I SA/Gd 27/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. K. wnioskiem z dnia 29 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 27/09 z uzasadnieniem. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletni syn, wnioskodawca jest osobą bezrobotną i nie osiąga dochodów, posiada dwie nieruchomości, jedną o powierzchni 100 m2 obciążoną hipoteką kaucyjną na kwotę 1 600 000 zł, drugą o powierzchni 254 m2 obciążoną hipoteką ustanowioną na rzecz banku w kwocie 1 600 000 zł, innego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro oraz oszczędności, papierów wartościowych nie posiada. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że względem jego majątku prowadzona jest egzekucja, w wyniku której zajęte zostały rachunki bankowe prowadzonej przez niego firmy, zabezpieczono urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności, ustanowiono hipotekę. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2009 r. (doręczonym stronie w dniu 6 lipca 2009 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) stosownych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną (decyzja/zaświadczenia z urzędu pracy) i nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej/zaświadczenie o zawieszeniu działalności); jeżeli wnioskodawca nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów; dowodów dotyczących dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie; w sytuacji gdy prowadzi ona działalność gospodarczą – dokumentów wymienionych w punkcie 3, (5) oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w przedmiocie posiadanych udziałów tak w spółkach osobowych, jak i kapitałowych oraz osiąganych z tego tytułu dochodów, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych wraz z podaniem rodzaju, marki, roku produkcji oraz wartości, (8) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów, (9) dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył odpisy zeznań podatkowych za rok 2008 (PIT-36L) złożonych przez każdego z małżonków, w którym wnioskodawca zadeklarował dochód w wysokości 6 453,97 zł, wykazując przychód w kwocie 53 782,83 zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie 47 328,86 zł, zaś dochód jego małżonki wyniósł 5 190,97 zł, przychód – 62 690,05 zł, koszty jego uzyskania – 57 499,08 zł, kopię faktury VAT za energię elektryczną za okres od 30 maja do 28 listopada 2008 r. wraz z prognozą na okres od stycznia do czerwca 2009 r. (punkt poboru [...]), kopię faktury VAT za wodę wraz z kwotą zadłużenia płatną do 14 lipca 2009 r. (punkt poboru [...]), kopię faktury VAT za telefon za kwiecień 2009 r., kopię upoważnienia z dnia 14 marca 2005 r. udzielonego przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej do przeprowadzenia kontroli podatkowej w prowadzonym przez wnioskodawcę przedsiębiorstwie budowlano-architektonicznym w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem za 2003 r., kopie dwóch postanowień dyrektora urzędu kontroli skarbowej z dnia 20 kwietnia 2005 r. o wszczęciu postępowań kontrolnych w prowadzonym przez wnioskodawcę przedsiębiorstwie budowlano-architektonicznym w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 i 2001 oraz kopię postanowienia dyrektora urzędu kontroli skarbowej z dnia 28 września 2006 r. o wszczęciu postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności złożonego przez żonę wnioskodawcy zeznania rocznego za 2000 r. Z treści złożonych dodatkowo oświadczeń wynika, że małżonkowie posiadają po 50% udziałów w "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, przy czym nie osiągają z tego tytułu dochodów, gdyż spółka ponosi straty, są współwłaścicielami samochodu osobowego marki Mercedes ML-320 rok produkcji 2001, który jest przedmiotem umowy cesji z bankiem, nie posiadają lokat bankowych, w tym dewizowych oraz kont dewizowych, z uwagi na prowadzone egzekucje i dokonane zajęcia nie posiadają wyciągów z rachunku bankowego, żona skarżącego posiada nieruchomości wskazane i opisane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Małżonkowie oświadczyli także, że w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej swojej i rodziny. W konsekwencji uznać należało, iż nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności: Skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentów księgowych dotyczących wysokości osiąganych dochodów (ponoszonej straty) z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej pod nazwą "B" oraz przez jego żonę – "C". Nie przedstawił także żądanych odpisów złożonych przez każdego z małżonków zgłoszeń NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, zawierających informacje o posiadanych przez nich rachunkach bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyjaśnił jedynie, że w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi każde z małżonków zawiesiło wykonywanie działalności gospodarczej. Jednak poza oświadczeniami w tym przedmiocie skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, który został wymieniony w zarządzeniu referendarza sądowego i który potwierdzałby tę okoliczność. Wskazać należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej podlega zgłoszeniu do organu ewidencyjnego i skutkuje zmianą wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. O zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca jest zobowiązany zawiadomić także organy podatkowe, ZUS. Wnioskodawca nie przedstawił również wyciągów z posiadanych przez małżonków rachunków bankowych ponownie powołując się na okoliczność prowadzonej egzekucji. Taka argumentacja nie może się ostać, gdyż zajęcie przez organ egzekucyjny rachunku bankowego nie uniemożliwia jego posiadaczowi uzyskania z banku wyciągu z konta, który zawierałby dane dotyczące dokonywanych na nim operacji (wpłat, wypłat, przelewów), czy też informacje, że operacje takie w danym okresie czasu nie były wykonywane. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie nadesłał dowodów, które potwierdzałyby wielokrotnie podnoszoną przez niego okoliczność prowadzonych względem majątku małżonków postępowań egzekucyjnych. Za takie zaś nie sposób uznać nadesłane kopie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej oraz postanowień o wszczęciu postępowań kontrolnych. Nie przedstawił również dokumentów obrazujących aktualny stan jego zadłużenia nie tylko z tytułu należności podatkowych, ale także wobec banków i innych podmiotów. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że małżonkowie dysponują znacznym, ponadprzeciętnym majątkiem. Posiadanie dwóch nieruchomości oraz samochodu o znacznej wartości wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów postępowania. W tym stanie sprawy byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty te za skarżącego musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa, w sytuacji, gdy większość z nich nie legitymuje się takim majątkiem, jak skarżący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 157/09, niepubl.). Wprawdzie wnioskodawca podniósł, że na posiadanych nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki na rzecz banków, jednak podkreślić trzeba, że okoliczność ustanowienia na nieruchomościach zabezpieczeń nie przesądza o braku możliwości uzyskiwania przez skarżącego dochodów z tych nieruchomości na podstawie umów najmu czy dzierżawy. Z nadesłanych faktur obrazujących koszty związane z utrzymaniem rodziny wnioskodawcy wynika, że małżonkowie zamieszkują w domu w [...]. Jeśli zaś przyjąć, że skarżący faktycznie zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej to z nieruchomości w [...], gdzie prowadzona była przez niego dotychczas działalność, mógłby on czerpać pożytki. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.