I SA/Gd 27/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. K. pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia M. K. złożył sprzeciw wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych, których nie jest w stanie uiścić bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletni syn, wnioskodawca jest osobą bezrobotną i nie osiąga dochodów, posiada dwie nieruchomości, dom o powierzchni 100 m2 obciążony hipoteką kaucyjną do kwoty [...] ,- zł, drugą o powierzchni 254 m2 obciążoną hipoteką ustanowioną na rzecz banku w kwocie [...],- zł. Poza wymienionymi nieruchomościami skarżący nie wykazał innego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro oraz oszczędności, papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że powodem jego krytycznej sytuacji finansowej są kontrole podatkowe prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej i Urząd Skarbowy (6 kontroli) oraz postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego zajęte zostały rachunki bankowe prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, zabezpieczono urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności, ustanowiono hipotekę. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2009 r. wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia: odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną (decyzja/zaświadczenia z urzędu pracy) i nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej/zaświadczenie o zawieszeniu działalności), a jeżeli wnioskodawca nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów; dowodów dotyczących dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie, a w sytuacji, gdy prowadzi ona działalność gospodarczą – dokumentów obrazujących wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu), oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w przedmiocie posiadanych udziałów tak w spółkach osobowych, jak i kapitałowych oraz osiąganych z tego tytułu dochodów, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne), oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych wraz z podaniem rodzaju, marki, roku produkcji oraz wartości, dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów, dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Wykonując powyższe zobowiązanie skarżący przedłożył odpisy zeznań podatkowych za rok 2008 (PIT-36L) złożonych przez każdego z małżonków, w którym wnioskodawca zadeklarował dochód w wysokości [...] zł, wykazując przychód w kwocie [...] zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł, zaś dochód jego małżonki wyniósł [...] zł, przychód – [...] zł, koszty jego uzyskania – [...] zł, kopię faktury VAT za energię elektryczną za okres od 30 maja do 28 listopada 2008 r. wraz z prognozą na okres od stycznia do czerwca 2009 r. na kwotę [...] zł, (punkt poboru G. , ul. [...]), kopię faktury VAT za wodę w wysokości [...] zł za okres od 18 marca do 9 czerwca 2009 r. (punkt poboru G, ul. [...]), kopię faktury VAT za telefon za kwiecień 2009 r. na kwotę [...] zł, kopię upoważnienia z dnia 14 marca 2005 r. udzielonego przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej do przeprowadzenia kontroli podatkowej w prowadzonym przez wnioskodawcę "A" w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem za 2003 r., kopie dwóch postanowień Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 20 kwietnia 2005 r. o wszczęciu postępowań kontrolnych w prowadzonym przez wnioskodawcę przedsiębiorstwie budowlano-architektonicznym w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 i 2001 oraz kopię postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28 września 2006 r. o wszczęciu postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności złożonego przez żonę wnioskodawcy zeznania rocznego za 2000 r. Skarżący i jego małżonka złożyli oświadczenia, że posiadają po 50% udziałów w "B" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, przy czym nie osiągają z tego tytułu dochodów, gdyż spółka ponosi straty, są współwłaścicielami samochodu osobowego marki Mercedes ML-320 rok produkcji 2001, który jest przedmiotem umowy cesji z bankiem, nie posiadają lokat bankowych, w tym dewizowych oraz kont dewizowych, z uwagi na prowadzone egzekucje i dokonane zajęcia nie posiadają wyciągów z rachunku bankowego, żona skarżącego posiada nieruchomości wskazane i opisane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Małżonkowie oświadczyli także, że w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej. W piśmie z dnia 7 października 2009 r. wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje (wraz z rodziną) w S. , przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej jego i rodziny. Skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentów księgowych dotyczących wysokości osiąganych dochodów (ponoszonej straty) z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej pod nazwą A oraz przez jego żonę pod nazwą C. Wnioskodawca nie przedstawił także żądanych odpisów złożonych przez każdego z małżonków zgłoszeń NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, zawierających informacje o posiadanych przez nich rachunkach bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyjaśnił jedynie, że w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi każde z małżonków zawiesiło wykonywanie działalności gospodarczej, przy czym poza oświadczeniami w tym przedmiocie skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby tę okoliczność. Wnioskodawca nie przedstawił również wyciągów z posiadanych przez małżonków rachunków bankowych powołując się na okoliczność prowadzonej egzekucji, Sąd miał jednak na uwadze, że zajęcie przez organ egzekucyjny rachunku bankowego nie uniemożliwia posiadaczowi uzyskania wyciągu z rachunku, który zawierałby dane dotyczące dokonywanych na nim operacji (wpłat, wypłat, przelewów), czy też informacji, że operacje takie w danym okresie czasu nie były wykonywane. W ocenie Sądu zaakcentować należy, że skarżący nie nadesłał dowodów, które potwierdzałyby wielokrotnie podnoszoną przez niego okoliczność prowadzonych względem majątku małżonków postępowań egzekucyjnych. Zdaniem Sądu za dowód tej okoliczności nie sposób uznać nadesłanych kopii upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej oraz postanowień o wszczęciu postępowań kontrolnych. Wnioskodawca nie przedstawił również dokumentów obrazujących aktualny stan jego zadłużenia z tytułu należności podatkowych oraz wobec innych podmiotów. Określając koszty utrzymania swojego i rodziny wnioskodawca przedłożył kopie faktur VAT, z których wynikało, że miesięcznie koszty te wynoszą około [...],- zł. Sąd uznał jednak, że powyższe wydatki nie mogą zostać uwzględnione jako koszty utrzymania rodziny skarżącego, ponieważ dotyczą one nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], a z oświadczenia skarżącego z dnia 7 października 2009 r. wynika, że zamieszkuje on wraz z rodziną w S., przy ul. [...]. Przedłożone przez skarżącego dowody nie dokumentują więc kosztów utrzymania rodziny. Sąd oceniając zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uwzględnił, że skarżący posiada majątek w postaci dwóch nieruchomości, przy czym co do nieruchomości w G. brak jest informacji, w jaki sposób jest wykorzystywana (mimo, iż z przedłożonych faktur wynika, że jest stale użytkowana). W tym stanie rzeczy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia kompletnej dokumentacji pozwalającej ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że wnioskodawca dołożył wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy implikuje brak możliwości wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.