I SA/Gd 2769/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Bogusław Szumacher Sędziowie NSA: Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.) Małgorzata Gorzeń Protokolant: Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 13 listopada 2000r. nr [...] w przedmiocie należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 września 2000r. nr [...] i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 400,30 zł (czterysta złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 I SA/Gd 2769/00 U z a s a d n i e n i e W dniu 31.08.1995r. pan E. C., działający przez pełnomocnika, złożył w Urzędzie Celnym wniosek o zwolnienie od cła sprowadzonego z Kanady samochodu osobowego marki Toyota Camry rok produkcji 1995, nr podwozia [...], stanowiącego tzw. mienie przesiedleńcze mocodawcy. Do akt sprawy załączono zaświadczenie wydane przez Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 25.05.1995r. potwierdzające czasookres i charakter przebywania p. C. za granicą, które uprawniało do skorzystania ze zwolnienia określonego w art.14 ust.1 pkt 7 ustawy Prawo celne. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego z dnia 31.08.1995r. Nr [...] zwolnił od cła sprowadzony przez p. E. C. samochód osobowy marki Toyota Camry na podstawie art.14 ust.1 pkt 7 Prawa celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł pismem z dnia 2.10.1996r. przekazał Urzędowi Celnemu uzyskany od Ontaryjskiego Ministerstwa Transportu wykaz skradzionych i zaginionych dokumentów rejestracyjnych "permit", w którym figurował także numer okazanego przy odprawie celnej oryginału kanadyjskiego dokumentu rejestracyjnego, z którego wynikało, że wymieniony w nim pojazd stanowił własność p. E. C., został dopuszczony do ruchu na terenie Kanady i posiada tablice rejestracyjne o nr [...]. W związku z ujawnieniem okoliczności wskazanej w art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 08.11.1996r. Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie celne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego z dnia 31.08.1995r. Decyzją z dnia 13.01.1997r. Dyrektor Urzędu Celnego uchylił w całości decyzję ostateczną zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego z dnia 31.08.1995r. i wymierzył cło przywozowe za przedmiotowy pojazd w kwocie 30.013 zł. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania. Pan E. C. pismem z dnia 2.08.2000r. (data stempla pocztowego 23.08.2000r.) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 13.01.1997r., w którym podniósł rażące naruszenie prawa przez organ celny poprzez niezastosowanie dyspozycji art.145 § 2 k.p.a. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 28.09.2000r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 13.01.1997r. z uwagi na fakt, że żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że aby żądanie stwierdzenia nieważności mogło uruchomić procedurę zmierzającą do weryfikacji decyzji ostatecznej w tym trybie winno zostać wniesione najpóźniej w dniu 23.01.1998r., gdyż decyzja Urzędu Celnego z dnia 13.01.1997r. została doręczona w dniu 23.01.1997r. Roczny termin do wniesienia przedmiotowego żądania, wskazany w art.249 § 1 O.p. jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. Ponadto Prezes GUC zauważył, że ustawodawca w art.250 O.p. dopuścił możliwość przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pomimo upływu rocznego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji ostatecznej, jednakże w rozpatrywanej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Decyzją z dnia 13.11.2000r. Prezes GUC po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 28.09.2000r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 13.01.1997r. W treści uzasadnienia Prezes GUC stwierdził, iż podnoszone przez stronę zarzuty dotyczące doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania i decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Celnego pozostają bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż przesłanki kwalifikujące wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej w trybie stwierdzenia nieważności zostały w sposób enumeratywny określone w art.247 § 1 pkt 1-8 O.p. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan E. C. zarzucił niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Nie było możliwe doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania do rąk małżonki skarżącego, skoro opuściła ona Polskę w czerwcu 1994r. i po raz pierwszy udała się z wizyta do kraju we wrześniu 1994r. Organ nie ustosunkował się do zgłaszanego w tym zakresie zarzutu. Skoro doręczenie nie nastąpiło, strona nie miała obowiązku powiadamiania o każdej zmianie adresu. Błędne jest również twierdzenie o odmowie przyjęcia korespondencji, skoro w tym czasie skarżący przebywał w Kanadzie. Skoro organy zostały poinformowane przez organy meldunkowe o zamieszkiwaniu skarżącego w G., nie było uzasadnienia dla podejmowania próby doręczenia korespondencji w trybie zastępczym przez Urząd Pocztowy w Ł.. Strona została pozbawiona prawa do brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się do zarzutu braku istnienia przesłanek wznowienia postępowania. Nie jest zgodny z praktyką stosowania prawa pogląd, że tylko rażące naruszenie prawa powoduje nieważność decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny uznał pismo okólne nr 6 Prezesa GUC z dnia 11 października 1996r. jako naruszające prawa nabyte osób sprowadzających mienie przesiedlenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 28 lutego 2001r. skarżący wskazał, że wznowienie postępowania nastąpiło na pisemne polecenie Prezesa GUC, co negatywnie wypłynęło na bezstronność postępowania. Skarżący wskazał również orzeczenia uzasadniające stanowisko, że nastąpiło przedawnienie wymiaru należności celnych. Naruszono również dyspozycje art.145 § 1 pkt l i § 2 k.p.a., gdyż dowód zakupu samochodu i "permit" były dokumentami znanymi organom celnym w dniu odprawy. Zgodnie z art.14 ust.1 pkt 7 Prawa celnego nie było wymogiem ustawowym wskazywanie dowodów użytkowania rzeczy podczas legalnego pobytu za granicą. W piśmie z dnia 29 grudnia 2001r. skarżący wskazał konstytucyjną zasadę jednolitości orzekania i niedziałania prawa wstecz. Nagła zmiana orzecznictwa nie poparta zmianą ustawy nie powinna wywoływać pogorszenia sytuacji skarżącego działającego w zaufaniu do publikowanych orzeczeń NSA i SN. Skarżący powołał również orzeczenia administracyjne, którymi organy celne uchyliły (wycofały z obrotu prawnego) decyzje wobec innych obywateli w identycznych okolicznościach. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie skarżący zaoferował dowód (kserokopię paszportu) na okoliczność pobytu jego żony poza granicami Polski w dacie widniejącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia z dnia 8 listopada 1996r. W celu wykazania, że nie był nigdy zameldowany w Ł. przedstawił kserokopię dowodu osobistego. Dowody te nie zostały poddane ocenie w postępowaniu administracyjnym, co stanowi istotne naruszenie obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Odmowa wszczęcia przez organ I instancji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nastąpiła na podstawie art.249 § 1 Ordynacji podatkowej stosowanego odpowiednio w postępowaniu przed organami celnymi. Pomimo zarzutów odwołania organ II w uzasadnieniu nie odniósł się w istocie do kwestii biegu terminu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oraz twierdzenia strony, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie art.41 Ordynacji podatkowej, albowiem strona nie była pouczona o obowiązku powiadamiania o zmianie miejsca zamieszkania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji powołał w sposób ogólny brak przesłanek z art.247 § 1 Ordynacji podatkowej. Treść wniosku strony nie została poddana analizie umożliwiającej kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. W sytuacji gdy strona wywodzi rażące naruszenie prawa konieczne jest przeprowadzenie pełnego postępowania w zakresie wszystkich zgłaszanych zarzutów. Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art.145 § 1 ust.1c, art.135 oraz art.209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art.152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem rodzaj zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana. IF