego i uznały, że istotnie sytuacja ta jest trudna. Z tego też powodu przyznały skarżącemu dwie ulgi podatkowe w postaci umorzenia odsetek od przedmiotowej zaległości podatkowej (decyzja z dnia 12 marca 1999 r. Nr [...]) i rozłożenia spłaty tej zaległości na raty (decyzja z dnia 12 marca 1999 r. Nr [...]). Nie uznały natomiast, aby ta sytuacja uzasadniała umorzenie zaległości podatkowej, do powstania której, jak wskazały – przyczynił się skarżący. Fakt, iż Izba Skarbowa nie uwzględniła argumentów skarżącego przedstawionych w odwołaniu, nie czyni decyzji tej wadliwą. Organ odwoławczy, odmiennie niż skarżący, uznał, że zaistnienie wskazanych w odwołaniu i wcześniej we wniosku okoliczności, nie daje podstaw do umorzenia zaległości podatkowej. Ocenie tej nie można zarzucić, aby była dowolna. W ocenie organów dochody jakie skarżący uzyskał w 1999 r. tytułem prowadzonej działalności gospodarczej, którą kontynuował w roku 2000, pozwalały – bez zagrożenia egzystencji skarżącego i jego wielodzietnej rodziny – na ratalne spłacanie powstałej zaległości podatkowej. Skarżący jednak nie podjął żadnych starań, aby chociażby w części wywiązać się z ciążących na nim zobowiązań. Nie uiścił należnego podatku za rok 1999. Nie dokonywał także rozliczeń tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000. Należy zauważyć, iż trudności finansowe i niepowodzenia, czy też osiąganie niezadowalających wyników z prowadzonej działalności gospodarczej nie może uzasadniać – jak wielokrotnie wskazywał na to NSA w swoich wyrokach (np. wyrok z 16.01.1996 r. sygn. akt SA/Ka 2693/94) – umorzenia zaległości podatkowej. Jest to ryzyko podatnika podejmującego działalność gospodarczą i nie sposób przyjąć, iż w przypadku zaistnienia trudności podatnik może je przezwyciężyć kosztem Skarbu Państwa. Prowadziłoby to do uprzywilejowania takiego podatnika względem innych, znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.