I SA/Gd 269/05
WyrokWSA w Gdańsku2006-05-23
Skład orzekający: Ewa Kwarcińska, Tomasz Kolanowski, Danuta Oleś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że w okresie pełnienia funkcji kondycja finansowa spółki nie uzasadniała zgłoszenia wniosku o upadłość, nawet jeśli formalny wniosek o upadłość został zwrócony przez sąd z powodu braków formalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy prawa materialnego (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz procesowego (art. 122 i 180 Ordynacji podatkowej), ponieważ nie zbadały, czy w okresie, gdy skarżący był członkiem zarządu, zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, ale organ ma obowiązek przeprowadzić dowody, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a których strona nie może przeprowadzić samodzielnie. Sąd podzielił stanowisko organów, że zwrócony wniosek o upadłość nie wywołuje skutków prawnych zwalniających z odpowiedzialności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności R. M. jako byłego członka zarządu spółki "A" sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Organy podatkowe uznały, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna i orzekły o odpowiedzialności R. M. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, argumentując m.in. brakiem winy w niezłożeniu wniosku o upadłość oraz tym, że część zobowiązań powstała po jego rezygnacji z funkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.),, asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant: Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" spółka z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r., styczeń, luty, kwiecień 1999 r., marzec i grudzień 2000 r. oraz od stycznia do lipca 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 9 631 (dziewięć tysięcy sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności R. M. za zaległości podatkowe A., spółka z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998r., styczeń, luty, kwiecień 1999r., marzec, grudzień 2000r., i od stycznia do lipca 2000r. w łącznej kwocie należności głównej 243 010,00zł. wraz z odsetkami za zwłokę.
Podstawą wydanego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny:
Spółka z o.o. A. nie uiściła ciążących na niej zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, które zostały określone decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Działania organu egzekucyjnego, Urzędu Skarbowego zmierzające do wyegzekwowania nie uiszczonych zaległości podatkowych z majątku podatnika okazały się bezskuteczne. W trakcie postępowania egzekucyjnego pismem z dnia 23 września 2002r. zajęto rachunek bankowy "A." sp. z o.o. w B. S.A [...], który - jak ustalono - od dnia 23 sierpnia 2002r. nie wykazuje obrotów. Ponadto na podstawie raportów poborcy skarbowego z dnia 17 września 2002r. oraz z dnia 9 października 2002r. ustalono, iż spółka nie tylko nie posiada majątku w miejscu wskazanym w rejestrze handlowym jako siedziba (G., ul. [...]), ale również nie prowadzi tam działalności. W dniu 15 listopada 2004r. pełnomocnik R. M. złożył do protokołu oświadczenie, iż M.F. - obecny członek zarządu "A." sp. z o.o. przejęła majątek spółki. W dniu 1 października M. F. złożyła oświadczenie co do objęcia funkcji prezesa zarządu "A." sp. z o.o. oraz przejęcia pełnej dokumentacji finansowo-księgowej i osobowej, brak natomiast oświadczenia co do ewentualnego przejęcia majątku podatnika.
Naczelnik Urzędu Skarbowego po przeprowadzeniu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług z "A." sp. z o.o., decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności R. M. (jako byłego członka zarządu) za zaległości podatkowe "A." sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za I, II, VI-XII/1998r.; I, II, IV/1999r.; III, XII/2000r.; I-VII/2001r. w łącznej kwocie należności głównej 389.665,00zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości w kwocie 282.429,70zł. R. M. wniósł odwołanie, w którym wystąpił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Stwierdził w nim, że organ podatkowy pierwszej instancji nie prowadził w sposób należyty postępowania, w sposób błędny i niekorzystny dla strony interpretował przepisy proceduralnego prawa podatkowego oraz nie przedstawił faktycznych podstaw prawnych do orzeczenia odpowiedzialności strony. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organu podatkowego pierwszej instancji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] orzekł odpowiedzialność R. M. (jako byłego członka zarządu) za zaległości podatkowe "A." sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za XII/1998r.; I, II, IV/1999r.; III, XII/2000r.; I-VII/2001r. w łącznej kwocie należności głównej 243.010,00zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych naliczonymi do dnia wydania ww. decyzji.
