I SA/Gd 27/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. I SA/Gd 27/15 UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki formalne zostały uzupełnione 17 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżąca G. F. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz córką (lat 19), małżonkowie posiadają dom o powierzchni 130 m2, którego budowę sfinansowali kredytem bankowym, źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącej ze stosunku pracy, które wynosi 1.750 zł brutto miesięcznie oraz wykonywane przez małżonka tzw. prace dorywcze, z których uzyskuje on dochód w wysokości około 1.000 zł miesięcznie. Postanowieniem z 8 października 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż uznał, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe, które w niniejszej sprawie kształtuje wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej nie wywoła uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw. Jego zdaniem referendarz sądowy, nie uwzględniając okoliczności, że skarżąca wraz mężem i dzieckiem korzystają z pomocy rodziny, dokonał błędnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej. Podkreślił, że matka skarżącej dokonywała zakupów żywności, odzieży i środków czystości. Natomiast mąż skarżącej nie jest w stanie podjąć pracy lepiej płatnej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad chorą siostrą. Pełnomocnik przywołał także obszerne fragmenty orzeczeń wydanych w sprawach z wniosków skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy o sygn. akt I SA/Gd 1318/14, III SA/Wa 1103/15 oraz III SA/Wa 1104/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Okoliczności przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozwalają uznać, że sytuacja skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych, mimo że na obecnym etapie postępowania jedyny koszt to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Rozstrzygając sprawę z przedmiotowego wniosku Sąd wziął pod uwagę okoliczności ustalone w sprawach I SA/Gd 1317/14 oraz I SA/Gd 1318/14, w których skarżącej i jej małżonkowi zostało przyznane prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W sprawach tych małżonkowie podali, że poza domem posiadają samochód osobowy marki BMW z 2005 r. o wartości 19.000 zł, jako źródło miesięcznych dochodów wskazali umowę o pracę skarżącej oraz tzw. prace dorywcze wykonywane przez jej małżonka, zaś ich wysokość odpowiada kwotom podanym w niniejszej sprawie (wynagrodzenie skarżącej nadal odpowiada kwocie minimalnego wynagrodzenia), średnie miesięczne koszty utrzymania rodziny, w tym wydatki związane z eksploatacją nieruchomości i spłatą kredytu, małżonkowie określili na poziomie 2.374,50 zł, wyjaśniając, że z osiąganych dochodów nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb socjalnych, w związku z czym korzystają z pomocy udzielanej im przez rodziców skarżącej. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd stwierdził, iż skarżąca wykazała, że obecnie nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jedynym stałym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie wypłacane skarżącej, jej mąż pozostaje bez stałej pracy, małżonkowie nie posiadają oszczędności. Zauważyć należy, że miesięczne wydatki ponoszone przez małżonków przede wszystkim na koszty związane z eksploatacją domu oraz spłatą kredytu, przewyższają kwotę osiąganych przez nich dochodów. Nie mogąc zaspokoić wszystkich swoich podstawowych potrzeb małżonkowie korzystają z pomocy, jakiej udziela im rodzina. Mając na względzie okoliczności sprawy oraz doświadczenie życiowe stwierdzić należało, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wykazała zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.