I SA/Gd 27/23

Dnia 3 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., nr 2201-IOV-3.4103.238-244.2020/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej w skrócie zwana Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2023 r. skarżąca Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę stwierdzając, że strona nie uiściła należnego w sprawie wpisu. Odpis postanowienia został doręczony w dniu 20 marca 2023 r. W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 23 marca 2023 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek strona podała, że nieuiszczenie wpisu nie nastąpiło z jej winy, albowiem była przekonana, że w sądzie toczy się tylko jedno postępowanie skargowe, co do którego złożono wniosek o zwolnienie z kosztów. Podpisujący pismo prezes zarządu Spółki potwierdził, że składał do sądu pisma będące skargą na decyzję pierwotną i decyzję uzupełniającą, niemniej jednak był przekonany, że dotyczy to jednego postępowania i jednej skargi. Wskazał ponadto, że był przekonany, że zwolnienie od kosztów będzie dotyczyło zarówno sprawy pierwotnej jak i uzupełniającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2.12.2014 r., II GZ 786/14). Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 71/23). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi miało charakter niezawiniony. Reprezentujący skarżącą Spółkę członek zarządu braku winy w niedokonaniu czynności polegającej na uiszczeniu wpisu upatruje w błędnym przekonaniu o tym, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku toczyło się jedno postępowanie, w którym złożony został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przeświadczenie, że przyznanie prawa pomocy będzie dotyczyło spraw ze skargi na decyzję pierwotną i decyzję uzupełniającą spowodować miało zaniechanie wpłacenia należnego wpisu. W ocenie Sądu, przywołane okoliczności nie wskazują na niezawinione przez stronę dochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Po pierwsze należy przyjąć, że analiza treści zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu nie daje podstaw do stwierdzenia, że zostało ono sformułowane w sposób niejasny, nieprecyzyjny i mogący budzić jakiekolwiek wątpliwości zarówno co do tego jaką kwotę strona powinna uiścić, w jakim terminie, w jakiej sprawie i jakie będą konsekwencje nieuczynienia zadość wezwaniu sądu. Wprawdzie oznaczony w zarządzeniu numer decyzji jest tożsamy z numerem decyzji zaskarżonej przez Spółkę w sprawie I SA/Gd 1187/22 (powyższe jest bowiem konsekwencją tego, że w niniejszej sprawie strona zaskarżyła decyzję uzupełniającą decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r.), to jednak uważna analiza zarządzenia pozwalała zidentyfikować, jakiej sprawy dotyczy wezwanie. Po pierwsze zarządzenie zawierało odmienną sygnaturę akt sądowych tj. I SA/Gd 27/23. Po drugie, w treści zarządzenia z dnia 13 stycznia 2023 r. wyraźnie zostało wskazane, że obowiązek uiszczenia opłaty sądowej związany był z zaskarżeniem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r. Tymczasem w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gd 1187/22, zaskarżono decyzję z dnia 4 sierpnia 2022 roku. W ocenie Sądu nie sposób zatem przyjąć, że taki sposób określenia obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, mógł budzić jakiekolwiek wątpliwości i wprowadzić stronę w błąd co do tego w jaki sposób powinna postąpić, aby uczynić zadość wezwaniu. Sąd stoi ponadto na stanowisku, że strona skarżąca musiała mieć świadomość, że wniosła do tutejszego sądu dwie odrębne skargi. Powyższe wynika choćby z tego, że pierwsza z nich tj. w sprawie I SA/Gd 1187/22 wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 25 października 2022 r., natomiast druga, w sprawie I SA/Gd 27/23, w dniu 11 stycznia 2023 r. Dodatkowo Sąd zauważa, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w zawiązku z wniesieniem skargi w sprawie I SA/Gd 1187/22, został nadany na poczcie w dniu 29 grudnia 2022 r., co wynika z akt o sygnaturze I SPP/Gd 1/23. Powyższe oznacza, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych strona złożyła zanim do sądu wpłynęła skarga w sprawie I SA/Gd 27/23. Tym samym nie można przyjąć, że strona mogła mylnie zakładać, że toczące się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy obejmuje swym zakresem także obowiązek uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie. Niezależnie pod powyższego, nawet gdyby przyjąć, że skarżąca miała jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy zgodnie z treścią zarządzenia z 13 stycznia 2023 r. ma obowiązek uiścić wpis, rzeczą strony było podjąć czynności, które usunęłyby ten stan niepewności. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, należało podjąć kroki w celu zweryfikowania wezwania. W tym zakresie wystarczające było pozyskanie odpowiednich informacji z Wydziału Informacji Sądowej, które pozwoliłyby stronie uzyskać wiedzę o tym, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Gd 1187/22, nie zwalnia strony od obowiązku uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie. Skoro skarżąca Spółka nie podjęła tych podstawowych czynności to nie można uznać, że dochowała aktów należytej staranności w dbałości o własne sprawy. Tym samym nie jest możliwe przyjęcie, że strona bez swej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.