R. M. pismem z dnia 24 listopada 2004r. wniósł odwołanie, w którym zażądał uchylenia w całości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i umorzenia postępowania w sprawie.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W jej uzasadnieniu podniósł, że stosownie do art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Zaległości podatkowe "A." sp. z o.o. w podatku od towarów i usług w podatku od towarów i usług za XII/1998r.; I, II, IV/1999r.; III, XII/2000r.; I-VII/2001r. powstały przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustawy (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), a zatem do odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - w niniejszym przypadku - należało zastosować przepisy art. 107-109, art. 116 i art. 118 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r.
W myśl przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r.) osoby trzecie mogą być objęte odpowiedzialnością podatkową jedynie wówczas, gdy podatnik nie wykonał dobrowolnie zobowiązania podatkowego - w konsekwencji czego powstała zaległość podatkowa. Wśród tych podmiotów znajduje się m.in. członek zarządu (były członek zarządu) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który odpowiada za zaległości podatkowe tej spółki całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami zarządu (art. 116 ww. ustawy), jeżeli zobowiązania podatkowe powstały w czasie pełnienia przez niego ww. funkcji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, przedmiotem postępowania w sprawach odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika są wyłącznie kwestie związane z odpowiedzialnością tych osób, a celem wydanie decyzji, o której mowa w art. 108 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się już zatem, kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego, ale pod warunkiem, że wcześniejsze ustalenia dotyczące podatnika są już ostateczne (w niniejszej sprawie warunek ten został spełniony). Członek zarządu (były członek zarządu) sp. z o.o. może "uwolnić się" od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki między innymi wówczas, gdy zobowiązania podatkowe nie dotyczą okresu w którym osoba trzecia pełniła funkcję członka zarządu. Z akt sprawy wynika, iż R. M. pełnił funkcję członka zarządu "A." sp. z o.o. w okresie gdy powstały zobowiązania w podatku od towarów i usług za XII/1998r.; I, II, IV/1999r.; III, XII/2000r.; I-VII/2001r. Powyższe oznacza, iż w analizowanym przypadku zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia odpowiedzialności R. M. za ww. zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości podatkowych.
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ponadto "uwolnić się" od odpowiedzialności za zaległości podatkowe ww. spółki, jeżeli wykaże iż: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe); niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy; spółka posiada mienie, z którego egzekucja jest możliwa.
Okoliczności powyższe, które stanowią negatywne przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki zobowiązany jest udowodnić ten członek zarządu (były członek zarządu), który pragnie uwolnić się od odpowiedzialności. Zdaniem organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie R. M. nie wykazał zaistnienia żadnej z ww. przesłanek. Wprawdzie z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 17 lipca 2002r. "A." sp. z o.o. - działając przez członka zarządu W.W. - złożyła do Sądu Rejonowego - [...] Wydział Gospodarczy wniosek o ogłoszenie upadłości, jednakże działanie powyższe nie może stanowić przesłanki uwalniającej R. M. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, bowiem zarządzeniem z dnia 20 lutego 2003r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] zwrócił przedmiotowy wniosek o ogłoszenie upadłości wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych. Warunkiem zaś zwolnienia członków zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. jest tylko prawidłowy i prawnie skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie wywiera takich skutków wniosek zwrócony lub odrzucony przez sąd, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, strona nie udowodniła braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (wyrazem braku winy -wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony - nie jest złożona w dniu 28 września 200lr. rezygnacja z funkcji członka zarządu "A." sp. z o.o.).
Pełnomocnik strony, korzystając z prawa do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, pismem z dnia 4 lutego 2005r. ponowił uprzednio podniesione w odwołaniu zarzuty i dołączył kserokopię uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "A." sp. z o.o. z dnia 3 października 2002r. dotyczącej zmiany adresu siedziby spółki z: G., ul. [...] na: G., ul. [...]. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż o zmianie powyższej nie zostały powiadomione właściwe organy rejestracyjne (Sąd Rejonowy [...] Wydział Gospodarczy oraz Urząd Skarbowy ). Pomimo powyższego zaniedbania oraz braku w aktach sprawy na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "A." sp. z o.o. z dnia 3 października 2002r. dotyczącej zmiany adresu siedziby spółki z: G., ul. [...] na: G., ul. [...] organ egzekucyjny pierwszej instancji - działając na podstawie oświadczenia pełnomocnika strony złożonego do protokołu z dnia 15 września 2004r. co do rzekomej zmiany siedziby spółki - ustalił, iż pod wskazanym przez pełnomocnika strony adresem (G. ul. [...]) "A" sp. z o.o. nigdy nie działała, M. F. nigdy nie mieszkała, bowiem od ponad 15 lat mieszkają tam Państwo D. Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że orzeczenie odpowiedzialności Pana R.M., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe "A." sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za XII/1998r.; I, II, IV/1999r.; III, XII/2000r.; I-VII/2001r. było zasadne.
Na powyższą decyzję R.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego .
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 107-109, art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), oraz naruszenie art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi odpowiedzialność R. M., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe A. sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca podniosła, że nie ponosi jakiejkolwiek winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Postępowaniu skarżącego nie można zarzucić niewłaściwości, ponieważ obiektywnie oceniając sytuację nie mógł przewidzieć, iż kontrahent spółki z o.o. narusza przepisy podatkowe, co w konsekwencji dopiero po upływie paru lat wywołało negatywne skutki podatkowe dla spółki.
Ponadto skarżący stwierdził, że dodatkowe zobowiązanie w podatku VAT wobec spółki ustalone zostało decyzjami wydanymi [...] i doręczonymi stronie w dniu 11 lipca 2002 r., a zatem po dacie rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu A., spółka z o.o. . Zwrócił także uwagę, że organy podatkowe nie wyjaśniły dlaczego nie podjęto czynności egzekucyjnych wobec spółki w okresie, gdy posiadała majątek wystarczający na pokrycie zobowiązań podatkowych.
Zdaniem skarżącego nie ponosi on jakiejkolwiek winy za ewentualne, wcześniejsze niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Stan interesów spółki w latach 1998-2001 nie uzasadniał złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wynika to, według skarżącego, z dokumentów finansowych spółki. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z treści bilansów z lat 1998-2001, składanych przez A., spółkę z o.o. .
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem. W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak pojmując rolę sądu, należy uznać, że w niniejszej sprawie skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy zaznaczyć, że podstawą odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. jest art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność powyższa obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący był członkiem zarządu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od stycznia 1998 do dnia 26 września 2001r. oraz to, że decyzje w przedmiocie zaległości spółki w podatku od towarów i usług zostały wydane po tym terminie, w dniu [...]. Zaległości te dotyczą jednak okresu, w którym skarżący był członkiem Zarządu spółki.
Sąd podziela pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji, że w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którym przepisy wiążą powstanie zobowiązania. Z akt sprawy wynika, że decyzje organu podatkowego wydane w stosunku do spółki dotyczą okresu, gdy skarżący był jej członkiem zarządu, dotyczyły bowiem między innymi rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1998, styczeń, luty, kwiecień 1999r., marzec i grudzień 2000r., styczeń – lipiec 2001r. Wobec powyższego, należy uznać argumenty skarżącego, że zaległości podatkowe powstały po tym jak nie był już członkiem zarządu spółki za nieuzasadnione.
Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wysokość tych należności nie może być już kwestionowana, a tym samym nie może być przedmiotem sporu pomiędzy tą osobą trzecią i organem podatkowym (np. B.Brzeziński, M Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa-Komentarz-Zobowiązania podatkowe, Toruń 1999, s. 372-380). W związku z tym, również i w tym zakresie stanowisko organów podatkowych było prawidłowe. Nie jest w tym wypadku istotne, w jaki sposób doszło do powstania zaległości, w tym czy działanie członka zarządu było zawinione i doprowadziło do powstania zaległości, czy też nie miał on na to bezpośredniego wpływu.
Organy podatkowe wykazały ponadto, że prowadzenie egzekucji z majątku spółki stało się bezskuteczne. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto w dniu 23 września 2002 r. rachunek bankowy firmy, który jak ustalono od dnia 23 sierpnia 2002 r. nie wykazywał już żadnych obrotów. Poza tym stwierdzono, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie posiada majątku, z którego można by wyegzekwować należności podatkowe.
W tym stanie faktycznym należy stwierdzić, że zaistniały pozytywne przesłanki z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, do orzekania o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z o.o.
Członek zarządu może jednak uwolnić się od tej odpowiedzialności w przypadku, gdy zaistnieją w sprawie przesłanki ekspulpujące jego odpowiedzialność. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego art. 116 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., jeżeli członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, nie ponosi on odpowiedzialności. Skarżący już w toku postępowania podatkowego, a także na etapie skargi konsekwentnie twierdzi, że do czasu pozostawania na stanowisku członka zarządu, spółka była w dobrej kondycji finansowej i nie było przesłanek do zgłaszania wniosku o upadłość bądź wszczęcie postępowania układowego. Skarżący w skardze wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji księgowej spółki na okoliczność braku ustawowych przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego w okresie kiedy sprawował funkcję wiceprezesa zarządu.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w wyroku z Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 266/05, publ. M. Podat. 2006/3/40, zgodnie z którym jeżeli w momencie gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie gdy przestał on już tejże funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań – spełniona jest w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, przesłanka wykazania braku winy tego członka za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie. Ponadto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003r., sygn. akt III SA 110/02, publ. POP 2004/6/115, Sąd stwierdził, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki.
W związku z tym, że organy podatkowe nie zbadały, czy w okresie gdy skarżący był członkiem zarządu, zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki, nie wyjaśniły przy tym okoliczności która ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organy podatkowe zasadnie podniosły, że ciężar udowodnienia przesłanek uwalniających osobę trzecią od odpowiedzialności spoczywa na stronie. Jednak w przypadku, gdy strona wskazuje na dowody, których nie może przeprowadzić bez udziału organu, a są to okoliczności które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to biorąc pod uwagę przepisy art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej, obowiązkiem organu jest je przeprowadzić. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, oraz przepisów postępowania, w szczególności art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej.
Sąd podzielił natomiast stanowisko organów podatkowych, że nie może przesądzać o zwolnieniu strony od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki zgłoszenie przez W.W. wniosku o ogłoszenie upadłości. Warunkiem zwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki może być tylko prawnie skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, a nie wywiera takich skutków wniosek zwrócony przez Sąd, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Za niezasadny należy także uznać zarzut skargi dotyczący objęcia zakresem odpowiedzialności także tych zaległości spółki, które wynikają z ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług. Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z treści sentencji decyzji organu pierwszej instancji, dodatkowe zobowiązane w podatku od towarów i usług, które zostało ustalone spółce w wyniku doręczenia decyzji w przedmiocie podatku VAT, nie zostało przez organy podatkowe włączone do kwoty wyliczonej w zaskarżonej decyzji. Tym samym organy podatkowe nie objęły zakresem odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. kwot ustalonego jej dodatkowego zobowiązania.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszy spór nie podzielił także stanowiska strony skarżącej o naruszeniu art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Zgodnie z tym przepisem do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości składu orzekającego, że do odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z o.o. z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie zmian przepisów), stosuje się przepis art. 116 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy zmieniającej. Podobne stanowisko zajął także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1275/04, LEX nr 164479.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy przy czynnym udziale strony zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy w okresie gdy skarżący był członkiem zarządu spółki, jej sytuacja finansowa uzasadniała złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponadto Sąd orzekł w przedmiocie wykonalności decyzji w trybie art. 152, a o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło